Kıberalaıaqtar Qazaqstandaǵy belgili aqparattyq portaldyń atyn paıdalanǵan
NUR-SULTAN. QazAqparat – Kıberalaıaqtar Qazaqstandaǵy belgili aqparattyq portaldyń atyn paıdalanyp, ońaı aqsha tapqysy kelgenderdi quryǵyna túsirgen. QazAqparat bul týraly «Memlekettik tehnıkalyq qyzmet» RMK KZ-CERT kompıýterlik ıntsıdentterge áreket etý qyzmetine silteme jasap habarlaıdy.
«Memlekettik tehnıkalyq qyzmet» RMK KZ-CERT kompıýterlik ıntsıdentterge áreket etý qyzmetine StopFake.kz redaktsııasynan dailynews belgili aqparattyq ınternet-resýrsyna (IR) uqsas kúdikti IR aıqyndalǵany týraly suraý túsken.
Taldaý barysynda KZ-CERT sarapshylary osy alaıaqtyq shemany budan buryn, ıaǵnı 2018 jyly da áshkerelegeni anyqtaldy.
Alaıaqtar barynsha kóp paıdalanýshyny tartý maqsatynda belgili aqparattyq portaldyń atyn ádeıi qoldanǵan.
Alaıaqtyq ınternet-resýrs eshqandaı kúsh jumsamaı aqshalaı «tabys tabýǵa» bolatyn «Tabysqa jetý kody» jobasyn jarnamalaǵan. ıAǵnı kúnine keminde 2700 AQSh dollary (1 134 903 teńgeni) somasynda tabys túsetini aıtylǵan.
Jobaǵa qatysý úshin paıdalanýshylarǵa tirkeýden ótip, saýda robotyn aktıvtendirý usynylǵan. Elektrondyq poshtany jáne mobıldik telefondy rastaǵannan keıin, paıdalanýshyǵa ınternet-resýrstaǵy jeke kabınette avtorızatsııadan ótýge múmkindik berilgen. Al «aqsha tabýdy» bastaý úshin alaıaqtar shotty 250 AQSh dollaryna (105 000 teńgeden) tolyqtyrýdy suraǵan.
«Internet-resýrsta aıtylǵan kepildi aqsha tabý jalǵan ekeni sózsiz. Sonymen qatar, forýmdarda osy joba týraly kóptegen jaǵymsyz pikirler baıqaldy, olarda bul IR alaıaqtyq dep atalǵan. Bırjalarda saýda jasaýǵa arnalǵan avtomatty baǵdarlamalar joq ekenin este saqtańyzdar», - delingen taratylǵan aqparatta.
«KZ-CERT qyzmeti osy ıntsıdentke qatysy bar hostıng-provaıderler men alys jáne taıaý shetelderdiń CERT elderin habardar etý jónindegi jumystardy júrgizdi.
KZ-CERT qyzmeti aqparattyq qaýipsizdik ıntsıdentterine jol bermeý maqsatynda mynadaı usynystar beredi:
1. Silteme boıynsha ótken kezde mekenjaı joly – domendik attyń ataýyna nazar aýdaryńyz, máselen - dailynews. Aktsııany ótkizetin uıymnyń nemese kompanııanyń resmı ataýyndaǵy artyq sımvoldarǵa nazar aýdaryńyz;
2. Kompanııanyń áleýmettik jelilerdegi jarııalanymdaryna nazar aýdaryńyz. Kóptegen jaǵdaılarda iri aktsııa aldynda olar aqparatty negizgi ınternet-resýrsta nemese áleýmettik jelilerdiń resmı akkaýnttarynda qaıtalaıdy;
3. Tirkeýge arnalǵan málimetterińizdi únemi tekserińiz jáne senimdi parolderdi paıdalanyńyz;
4. Ózińizdiń braýzerde, operatsııalyq júıede jáne mobıldik qurylǵyda paıda bolatyn terezeler men habarlamalarǵa qatysty abaı bolyńyz;
5. Aqshalaı paıda tabýǵa «úmittendiretin» kúdikti IR aıqyndalǵan jaǵdaıda KZ-CERT qyzmetine júginińiz;
6. Qoǵamdyq WI-FI núktelerine senip, qorǵalmaǵan symsyz jeliler arqyly ózińizdiń aýtentıfıkatsııa derekterińizdi engizbeńiz;
7. Kúshpen alýshylardyń telefon boıynsha talaptaryn oryndamańyz, alaıaqtyq faktisin aıqyndaǵan jaǵdaıda dereý eń jaqyn AІІB nemese 102 telefony boıynsha habarlańyz;
8. Derbes derekterdi, jeke kýálik derekterin, banktik kartalardyń derekterin jáne t.b. qamtıtyn jeke qujattaryńyzdyń kóshirmelerin jibermeńiz;
9. Ózińizdiń banktik kartańyzdyń derekterin qupııada saqtańyz, ekinshi jaǵyndaǵy
3-sandy CVV/CVC kodty eshkimge aıtpańyz; Sondaı-aq, bankten kelip túsetin sms-kodty eshkimge aıtpańyz.
10. Ótken saýalnama, aktsııa, avtomatty aqsha bırjasy úshin aqshalaı syıaqyny eshkim tólemeıtinin este saqtańyz, alaıaqtardyń aılasyna túspeńizder jáne messendjerler arqyly siltemeler taratpańyzdar.
Eger aqparattyq qaýipsizdik ıntsıdentiniń qurbanyna aınalsańyz, 1400 (táýlik boıy) aqysyz nomeri boıynsha habarlasýǵa nemese https://www.cert.gov.kz/notify-incident siltemesi arqyly ótinim, ne incident@kz-cert.kz email-ge hat jiberýge bolady.
