Qysta balalar arasynda qandaı aýrýlar taraıdy, olardan qalaı saqtaný kerek – dárigermen suhbat

ÓSKEMEN. KAZINFORM – «Aýyryp em izdegenshe, aýyrmaıtyn jol izde» deıdi qazaq. Ásirese qys mezgilinde túrli aýrýlar tarap, syrqattanatyndar sany kóbeıe túsedi. Osy rette, Kazinform tilshisi balalar jıi aýyratyn aýrýlar jáne olardan saqtaný joldary týraly jalpy tájirıbelik dáriger Tańsholpan Talǵatbekovamen suhbat qurdy.

- Qys mezgilinde balalar arasynda qandaı aýrýlar jıi tirkeledi? Onyń negizgi sebebi qandaı?

- Qys aılarynda balalar arasynda eń jıi tirkeletin aýrýlar — jedel respıratorlyq vırýstyq ınfektsııalar, tumaý, larıngıt, traheıt, bronhıt, otıt jáne pnevmonııa. Sonymen qatar angına men muryn-jutqynshaq aýrýlary da jıileıdi.

Negizgi sebebi - sýyq aýa raıy, kún sáýlesiniń azaıýy, dárýmenderdiń tapshylyǵy, jabyq ǵımarattarda uzaq ýaqyt bolý jáne balalardyń bir-birimen tyǵyz qarym-qatynasta bolýy. Qys mezgilinde vırýstar da belsendirek taralady.

- Sýyq maýsymda balalardyń ımmýnıteti nege álsireıdi?

- Sebebi qysta kún sáýlesi azaıyp, aǵzada D dárýmeniniń túzilýi tómendeıdi. Sonymen qatar taza aýada serýendeý ýaqyty qysqarady, qozǵalys azaıady, tamaqtaný ratsıony birsaryndy bolýy múmkin. Munyń bári ımmýndyq júıeniń álsireýine áser etedi. Balalarda stress, uıqynyń jetkiliksizdigi jáne mekteptegi nemese balabaqshadaǵy júktemeniń artýy da ımmýnıtetke keri yqpal etedi.

- Qandaı jastaǵy balalar qysta aýrýǵa jıi shaldyǵady?

- Eń osal top - 6 aıdan 7 jasqa deıingi balalar. Bul jasta olardyń ımmýndyq júıesi tolyq qalyptaspaǵan. Ásirese, balabaqshaǵa jańadan barǵan balalar jıi aýyrady. Sondaı-aq jasóspirimder arasynda da sýyq tııý men vırýstyq ınfektsııalar kezdesedi, sebebi olarda uıqy rejımi buzylyp, durys tamaqtanbaý jıi baıqalady.

- Balalardy qysta aýrýdan saqtandyrýdyń eń tıimdi joldary qandaı?

- Eń aldymen, kún tártibin saqtaý, durys tamaqtaný jáne jetkilikti uıqy óte mańyzdy. Balalardy aýa raıyna saı, qabattap kıindirý qajet. Úı-jaıdy jıi jeldetip, aýanyń ylǵaldylyǵyn qalypty deńgeıde ustaǵan jón. Qol jýý mádenıetin qalyptastyrý, adamdar kóp jınalatyn oryndarda saqtyq sharalaryn saqtaý da aýrýdyń aldyn alady. Sonymen qatar tumaýǵa qarsy vaktsınatsııa tıimdi qorǵanys tásili bolyp sanalady.

- Immýnıtetti kúsheıtý úshin dárigerler ne usynady?

- Immýnıtetti kúsheıtýdiń eń durys joly - tabıǵı ádister. Bul teńgerimdi tamaqtaný, kúndelikti qozǵalys, taza aýa jáne jetkilikti uıqy. Dárýmenderdi, sonyń ishinde D dárýmenin, dárigerdiń keńesinsiz qabyldaýǵa bolmaıdy. Artyq dárýmen de aǵzaǵa zııan keltirýi múmkin. Sondaı-aq shynyǵý elementterin birtindep engizýge bolady.

Úılerde qysta batareıa qosylǵandyqtan aýanyń qurǵaýy, aýyz-murynnyń shyryshty qabatyn keptirip, qorǵanysh áseri azaıady. Sondyqtan úıde aýa ylǵaldandyrǵysh bolǵany durys.

- Qys mezgilinde balalardyń tamaqtaný ratsıonynda qandaı taǵamdar mindetti túrde bolýy tıis?

- Ratsıonda aqýyzǵa baı taǵamdar - et, balyq, jumyrtqa, sút ónimderi mindetti túrde bolýy kerek. Sonymen qatar kókónister men jemister, ásirese qyryqqabat, sábiz, qyzylsha, alma, tsıtrýs ónimderi paıdaly. Qyshqyl sút ónimderi ishek mıkroflorasyn jaqsartyp, ımmýnıtetke oń áser etedi. Tátti men fastfýdty shektegen jón.

- Taza aýada serýendeý qanshalyqty mańyzdy jáne qandaı jaǵdaıda shekteý kerek?

- Taza aýada serýendeý - ımmýnıtetti nyǵaıtýdyń eń qarapaıym ári tıimdi joly. Eger balanyń qyzýy bolmasa jáne jalpy jaǵdaıy jaqsy bolsa, qys mezgilinde de serýendeýge bolady. Alaıda qatty aıazda (–15 °C-tan tómen), qatty jel nemese boran kezinde serýendi shekteý qajet, ásirese kishkentaı balalar úshin.

- Ózin-ózi emdeý qandaı qaýipterge ákelýi múmkin?

- Ózin-ózi emdeý aýrýdyń asqynýyna, dıagnozdyń kesh qoıylýyna jáne sozylmaly túrge ótýine ákelýi múmkin. Ásirese antıbıotıkterdi dárigerdiń taǵaıyndaýynsyz qoldaný óte qaýipti - bul antıbıotıkke tózimdilikke, allergııalyq reaktsııalarǵa jáne ishek mıkroflorasynyń buzylýyna sebep bolady. Sondyqtan bala aýyrsa, mindetti túrde dárigerge qaralý qajet.

Eske salsaq, osyǵan deıin tumaýdyń sońy ólim-jitimge soqtyrýy múmkin ekendigi jaıly jazǵanbyz.