Qasym-Jomart Toqaev Astanada Kıpr prezıdentin qarsy aldy
ASTANA. KAZINFORM – Elordada Kıpr Prezıdenti Nıkos Hrıstodýlıdıstiń Qazaqstanǵa alǵashqy resmı sapary bastaldy. Mártebeli meımandy Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev sán-saltanatpen qarsy aldy. Qos tarap saıası dıalogty nyǵaıtý, saýda men ınvestıtsııany ulǵaıtý, kólik baılanystaryn damytý, sondaı-aq mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyqty keńeıtý máselelerin talqylaıdy. Kazinform agenttigi eki el arasyndaǵy qarym-qatynastyń negizgi baǵyttaryna sholý jasaıdy.
Kıpr prezıdentin qarsy alý rásimine oraı Táýelsizdik saraıynda Qurmet qaraýyly sap túzedi. Prezıdenttik orkestr eki eldiń memlekettik Ánurandaryn oryndady.
Qasym-Jomart Toqaev pen Nıkos Hrıstodýlıdıs Memlekettik Tý ornalasqan jerge kilemmen júrip ótti. Budan keıin eki memleket basshylarynyń shaǵyn quramdaǵy kezdesýi bastaldy.
Kezdesý qorytyndysy boıynsha Qazaqstan men Kıpr arasyndaǵy túrli salalardaǵy ózara is-qımyldy nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan birqatar ekijaqty qujatqa qol qoıý josparlanyp otyr.
Jerorta teńizine ashylǵan jańa baǵyt
Kıpr – Jerorta teńiziniń shyǵys bóligindegi ózi attas aralda ornalasqan memleket. El astanasy – Nıkosııadan bólek, Lımasol, Larnaka jáne Pafos sııaqty iri qalalary bar. Kóne tarıhı murasy, grek jáne shyǵys mádenıetteriniń úılesimi, kórkem tabıǵaty men jaıly klımaty
Kıprdi álemdegi tanymal týrıstik baǵyttardyń birine aınaldyryp otyr. Bul rette Nıkosııa 2026 jylǵa arnalǵan Eýropanyń eń úzdik týrıstik baǵyttary reıtınginde birinshi orynǵa ıe boldy. Reıtıngti jasaý kezinde tsıfrlyq derekter, mádenıet salasyndaǵy jýrnalıster men týrıstik BAQ ókilderiniń baǵasy, sondaı-aq 130-dan astam elden kelgen myńdaǵan saıahatshynyń pikiri eskerilgen.
Sondaı-aq Kıpr Eýropadaǵy shomylýǵa arnalǵan sý sapasy eń joǵary el retinde tanyldy. Baǵalaý qorytyndysy boıynsha araldaǵy sý aıdyndarynyń 97,6 paıyzy «óte jaqsy» sanatyna engen.
Týrıstik baılanystardy damytýǵa áýe qatynasynyń keńeıýi de oń yqpal etpek. Búginnen bastap Astana - Larnaka baǵyty boıynsha jańa tikeleı áýe reısi iske qosylady. Sonymen qatar 4 maýsymnan bastap Almaty - Larnaka baǵyty boıynsha reıster ashylady. Áýe qatynasy ár baǵyt boıynsha aptasyna eki ret «Airbus A321LR» ushaqtarymen júzege aspaq. Jańa reıster eki el arasyndaǵy týrıstik jáne iskerlik baılanystardy nyǵaıtyp, qazaqstandyq týrıster úshin Jerorta teńizindegi tanymal demalys baǵyttaryna qoljetimdilikti arttyra túsedi.
Saıası dıalog pen parlamentaralyq yntymaqtastyq
Qazaqstan men Kıpr arasyndaǵy dıplomatııalyq qatynastar 1992 jylǵy 2 sáýirde ornatyldy. Sońǵy jyldary ekijaqty baılanystardyń qarqyny aıtarlyqtaı artyp, saıası dıalog jańa deńgeıge kóterildi. Bul úrdistiń mańyzdy kórinisi retinde 2024 jylǵy qarashada Kıpr Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy Elshiliginiń, al 2025 jylǵy aqpanda Qazaqstan Respýblıkasynyń Kıpr Respýblıkasyndaǵy Elshiliginiń ashylýyn ataýǵa bolady.
2019 jylǵy mamyrda qazirgi Kıpr Prezıdenti Nıkos Hrıstodýlıdıs Syrtqy ister mınıstri retinde Astanaǵa resmı sapar jasap, ekijaqty qatynastardyń ózekti máselelerin talqylady. Sonymen birge, eki eldiń syrtqy saıası vedomstvolarynyń basshylary EQYU Syrtqy ister mınıstrleri keńesi, BUU Bas Assambleıasy jáne basqa da halyqaralyq alańdar sheńberinde turaqty túrde kezdesip keledi. Mundaı baılanystar halyqaralyq jáne óńirlik máseleler boıynsha ustanymdardy úılestirýge, sondaı-aq ekijaqty kún tártibindegi bastamalardy ilgeriletýge yqpal etedi.
2025 jylǵy 4 jeltoqsanda Vena qalasynda ótken EQYU Syrtqy ister mınıstrleri keńesi aıasynda QR Syrtqy ister mınıstri Erlan Kósherbaev pen Kıpr Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri Konstantınos Kombos alǵash ret resmı kezdesý ótkizip, yntymaqtastyqtyń perspektıvalyq baǵyttaryn talqylady.
Eki memleket arasyndaǵy parlamentaralyq yntymaqtastyq ta dáıekti túrde damyp keledi. 2019 jylǵy qyrkúıekte Kıpr Ókilder palatasynyń delegatsııasy Eýrazııa elderi parlamentteri spıkerleriniń IV keńesine qatysý úshin Qazaqstanǵa sapar jasady. Al 2023 jylǵy qyrkúıekte Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Roman Vasılenko Kıpr Ókilder palatasynyń birqatar komıtet múshelerimen jáne «Qazaqstan–Kıpr» parlamentaralyq dostyq tobynyń ókilderimen kezdesip, ekijaqty yntymaqtastyqtyń ózekti máselelerin talqylady.
Parlamenttik dıplomatııanyń mańyzdy tetikteriniń biri – eki eldiń dostyq toptary arasyndaǵy baılanystar. Osy oraıda 2024 jylǵy 24 maýsymda beınekonferentsııa formatynda «Qazaqstan–Kıpr» parlamentaralyq dostyq tobynyń otyrysy ótip, zań shyǵarýshy organdar arasyndaǵy ózara is-qımyldy keńeıtý máseleleri qarastyryldy. Qazaqstan tarapynan topqa Májilistiń Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy Aıdos Quspan jetekshilik etedi.
Qazaqstan Kıprge qandaı taýar eksporttaıdy
2026 jylǵy qańtar-naýryz aılarynda Qazaqstan men Kıpr arasyndaǵy taýar aınalymy 41,9 myń dollardy qurady. Salystyrmaly túrde alǵanda, 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha bul kórsetkish 794 myń dollar bolǵan.
Qazaqstannan Kıprge negizinen dárilik zattar, toqyma ónimderi, kartınalar, esepteý mashınalary, aǵashtan jasalǵan mozaıkalyq jáne ınkrýstatsııalanǵan buıymdar, aqparat tasymaldaǵyshtar, sondaı-aq radıo jáne televızııalyq habar taratýǵa arnalǵan apparatýra eksporttalady.
Al Kıprden Qazaqstanǵa – dárilik zattar, órt sóndirgishterge arnalǵan quramdar men zarıadtar, tsentrıfýgalar, suıyqtyqtar men gazdardy súzýge arnalǵan jabdyqtar, oıynshyqtar, sút ónimderi jáne jaryqtandyrý qurylǵylary jetkiziledi.
2005-2025 jyldar aralyǵynda Kıprden Qazaqstan ekonomıkasyna tartylǵan tikeleı sheteldik ınvestıtsııa kólemi 5,4 mlrd dollarǵa jetti. Osy kezeńde Qazaqstannan Kıprge salynǵan ınvestıtsııalar kólemi 2 mlrd dollardy qurady. Ótken jyly Kıprden kelgen qatysýshylar memlekettik bıýdjetke 13,2 mlrd teńgeden astam salyq tóledi. Sonymen qatar kompanııalar jarǵylyq kapıtaldy qalyptastyrý maqsatynda shamamen 33,5 mln dollar kóleminde ınvestıtsııa tartqan.
2026 jylǵy 1 sáýirdegi jaǵdaı boıynsha Qazaqstanda kıprlik qatysýy bar 347 kásiporyn jumys isteıdi. Onyń ishinde 65 kásiporyn birlesken menshik nysanynda qurylǵan. Astana halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń ıýrısdıktsııasynda kıprlik kapıtaldyń qatysýymen 33 kompanııa tirkelgen. Olar qarjylyq jáne saqtandyrý qyzmetteri, aqparattyq-kommýnıkatsııalyq tehnologııalar, kásibı, ǵylymı jáne tehnıkalyq qyzmet, taý-ken óndirý ónerkásibi, sondaı-aq ákimshilik jáne qosalqy qyzmetter salalarynda jumys isteıdi.
Іskerlik baılanystardy damytý baǵytyndaǵy jumystar da jalǵasýda. 2023 jyly Lımasol men Almaty qalalarynda Kıprdiń bıznes-qoǵamdastyǵy men salalyq mınıstrlikteriniń 250-den astam ókiliniń qatysýymen bıznes-forýmdar uıymdastyryldy. Al 2025 jyly kıprlik bıznes-delegatsııa Astana men Almatyǵa sapar jasap, AHQO-nyń, arnaıy ekonomıkalyq jáne ındýstrııalyq aımaqtardyń, IT-klasterdiń qyzmetimen, sondaı-aq elimizdegi bıznes júrgizý sharttary men ınvestorlardy qoldaý tetikterimen tanysqan.
Ortaq qujattar men kelisimder
Qazaqstan men Kıpr jyldar boıy saıası, ekonomıkalyq, quqyqtyq jáne gýmanıtarlyq salalardaǵy baılanystardy keńeıtip otyrdy. Ekijaqty qatynastardy damytýda dıplomatııalyq jáne qyzmettik pasport ıeleri úshin vızalyq talaptardy alyp tastaý týraly 2010 jylǵy kelisim, sondaı-aq bilim berý salasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtqan 2012 jylǵy vedomstvoaralyq memorandým mańyzdy ról atqardy. Qarjy sektoryndaǵy ózara is-qımyldy jetildirý maqsatynda 2014 jyly qarjylyq aqparat almasý týraly memorandým qabyldandy.
Ekonomıkalyq yntymaqtastyqtyń mańyzdy kezeńderiniń biri – 2019 jylǵy qosarlanǵan salyq salýdy bolǵyzbaý týraly konventsııanyń kúshine enýi. Bul qujat ınvestıtsııalyq ahýaldy jaqsartyp, iskerlik baılanystardy damytýǵa qolaıly jaǵdaı qalyptastyrdy.
Sońǵy jyldary quqyqtyq saladaǵy áriptestik te aıtarlyqtaı nyǵaıdy. 2022 jyly ekstradıtsııalaý týraly shart pen qylmystyq ister boıynsha quqyqtyq kómek kórsetý týraly shartqa qol qoıyldy. Sonymen birge, 2023 jylǵy týrızm salasyndaǵy memorandým jáne 2024 jylǵy sottalǵan adamdardy berý týraly kelisim ornaǵan. Osylaısha, aradaǵy sharttyq-quqyqtyq baza saıası dıalogtan bastap ekonomıka, bilim berý, quqyq qorǵaý jáne týrızm salalaryna deıingi keń aýqymdy qamtyp otyr.
Degenmen Qazaqstan men Kıpr arasyndaǵy mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyqtyń áleýeti tolyq paıdalanylyp otyrǵan joq. Eki el arasynda mádenıet, óner, bilim berý jáne sport salalarynda turaqty almasýlar júzege asyrylmaıdy.
Bul turǵyda Kıpr Prezıdenti Nıkos Hrıstodýlıdıstiń Qazaqstanǵa josparlanyp otyrǵan resmı sapary erekshe mańyzǵa ıe. Sapar aıasynda mádenıet, sport jáne bilim berý salalaryndaǵy yntymaqtastyqty keńeıtýge baǵyttalǵan birqatar qujatqa qol qoıý kózdelýde. Osylaısha, aldaǵy kezeńde mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyq Qazaqstan-Kıpr qatynastarynyń jańa jáne perspektıvaly baǵyttarynyń birine aınalýy múmkin.
