Kıeli qusymyz qaskóılerdiń ońaı oljasyna aınalýda - «Kóshpendiler murasy» halyqaralyq qoǵamdyq qorynyń qaǵany
ALMATY. 15 shilde. QazAqparat - «Kóshpendiler murasy» halyqaralyq qoǵamdyq qorynyń qaǵany (prezıdenti) Seıdomar Batyrjannyń aıtýynsha, elimizde sońǵy jyldary búrkittiń uıasynan balapan órbitýi kúrt azaıyp ketti.
Ońaı oljaǵa qunyqqandar kıeli qusty ańdyp júrip, qanaty jetilmeı jatyp ustaýda.
«Rýslan Abyl degen búrkitshimizdiń bastamasy boıynsha, elimizdegi búrkit mekendeıtin jerlerdi aralap, kartaǵa túsirip júrmiz. Qaı jerde uıasy bar ekenin anyqtap, ony orman ınspektorlaryna tapsyramyz. Maqsat - búrkit balapandarynyń kók aspanǵa kóterilmeı jatyp qoldy bolýyna tosqaýyl qoıý. Máselen, ótken aıda biz Raıymbek aýdanyn araladyq. Onda 15-teı uıany anyqtadyq. Onyń beseýinde búrkittiń balapan basqany anyqtalǵanymen, ońaı olja izdegender onda birde-bir balapandy qaldyrmapty», - deıdi S.Batyrjan. Buǵan deıin olar mamyr aıynda Kerbulaq aýdanyndaǵy Malaısary shyńynan búrkittiń 15 uıasyn tapqan kórinedi. Onyń jeteýinde qus patshasynyń urpaq órbitken belgisi anyqtalǵanymen, onda da balapandar qoldy bolǵan.
«Jalpy búrkit balapanyn Kerbulaqta mamyrdyń aıaǵynda, al Raıymbek aýdanynda maýsymnyń aıaǵynda ushyrady. Sondyqtan balapandar ushyp ketti deýge esh negiz joq. Sondaı-aq biz bolǵan jerdiń bárinde avtomashına izderi bar. Bul da bizdiń sózimizge aıǵaq bola alady. Búrkit uıa basqan kezde orman ınspektorlary ony úsh-aq márte baqylaı alady. Sol sebepti kózden tasa jerde ońaı olja izdegender aram oıyn esh qıyndyqsyz júzege asyrady», - degen Seıdomar Batyrjan brakonerlerdiń bul áreketinen jergilikti turǵyndar da habardar ekenin jetkizdi.
Memlekettik rámizde beınelengen qus patshasynyń Qazaqstandaǵy sanyn qazir eshkim aıta almaıdy. Bul týraly ormanshylarda da, búrkitshiler qaýymdastyǵynda da naqty málimet joq. Tórt jastan bastap uıa basa bastaıtyn olar juptasqannan keıin aqqýlar sııaqty tirshiliginiń sońyna deıin birge júredi eken. Halqymyz onyń erkegin sháýli, urǵashysyn uıabasar deıdi. Mamandardyń aıtýynsha, ár juptyń únemi almastyryp otyratyn 2-3 uıasy bolady. Olar qystyń qaqaǵan qańtarynda shaǵylysyp, naýryz-sáýir aılarynda uıabasar negizinen 1-2 jumyrtqa salady. Ony sháýli men uıabasar 40-45 kún boıy kezektesip basyp, shaıqaıdy. Balapan jumyrtqany jaryp shyqqanda bir aptadaı qusyqpen qorektendirip, odan keıin etpen tamaqtandyrady. Olar 65-75 kúnnen soń ushýǵa árekettenedi. Ǵalymdar búrkit 120 jylǵa deıin ómir súretinin anyqtady. Oy arada aıta keter jaıt, qusbegiler ony urpaq órbitýi úshin belgili bir ýaqyttan keıin erkindikke jiberedi.
