Qymbat tarıf – jyldam ınternet kepili emes: nege baılanys jıi úziledi
ASTANA. KAZINFORM – Qymbat tarıfke qaramastan, ınternet sapasy kútkendeı bolmaı jatady. Qazaqstandyqtar joǵary aqy tólegenimen, is júzinde álsiz baılanysqa tap bolyp otyr. Nelikten ýáde etilgen kórsetkish pen naqty nátıje sáıkes kelmeıdi – bul máseleni Kazinform tilshisi zerttedi.
Internetti sý aǵynymen salystyryp kórińiz. Qysym kúshti bolǵanymen, úıdegi qubyrlar tar nemese eski bolsa, sý tolyq jetpeıdi. Internet te solaı jumys isteıdi. Syrttan jyldam kelgenimen, úı ishindegi jeli álsiz bolsa, naqty jyldamdyq tómendeıdi.
Sondyqtan baılanys sapasy bir ǵana faktorǵa táýeldi emes. Júıedegi kez kelgen álsiz tus búkil jeliniń jumysyn tejeıdi. Sol sebepti jyldamdyq eń baıaý bóliktiń deńgeıinde qalyp qoıady. Muny IT salasynda «álsiz býyn qaǵıdasy» dep ataıdy.
Jabdyq pen jeli
Internet jyldamdyǵyna áser etetin negizgi faktorlardyń biri – sıgnaldyń qalaı jetkiziletini. ıAǵnı baılanys sapasy ınternettiń úıińizge qandaı tehnologııa arqyly keletininen bastalady.
Eń zamanaýı sheshimderdiń biri – optıkalyq talshyqty ınternet (GPON). Jaryq arqyly juqa shyny talshyqpen beriletin sıgnal turaqty baılanys pen óte joǵary jyldamdyqty qamtamasyz etedi. Al tehnıkalyq turǵydan qarapaıym tásilderdiń biri – ADSL. Bul jaǵdaıda ınternet telefon jelisi arqyly jetkiziledi. Alaıda bul tehnologııa birtindep eskirip keledi. Qazaqstanda áli de qoldanylǵanymen, mys kabel kedergilerge sezimtal ári onyń múmkindigi shekteýli. Sondyqtan mundaı jelide eń qymbat tarıftiń ózi joǵary jyldamdyqty tolyq qamtamasyz ete almaıdy.
Keń taralǵan taǵy bir tásil – mobıldi ınternet pen 4G/5G roýterler. Biraq onyń turaqtylyǵy árdaıym joǵary bola bermeıdi. Sebebi jyldamdyq bir bazalyq stantsııaǵa qosylǵan barlyq paıdalanýshylar arasynda bólinedi. Eger bir ýaqytta bir munaraǵa júzdegen adam qosylsa, tarıf qanshalyq qymbat bolsa da, jyldamdyqtyń tómendeýi sózsiz.
Internet sapasyna áser etetin ekinshi mańyzdy faktor – roýter. Qazirgi kezde baılanys máseleleriniń jıi týyndaýy kóbine osy qurylǵymen baılanysty. Óıtkeni eskirgen roýterler joǵary júktemeni kótere almaıdy.
Mysaly, eger roýterińiz 5–7 jyl buryn satyp alynǵan bolsa, onyń porttary 100 Mbıt/s deńgeıimen shektelýi múmkin. ıAǵnı tarıfińiz 500 Mbıt/s bolsa da, qurylǵy odan joǵary jyldamdyqty ótkize almaıdy.
Sonymen qatar ınternettiń baıaýlaýyna Wi-Fi jıiligi de áser etedi. Kóptegen roýterler 2,4 GGts jáne 5 GGts jıilikterinde jumys isteıdi. 2,4 GGts jıiligi keń taralǵanymen, qazirgi qalalarda bul dıapazon qatty júktelgen. Bir úıde ǵana emes, kórshi páterlerde de kóptegen roýter osy jıilikti qoldanady. Nátıjesinde jeliler bir-birine kedergi keltirip, baılanys sapasy tómendeıdi. Jıilik arnasy tolyp, sıgnalǵa túrli bógetter áser etedi. Sonyń saldarynan ınternet jyldamdyǵy azaıady. Mundaı jaǵdaıda 5 GGts jıiligin qoldaıtyn roýterge kóshý kómektesýi múmkin. Ol joǵary jyldamdyq beredi. Alaıda bul jıiliktiń qamtý aýmaǵy qysqaraq bolatynyn eskergen jón.
Fızıkalyq kedergiler men qurylǵylar
Internetti paıdalaný – ekijaqty úderis. ıAǵnı jyldamdyq tek provaıderge ǵana emes, ony qabyldaıtyn qurylǵyǵa da baılanysty. Eger siz zamanaýı Wi-Fi jelisin eski smartfon nemese qarapaıym noýtbýk arqyly qoldansańyz, joǵary jyldamdyq kútýdiń qajeti joq. Sebebi mundaı qurylǵylardyń tehnıkalyq múmkindigi shekteýli jáne olar 50–70 Mbıt/s-ten joǵary jyldamdyqty tolyq ıgere almaıdy.
Sondyqtan provaıder úıińizge 200 Mbıt/s jyldamdyq berse de, qurylǵy onyń tek bir bóligin ǵana qabyldaıdy. Demek, tarıfti ózgertpes buryn, paıdalanatyn qurylǵylardyń múmkindigin tekserip alǵan durys.
Budan bólek, ınternet sapasyna páterdegi josparlaý men túrli fızıkalyq kedergiler de áser etedi. Wi-Fi sıgnaly radıotolqyn bolǵandyqtan, jolyndaǵy bógetterden ótken saıyn álsireıdi. Eń aldymen oǵan temirbeton qabyrǵalar kedergi keltiredi. Sondaı-aq aınalar men áınekter de sıgnaldyń ótýin qıyndatady. Kópshilik eskere bermeıtin taǵy bir faktor – akvarıým. Sý radıosıgnaldy jaqsy sińiretindikten, ınternettiń sapasyn tómendetýi múmkin.
Sondyqtan roýter dálizde ornalasyp, al siz alys bólmede jumys isteseńiz, sıgnal birneshe qabyrǵa men kedergiden ótýge májbúr bolady. Mundaı jaǵdaıda qymbat tarıftiń ózi ınternetti jyldamdata almaıdy.
Trafık «urlyǵy» jáne marketıngtik tuzaq
Internettiń baıaý jumys isteýi árdaıym provaıderdiń kinási emes. Kóp jaǵdaıda másele kózge kórinbeıtin ishki protsesterge baılanysty týyndaıdy. Úıdegi qurylǵylardy tekserseńiz, eshkim eshteńe júktep jatqan joq sııaqty kórinedi. Alaıda fondyq protsester munyń bárin sizdiń qatysýyńyzsyz júzege asyrady. Máselen, siz fılm kórip otyrǵan sátte kompıýter operatsııalyq júıeni jańartyp, smartfondar fotosýretterdi bulttyq saqtaý júıesine júktep jatýy múmkin. Buǵan qosa, basqa qurylǵylarda qosymshalardyń avtomatty jańartýlary nemese torrent qyzmetteri qatar jumys isteýi de jıi kezdesedi. Nátıjesinde ınternet jyldamdyǵy «kórinbeı» tómendeıdi.
Osy tusta taǵy bir mańyzdy jaıt – provaıderler usynatyn tarıfterdegi «100 Mbıt/s-qa deıin» degen kórsetkish. Bul naqty kepildendirilgen jyldamdyq emes, tek tehnıkalyq múmkin bolatyn shekti deńgeı. ıAǵnı ıdeal jaǵdaıda ǵana qoljetimdi. Al is júzinde, ásirese keshki ýaqytta jelige túsetin júkteme artqanda, naqty jyldamdyq birneshe ese tómendeýi múmkin. Sondyqtan qymbat tarıf árdaıym joǵary sapany bildire bermeıdi.
Internet sapasyna áser etetin taǵy bir faktor – serverdiń qashyqtyǵy. Eger siz ashyp otyrǵan saıt nemese qyzmet shetelde, mysaly AQSh-ta ornalassa, sıgnaldyń keshigýi zańdy qubylys. Bul ásirese onlaın oıyndar men vıdeoqońyraýlarda aıqyn baıqalady. Óıtkeni munda tek jyldamdyq emes, pıng — ıaǵnı sıgnaldyń jetý ýaqyty mańyzdy.
Pıng tarıfke táýeldi emes. Ol, eń aldymen, serverge deıingi geografııalyq qashyqtyqqa jáne provaıderdiń magıstraldyq jelileriniń sapasyna baılanysty. Mysaly, server Eýropada ornalasqan jaǵdaıda Qazaqstannan sıgnaldyń kidirisi tipti qolaıly jaǵdaıda da 60–100 mıllısekýnd shamasynda bolady. Sondyqtan eń qymbat, joǵary jyldamdyqtaǵy tarıftiń ózi bul kidiristi azaıta almaıdy. Sol sebepti geımerler kóbine serverleri Shyǵys Eýropa nemese Skandınavııada ornalasqan platformalardy tańdaýǵa tyrysady — bul jaǵdaıda pıng salystyrmaly túrde tómen bolady. Qorytyndylaı aıtqanda, ınternettiń baıaý bolýy tek tarıfke emes, qurylǵylardaǵy fondyq júktemege, jelidegi jalpy júkteme deńgeıine jáne serverdiń ornalasýyna tikeleı baılanysty.
Qymbat tarıfke aqsha tólemes buryn neni tekserý kerek
Mamandar eń aldymen ınternet jyldamdyǵyn kabel arqyly tekserýge keńes beredi. Ol úshin noýtbýkti Wi-Fi-dy óshirip, tikeleı provaıderdiń kabeline qosyp, jyldamdyqty ólsheý qajet. Eger nátıje tarıfke sáıkes bolsa, másele roýterde nemese onyń baptaýlarynda degen sóz. Mundaı jaǵdaıda qurylǵyny jańartý nemese qaıta baptaý qajet. Al kórsetkish tómen bolsa, másele kompıýterdiń eski bolýynan týyndaýy múmkin.
Sonymen qatar paıdalanatyn qurylǵylardyń 5 GGts jıiligin qoldaıtynyna kóz jetkizgen jón. Roýterdi páterdiń ortasyna ornalastyryp, ony mıkrotolqyndy peshten, aına men áınekten alys ustaǵan durys. Buǵan qosa, sıgnal ótetin jolda kedergilerdiń múmkindiginshe az bolǵany mańyzdy.
Eger ınternet sapasy belgili bir ýaqytta tómendese, sol sátte úıde bireý kólemdi faıl júktep jatqan-jatpaǵanyn tekserińiz. Sebebi mundaı júktemeler jeliniń jyldamdyǵyna tikeleı áser etedi.
Qajet bolǵan jaǵdaıda provaıderge júginip, roýterdiń baptaýlaryn teksertken jón. Ýaqyt óte nemese tehnıkalyq aqaýlardan keıin parametrler ózgerýi múmkin. Mundaı jaǵdaıda mamandy úıge shaqyrý nemese qashyqtan baptaý kóbine máseleni sheshedi.
Buǵan deıin Qazaqstanda aýyldardy joǵary jyldamdyqty ınternetpen qamtýǵa baǵyttalǵan joba iske qosylǵany habarlanǵan edi.
