1 qyrkúıekten bastap qandaı ózgerister bolady

Oqýshylardy qandaı jańalyq kútip tur

Sonymen, 1 qyrkúıekte elimizdegi 8 myńnan astam mektepte sabaq bastalady. Bıyl 380 000-nan astam bala birinshi synypqa barady. Qala mektepterinde shamamen 191 000 bala, al aýyl mektepterinde shamamen 128 000 bala oqıdy.

2-4-synyp oqýshylarynyń bilimin baǵalaýdyń jańartylǵan tásilderi engiziledi. Bul rette krıterıaldy baǵalaý júıesi saqtalady, al 1-synyptarda baǵalaý tártibi ózgerissiz qalady. Buǵan deıin toqsandyq baǵany shyǵarý kezinde oqýshynyń kúndelikti sabaqta alǵan formatıvtik baǵalary jalpy nátıjeniń 25 paıyzyn quraıtyn. Endi bul kórsetkish 50 paıyzǵa deıin artady, ıaǵnı toqsandyq baǵanyń jartysy oqýshynyń toqsan boıyndaǵy kúndelikti sabaqtaǵy oqý nátıjesi negizinde qalyptasady. Bul ózgeris oqýshynyń sabaqtaǵy turaqty eńbegin, tapsyrmalardy oryndaýyn jáne oqý maqsattaryn meńgerý deńgeıin qorytyndy baǵalaýda kóbirek eskerýge múmkindik beredi. Sonymen qatar oqý bólimderin meńgerý nátıjesin anyqtaý úshin aralyq baǵalaý engiziledi. Jańa tártipke sáıkes, pedagog toqsan ishinde ár pán boıynsha ár oqýshyny ótkizilgen sabaqtardyń keminde 30%-ynda baǵalaýy kerek. Mysaly, toqsanda pán boıynsha 30 sabaq ótkizilse, ár oqýshy keminde 9 sabaqta formatıvtik ball alýy tıis. Bul – baǵalaýdyń eń tómengi jıiligi. Pedagog oqýshyny odan da jıi baǵalaı alady.

Al bilim berý mazmunyna engizilgen ózgeristerge sáıkes, 5–7-synyptarǵa «Konstıtýtsııa negizderi», 8–11-synyptarǵa «Zań jáne tártip», 5–11-synyptarǵa «Jeke qaýipsizdik» mindetti oqý kýrstary engiziledi. Buǵan deıin tańdaý páni retinde oqytylǵan «Quqyq negizderi» barlyq oqýshy úshin mindetti pánge aınalyp, onyń mazmuny Jańa Konstıtýtsııa qaǵıdattaryna sáıkestendirildi. Sonymen birge jasandy ıntellekt bilim berý mazmunyna kezeń-kezeńimen kiriktirilip jatyr. Osyǵan baılanysty «Tsıfrlyq saýattylyq» jáne «Informatıka» pánderiniń ataýy men mazmuny jańartyldy.

Bilim salasyndaǵy kelesi ózgeris, 1 qyrkúıekten bastap alǵashqy áskerı daıyndyq páni jańartylǵan baǵdarlamamen ótedi. Pán «Alǵashqy áskerı daıyndyq» ataýyn qaıta ıelenip, oqytý formaty túbegeıli ózgergen. Bul ózgerister pánniń mazmunyna jáne pedagogterdi daıarlaý tásilderine de qatysty. Endi oqytýshylardyń biliktiligin arttyrý áskerı oqý oryndarynda uıymdastyrylady. Bul olardyń praktıkalyq daıarlyǵyn kúsheıtýge múmkindik beredi. Budan bólek zańnamada pedagogterdiń áskerı ótili bolýy da qarastyrylǵan.

Ustazdardy attestattaý erejesi ózgeredi

Pedagogterdi attestattaýdan ótkizý pılottyq jobasy iske qosylady. Jobaǵa 2026 jylǵy 1 qyrkúıekke deıin pedagogterdiń bilimin baǵalaýdy (PBB) birinshi ret tapsyryp, málimdelgen biliktilik sanaty boıynsha shekti ball jınaı almaǵan, attestattaýǵa jatatyn pedagogter men joba iske qosylǵan kezde PBB-ǵa tirkelgen, biraq testileýge kirispegen nemese PBB-ǵa tirkelmegen, kezekti ne merziminen buryn attestattaýǵa jatatyn pedagogter qatysady.

Endi pedagogtiń kásibı deńgeıi test nátıjesimen emes, onyń kúndelikti jumysy men bilim berý sapasyna qosqan naqty úlesi arqyly baǵalanatyn bolady. Pedagogter úshin mindetti pándik testileý alynyp tastalady. Bul talap tek pedagogıkalyq qyzmetke jańadan kelgen mamandarǵa, jumysyn qaıta bastaǵan muǵalimderge, sondaı-aq bilim berý uıymdarynyń basshylary men ádiskerlerine qatysty saqtalady. Barlyq rásim «Ustaz» platformasy arqyly júrgiziledi. Bul qujat aınalymyn qysqartyp, protsestiń ashyqtyǵy men qoljetimdiligin arttyrady. Jańa júıe pedagogtiń kásibı erkindigin arttyryp, onyń shyǵarmashylyq jáne ádistemelik áleýetin tolyq iske asyrýǵa jaǵdaı jasaıdy. Sonymen qatar qoldanystaǵy tártipke sáıkes, belgilengen talaptardy oryndaǵan pedagogterge tıisti biliktilik sanaty boıynsha qosymsha aqy jańa oqý jylynyń basynan bastap tólenedi. Al alǵashqy testileýde shekti deńgeıge jete almaǵan pedagogterge qaıta tapsyrý múmkindigi beriledi.

Jańa ýnıversıtet ashylady

1 qyrkúıekten bastap Qazaq zertteý jasandy ıntellekt ýnıversıteti stýdentterdi oqytýdy bastaıdy. Shamaman 600 bilim alýshy qabyldanady. Bakalavrıatta 400 stýdent bolady, onyń 308-i memlekettik grant ıegeri. Magıstratýra baǵdarlamasyna 100 adam Astana hab, Alageým granttaryna jáne aqyly oqýǵa qabyldanady. «Samuryq-Qazyna» óziniń 100 qyzmetkerin MBA AI+X baǵdarlamasynda oqytady.

Ýnıversıtette oqý tolyqtaı aǵylshyn tilinde júrgiziledi. Tildi meńgerý deńgeıin rastaý úshin talapkerler halyqaralyq sertıfıkattardyń birin usynýy qajet: IELTS Academic – keminde 5,0 ball, TOEFL ITP – keminde 460 ball nemese TOEFL iBT – keminde 65 ball.

Eger aǵylshyn tilin meńgerý deńgeıin rastaıtyn sertıfıkat bolmasa, talapker qabyldaý komıssııasymen aǵylshyn tili boıynsha suhbattan ótýi qajet.

Magıstratýraǵa túsýshiler úshin bir jyldyq beıindik oqý jáne eki jyldyq ǵylymı-pedagogıkalyq oqý qarastyrylǵan. Oqýǵa túsý úshin M094 «Aqparattyq tehnologııalar» bilim berý baǵdarlamalary toby boıynsha keshendi testileýden ótý qajet. Testileý pánderine «Algorıtmder jáne derekter qurylymdary» jáne «Derekter bazasy» kiredi.

Pasport alý rásimindegi ózgerister

Shetelde júrgen azamattarymyzdyń pasport rásimdeý úshin qaıda jáne qalaı qujat tapsyratynyna qatysty tártip te erteńnen bastap jańartylady. Azamattarymyz pasport rásimdeý úshin elimizdiń sol memlekettegi dıplomatııalyq ókildigine nemese konsýldyq mekemesine júginýi kerek. Atap aıtqanda, bul qyzmetti shetelde turaqty turatyn azamattar, shetelde oqyp júrgen stýdentter men eńbek sharty boıynsha jumys isteıtinder, Qazaqstannan tys jerde týǵan kámeletke tolmaǵandar, sondaı-aq olardyń otbasy músheleri paıdalanady.

Sonymen qatar mundaı múmkindik shetel azamattarynyń otbasy múshelerine, dıplomatııalyq qyzmet ókilderiniń týystaryna, qart adamdar men múmkindigi shekteýli azamattarǵa, ózine-ózi qyzmet kórsete almaıtyn jaqyndaryna kútim jasaıtyn adamdarǵa beriledi. Sondaı-aq shetelde ustalǵan, qamaýda otyrǵan nemese jazasyn ótep júrgen Qazaqstan azamattary da pasport rásimdeı alady.

Eger Qazaqstannyń sheteldegi mekemesi «Sheteldegi mekemelerge arnalǵan halyqty qujattandyrý jáne tirkeý» tsıfrlyq júıesine qosylǵan bolsa, pasport 40 jumys kúni ishinde rásimdeledi. Al atalǵan júıege qosylmaǵan jaǵdaıda pasport rásimdeý merzimi 90 kúntizbelik kúnge deıin sozylady.

Beınebaqylaý júıeleriniń ulttyq standarty

1 qyrkúıekten beınebaqylaý júıelerine qoıylatyn alǵashqy ulttyq standart qoldanysqa engiziledi. Standart ǵımarattar men qurylystardy jobalaý, salý jáne rekonstrýktsııalaý kezinde qoldanylatyn beınebaqylaý júıelerine qoıylatyn biryńǵaı talaptardy belgileıdi. Qujat beınekameralardy tańdaý, ornalastyrý jáne paıdalaný talaptaryn birizdendirýge, sondaı-aq jabdyqtardyń ózara úılesimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan.

Alǵash ret ulttyq deńgeıde beınekameralardyń qoldanylý maqsatyna qaraı jiktelýi belgilendi. Olar syrtqy aýmaqtardy baqylaýǵa, ǵımarattar men qurylystardyń ishki úı-jaılaryn baqylaýǵa, adamdardy anyqtaý men sáıkestendirýge, kólik quraldarynyń memlekettik tirkeý nómirlik belgilerin tanýǵa, sondaı-aq basqarylatyn beınekameralarǵa arnalǵan bolyp bólinedi.

Sonymen qatar, standartta beınebaqylaý júıelerine qoıylatyn júıelik talaptar bekitilgen. Atap aıtqanda, olar beınemálimetterdi úzdiksiz tirkeýdi, berýdi, óńdeýdi jáne keminde 30 táýlik saqtaýdy qamtamasyz etýi tıis. Júıeler ózara is-qımyldyń zamanaýı hattamalaryn qoldaýy, ulttyq aqparattyq qaýipsizdik talaptaryna saı aqparatty qorǵaýy, sondaı-aq tulǵalardy, kólik nómirlerin taný jáne oqıǵalardy tirkeýdi qosa alǵanda, zııatkerlik beınetaldaýdy qoldaný múmkindigin qamtamasyz etýi qajet.

Úı kezeginde turǵyndarǵa arnalǵan ózgerister

1–7 qyrkúıek aralyǵynda úıge muqtaj retinde kezekte turǵan azamattar óz aýdanynyń aýmaǵynan qolaıly jaldamaly turǵyn úıdi ózderi tańdap, ony alý úshin baspana.otbasybank.kz portalynda ótinish bere alady. Ótinishterdi qabyldaý aıaqtalǵannan keıin Otbasy bank turǵyn úı alýshylardyń tizimin qalyptastyrady. Turǵyn úıdi bólý kezinde esepke qoıylǵan kúni, otbasynyń sońǵy alty aıdaǵy tabys deńgeıi, otbasy quramy jáne ótinish berýshiniń áleýmettik mártebesi eskeriledi. Sonymen qatar, qaǵıdalarda azamattardyń jekelegen sanattaryna basymdyq berý kózdelgen. Memlekettik turǵyn úıdiń keminde 20%-y jetim balalar men ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalarǵa bólinedi. Taǵy keminde 50%-y áleýmettik osal sanattarǵa jatatyn azamattardyń jekelegen toptaryna qarastyrylǵan.

Taǵy bir ózgeris kezekte turǵan azamattarǵa beriletin turǵyn úıdi aıqyndaý sharttaryna qatysty. Bul norma 2026 jylǵy 14 qyrkúıekten bastap qoldanysqa engiziledi. Turǵyn úıdegi bólmeler sanyn aıqyndaý kezinde otbasy quramy eskeriledi. Atap aıtqanda, erli-zaıyptylar men ata-analarǵa, sondaı-aq ártúrli jynystaǵy balalarǵa jeke bólme berý talaptary qarastyrylǵan. Aldaǵy ýaqytta bul tártip turaqty negizde qoldanylady. Tıisti aýdannyń aýyldyq eldi mekenderinde qoljetimdi jaldamaly turǵyn úı paıda bolǵan saıyn, turǵyn úıge muqtaj retinde turǵan azamattar ony ózderi tańdap, alýǵa ótinish bere alady.

Bıologııalyq belsendi qospalardy tańbalaý talaby engiziledi

Erteńnen bastap elimizde bıologııalyq belsendi qospalardy (BBQ) mindetti tsıfrlyq tańbalaý talaby kúshine enedi. Kórsetilgen kúnnen keıin óndirilgen nemese Qazaqstan aýmaǵyna ákelingen barlyq ónim Data Matrix kodymen tańbalanýy tıis.

Memleket bul shara BBQ-nyń naryqtaǵy aınalymynyń ashyqtyǵy men zańdylyǵyn qamtamasyz etýge, adal bıznesti josyqsyz básekeden qorǵaýǵa jáne zań buzýshylyqtardy ýaqtyly anyqtaýǵa múmkindik beredi dep kútedi. Tańbalaýmen naryqtyń jetkilikti bóligi qamtylǵannan keıin satyp alýshylar qaptamadaǵy Data Matrix kodyn Naqty Onim qosymshasy arqyly skanerlep, satyp alatyn BBQ-nyń zańdylyǵyn óz betinshe teksere alady. Bir tańbalaý kodynyń eń joǵary quny QQS-syz 2,68 teńge bolady.

Syra ónimderi tańbalanady

Shyny bótelkelerdegi syra men syra sýsyndaryn mindetti tsıfrlyq tańbalaý da erteńnen basta engiziledi. Osy kúnnen keıin óndirilgen nemese ımporttalǵan ónimniń árqaısysynda Data Matrix tańbalaý kody bolýy kerek. Al 2027 jylǵy 1 qańtardan bastap metall bankalardaǵy syra men syra sýsyndary da mindetti tsıfrlyq tańbalaýǵa kóshedi.

Jańa júıe ónimniń óndirýshiden nemese ımporttaýshydan bastap bólshek saýdaǵa deıingi qozǵalysyn baqylaýǵa múmkindik beredi. Bolashaqta taýardy aınalymǵa qatysýshylar arasynda berý kezinde qujattardy elektrondy túrde rásimdeý jáne rastaý arqyly ónimniń tolyq qadaǵalanýy qamtamasyz etiledi.

Pavlodar áýejaıy jumysyn bastaıdy

1 qyrkúıekten bastap Pavlodar áýejaıy jumysyn bastaıdy. Reıster aldymen Almaty men Astanaǵa oryndalmaq.

Pavlodar oblysynyń ákimi Asaıyn Baıhanovtyń aıtýynsha, Astana baǵytyndaǵy áýe bıletteriniń quny ary qaraı da sýbsıdııalanady. Ázirge baǵa burynǵysha 20 myń teńge kóleminde qalady. Biraq ósýi de múmkin.

- Eń áýeli Almaty men Astana, sondaı-aq Shymkent pen Aqtaý baǵyttaryn iske qosamyz. Budan bólek, ózge óńirlermen, sonyń ishinde kórshiles eldermen de qazir kelissózder júrgizip jatyrmyz. Máselen Reseıdiń Novosibir qalasy. Biraq bul Tashkent - Pavlodar — Novosibir jáne Novosibir - Pavlodar - Tashkent túıispeli (tranzıttik) reısi bolady. Ózbekstan tarapymen kelissózder sońǵy kezeńde, Novosibir tarapy bul ushýdy qoldap otyr, - dedi ol.