Qysqy Olımpıada: Qazaqstanda frıstaıl sportynyń damýy qandaı
LIVINЬO.KAZINFORM — Sońǵy jyldary Qazaqstanda qysqy sport túrlerinen frıstaıl-mogýl jáne frıstaıl-akrobatıkanyń damýy qarqyn alyp keledi. Oǵan basty dádel retinde sportshylarymyzdyń Álem kýbogy jáne qysqy Azııa oıyndary sııaqty halyqaralyq iri dodalarda jeńis tuǵyrynan kórinýin aıtýǵa bolady. Osyǵan oraı, Kazinform tilshisi osy sport túriniń elimizdegi ótkeni men bolashaǵy týraly taldap kórgen edi.
Frıstaıl degen qandaı sport?
Frıstaıl — 1950 jyldardan bastaý alatyn salystyrmaly túrde jańa qysqy sport túri. Oǵan deıin frıstaıl shańǵy tebýshilerdi qyzyqtyrýǵa jáne tabys tabýǵa arnalǵan shańǵy baleti túrindegi taý shoýy boldy.
Frıstaıl sport túri retinde bastapqyda taý shańǵysy men akrobatıkanyń úılesimi retinde damydy. Eń alǵashqy frıstaıl jarysy 1966 jyly Nıý-Gempshır shtatynyń Attıtash qalasynda ótti. Al álem kýbogy 1978 jyldan beri ótkizilip keledi. Sonymen qatar, eń alǵashqy álem chempıonaty 1986 jyly Frantsııanyń Tın qalasynda ótti.
1988 jyly Kalgarıde ótken XV qysqy Olımpıada oıyndarynda frıstaıl sporty kórsetilim retinde tanystyryldy. Al Frıstaıldan (erler men áıelder mogýldarynan) alǵashqy Olımpıada medaldary 1992 jyly Albertvıllde ótken XVI qysqy Olımpıada oıyndarynda tabystalyp, resmı qysqy Olımpıada baǵdarlamasyna kirdi.
1999 jyly frıstaıl-baleti resmı jarys baǵdarlamalarynan alynyp tastaldy.
Keıingi jyldary frıstaıl shańǵysy túrleriniń Olımpıadalyq baǵdarlamasy keńeıdi. Mysaly, 1994 jyly Lıllehammerdegi qysqy Olımpıada baǵdarlamasyna shańǵy akrobatıkasy qosyldy; Shańǵy krossynan Olımpıada jarysy 2010 jyly Vankýverde alǵash ret ótti; 2014 jyly Sochı qysqy Olımpıada oıyndaryna hafpaıp jáne sloýpstaıl qosyldy; 2022 jyly aralas komandalyq shańǵy akrobatıka jarystary jáne bıg-eır jarystary qosyldy; 2026 jyly qos mogýldan alǵash ret Olımpıada jarysy ótedi.
Osylaısha, qazirgi Olımpıadalyq frıstaıl túrlerine shańǵy akrobatıkasy, mogýl, qos mogýl, shańǵy krossy, hafpaıp, sloýpstaıl jáne bıg-eır jatady. 2026 jylǵy qysqy Olımpıada oıyndarynda frıstaıldan barlyǵy 15 medal jıyntyǵy sarapqa salynady.
Frıstaıl sporty Qazaqstanda
Frıstaıl sporty Qazaqstanǵa keńestik kezeńniń sońynda, shamamen 80-jyldardyń sońynda keldi. KSRO quramynda bolǵan kezde frıstaıl (negizinen mogýl) Alataý baýraıyndaǵy taý bazalarynda synaq retinde damı bastady.
1991 jyly Táýelsizdik alǵan soń, frıstaıl Qazaqstanda jeke sport túri retinde qalyptasa bastady. Ulttyq qurama qurylyp, halyqaralyq jarystarǵa júıeli qatysý jolǵa qoıyldy. Qazaqstandyq sportshylar álem kýboktary men Olımpıada oıyndaryna qatysyp, frıstaıl eldegi negizgi qysqy sporttardyń birine aınaldy.
Frıstaıl Qazaqstanda 1990-jyldardyń basynda qalyptasa bastaǵandyqtan, alǵashqy býyn sportshylary kóbine keńestik sport mektebinen shyqqan, biraq Táýelsiz Qazaqstan atynan óner kórsetken atletter boldy. Olardyń qatarynda Alekseı Petrov jáne Andreı Ivanov bar.
Aıta keterligi, elimizde bastapqyda frıstaıldyń mogýl túri damydy, al shańǵy akrobatıkasy sál keıinirek qosyldy.
Qazaqstan frıstaılynyń Olımpıadadaǵy joly jáne halyqaralyq nátıjeler
1994-1998 jyldar Qazaqstan frıstaılshylary álem kýbogy kezeńderine alǵash ret qatysa bastady.
Qazaqstan frıstaıl mogýldan FIS álem kýbogyndaǵy eń alǵashqy medaldi ıÝlııa Galysheva aldy. Otandasymyz 2008 jyldyń aqpan aıynda Germanııanyń Shlırze qalasynda ótken Eýropa kýbogy kezeńinde parallel mogýlda kúmis medal jeńip aldy, biraq mogýlda segizinshi orynnan kórindi. Birneshe kúnnen keıin Shvetsııanyń Engelberg qalasynda ótken álem kýbogy kezeńinde ol mogýlda da, parallel mogýlda da altyn medal enshiledi.
ıÝlııa Galysheva — Qazaqstan tarıhynda eń úzdik nátıjege jetken frıstaıl mogýlshysy. Ol álem chempıonatynda 1 altyn, 2 kúmis jáne 1 qola medal, álem kýbogynda 2 altyn, 5 kúmis jáne 3 qola medal enshiledi. Sonymen qatar, sportshy qysqy Azııa oıyndarynda Qazaqstan qorjynyna 3 altyn jáne 1 kúmis medal saldy.
Osydan keıin, qazaqstandyq sportshylar Dmıtrıı Raıherd, Pavel Kolmakov, Anastasııa Gorodko jáne Aıaýlym Ámrenova FIS álem kýbogynda jáne qysqy Ýnıversııada oıyndarynda júlde jeńip aldy.
Qazaqstanda frıstaıl‑akrobatıka sońǵy birneshe jylda jaqsy nátıjeler kórsete bastady. Otandasymyz Janbota Aldabergenova 2015 jyly Italııada ótken jastar arasynda álem chempıonatynda kúmis medal enshiledi. Sonymen qatar, ol FIS álem kýbogynda sátti óner kórsetip, el qorjynyna birneshe qola medal saldy. Bul — elimizdiń shańǵy akrobatıka sportyndaǵy eń úzdik nátıje.
Al 2025 jyly Harbın qalasynda (Qytaı) ótken qysqy Azııa oıyndary qazaqstandyq akrobatshylary úshin óte tabysty boldy. El quramasy 1 altyn, bir kúmis jáne 1 qola medal enshiledi. Sherzod Hashırbaev jáne Roman Ivanov erler sınhrondy jarysynda Olımpıada chempıondaryn qapy qaldyryp birinshi orynnan kórindi. Sonymen qatar, aralas komandalyq básekede qazaqstandyq komanda kúmis enshilese, Aıana Joldas jekeleı synda qola medal jeńip aldy.
1998 jyly qazaqstandyq sportshy frıstaıl-mogýldan alǵash ret qysqy Olımpıada oıyndaryna (Nagano) qatysty. Bul — nátıjeden góri, el úshin tarıhı qadam edi.
Osydan keıin, Qazaqstan sportshylary ár Olımpıada oıyndaryna joldama jeńip alyp, joǵary deńgeıde nátıjeler kórsetip keledi.
2002 jyly Solt-Leık-Sıtıde (AQSh) ótken qysqy Olımpıada oıyndarynda qazaqstandyq sportshylar jarys jolyna shyqty. Qazaqstan quramasy jeńis tuǵyryna kóterilmegenimen, turaqty qatysýshy ekenin kórsetti.
2010 jyly Vankýver (Kanada) Olımpıadasynda Qazaqstan frıstaıl‑akrobatıkadan alǵash ret Olımpıadaǵa qatysty.
Osydan keıin qazaqstandyq akrobatshylarynan Janbota Aldabergenova Olımpıada oıyndarynda eń joǵary nátıjege qol jetkizdi. Ol 2014 Sochı Olımpıadasynda 6‑oryn, Phenchhan jáne Beıjiń Olımpıadasynda 13‑oryn aldy.
2018 jyly Phenchhan (Ońtústik Koreıa) Olımpıadasynda ıÝlııa Galysheva elimizge tarıhı júlde alyp keldi. Ol áıelder arasynda mogýldan jekeleı synda qola júldeni qorjynǵa salyp, el tarıhyndaǵy frıstaıldan alǵashqy Olımpıada júldegeri atandy.
2026 Mılan–Kortına Olımpıadasynan ne kútýge bolady?
2026 Mılan–Kortına Olımpıadasy Qazaqstan frıstaıly úshin óte mańyzdy mejelik bolǵaly tur. Qysqasy — bul tek qatysý emes, nátıje talap etiletin Olımpıada.
Frıstaıl jarystary Lıvıno aımaǵynda ótedi. Bul jerdegi jarys joldary jyldam, sekirisi kúrdeli jáne dáldik pen turaqtylyqty talap etedi. Bul Shymbulaq bazasynda jattyqqan Qazaqstan mektebine saı keledi.
Jalpy, frıstaıl sportynan 9 qazaqstandyq sportshy Olımpıada oıyndarynda óner kórsetedi.
Frıstaıl-akrobatıka:
— Sherzod Hashırbaev
— Asylhan Asan
— Roman Ivanov
— Dinmuhamed Raıymqulov
— Aıana Joldas
Frıstaıl-mogýl:
— Pavel Kolmakov
— Anastasııa Gorodko
— ıÝlııa Galysheva
— Aıaýlym Ámrenova
Negizgi úmit — mogýl bolmaq. Lıvıno jarys jolynda Qazaqstan quramasynyń eń tájirıbeli sportshysy ıÝlııa Galysheva araǵa 8 jyl salyp óziniń Olımpıada jolyndaǵy jeńisin qaıtalaýǵa múmkindigi bar.
Pavel Kolmakov, Anastasııa Gorodko jáne Aıaýlym Ámrenova óz babynda. Sportshylarymyz jańa maýsymdaǵy álem kýbogynda sátti óner kórsetip, jeńis tuǵyrynan kórindi.
Sherzod Hashırbaev jáne Roman Ivanov frıstaıl-akrobatıkadan el úmitin arqalap otyr. Olar bir jyl burynǵy qysqy Azııa oıyndarynda erler sınhrondy básekede qytaılyq Olımpıada chempıondaryn qapy qaldyryp, altyn medal enshilegen.
Qorytyndylaı kele, frıstaıl sportynyń mogýl jáne akrobatıka túri elimizde turaqty damyp kele jatqanyn baıqaı alamyz. Bolashaqta, elimizde osy sporttyń basqa túrleriniń de laıyqty deńgeıde damyp, halyqaralyq jarystarda jeńis tuǵyrynan kórinetinine senemiz.