Kıikterdi brakonerlerden qorǵaýdyń memlekettik josparyn qurý usynyldy
ASTANA. QazAqparat - Kıikterdi saqtaý jáne olardyń sanyn kóbeıtý máselesi boıynsha elimizde «Kıikterdi qorǵaý» jospary jasalýy tıis.
Bul jaıynda QR Parlamenti Senatynyń depýtaty Murat Baqtııarulynyń áriptesteri atynan el Premer-Mınıstri Baqytjan Saǵyntaevqa joldaǵan depýtattyq saýalynda aıtylǵan, dep habarlaıdy QazAqparat.
«Qazaqtyń saıyn dalasynyń kıesi ári erkesi bolǵan mıllıondaǵan kıikter qaıda ketti?! Nege azaıdy? Búgingi tańda dúnıe júzindegi kıikter popýlıatsııasynyń 95 paıyzy Qazaqstanǵa tıesili. 1991-1999 jyldar aralyǵynda eldegi 1 mln 200 myń kıiktiń 150 myńy ǵana qalǵan. Al 2003 jyly Qazaqstandaǵy kıikterdiń sany nebári 21 myń ǵana bolǵan. Erke kıikterge qatysty mundaı qylmys tek qaskóı adamdardyń qolymen jasalǵan deýge negiz bar», - dedi ol.
Onyń atap ótýinshe, Qazaqstan úkimeti elimizdegi kıikterdiń múldem quryp ketýinen qaýiptenip, kıik aýlaýǵa zań júzinde tyıym saldy. Ǵylymı maqsattarda paıdalanýdan basqa Qazaqstan Respýblıkasynyń búkil aımaǵynda kıikterdi, olardyń bólikteri men derıvattaryn paıdalanýǵa 2020 jylǵa deıin paıdalanýǵa tyıym salatyn qaýly da qabyldady. Soǵan qaramastan elimizde janýarlar dúnıesin qorǵaıtyn respýblıka zańnamalaryn óreskel buzý, qarda júretin tehnıkany, avtoquraldardy paıdalaný arqyly zańsyz ań aýlaý júıeli jáne údemeli sıpat alýda. Mysaly, Batys Qazaqstan oblysy prokýrorynyń málimeti boıynsha, osy aımaqta 2014-2016 jyldar ishinde osy sanattaǵy qylmystyń sany 5 esege ósken, alynǵan kıik ushasy - 4 esege, múıizi 8 esege artqan. Keltirilgen zııan 423 mln teńgeni qurady.
«Al elimiz boıynsha 2013-2016 jyldary aralyǵynda 312 kıik atý faktisi tirkelip, 1397 kıik ushasy, 6285 múıiz tárkilengen. Qolǵa túspeı tirkelmegeni qanshama? 2016 jyly Qytaı shekarasynda Qazaqstannan barǵan, quny 12 mln dollar turatyn bir jarym tonna kontrabandalyq múıiz tárkilendi. Aıta ketý kerek, elimizdegi qara bazarda 1 keli kıik múıizi 10-100 myń teńge aralyǵynda bolsa, Qytaıda ol 3-10 myń dollar shamasynda baǵalanady. Mamandardyń aıtýynsha, 1 keli múıiz alý úshin 6-7 kıikti atyp alý kerek eken»,- dedi Baqtııaruly.
Senatordyń aıtýynsha, yqylym zamannan beri qazaqtyń uly dalasyn mekendegen kıeli kıik tuqymy sońǵy jıyrma shaqty jyl ishinde jer betinen joıylyp ketýdiń az-aq aldynda tur.
"Kıikterdi saqtaý jáne olardyń sanyn kóbeıtý máselesi boıynsha elimizde «Kıikterdi qorǵaý» jospary jasalýy tıis jáne bul máseleni sheshýge memleket, qoǵam atsalysýy kerek dep sanaımyz",- dedi ol.
