Keıingi 5 jylda aýyl sharýashylyǵy kooperatıvteriniń sany 53% ósken - semınar-keńes

Іs-shara Memleket basshysynyń kooperatsııanyń tıimdi ári turaqty modelin qalyptastyratyn jańa salalyq zań ázirleý jónindegi tapsyrmasyn iske asyrý aıasynda uıymdastyryldy.

Jıynda Aýyl sharýashylyǵy vıtse-mınıstri Ermek Kenjehanuly atalǵan másele eldiń agroónerkásiptik keshenin ilgeriletýdiń mańyzdy quraldarynyń biri ekenin atap ótti. Bul azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etip, aýyl turǵyndarynyń tabysyn arttyrýǵa múmkindik beredi.

- Sońǵy 5 jylda tirkelgen aýyl sharýashylyǵy kooperatıvteriniń sany 53%-ǵa ósip, 4,5 myń birlestikke jetti. Óndiris kólemi 2 esege artty, al kooperatıvterdegi mal basy 52,5%-ǵa kóbeıdi. Salanyń bulaı qarqyndy damýy, eń aldymen, memlekettik qoldaý sharalarynyń keńeıtýdiń nátıjesi. Osy rette, «Aýyl amanaty baǵdarlamasy» aıasyndaǵy jeńildetilgen qarjylandyrý jáne kooperatıvterdi tirkeý rásimderin ońaılatý mańyzdy ról atqardy, - dedi ol.

Vıtse-mınıstrdiń sózine qaraǵanda, búginde Úkimet aýyl sharýashylyǵy kooperatsııasyn damytýǵa baǵyttalǵan keshendi yntalandyrý sharalary iske asyrylyp jatyr. Olardyń qatarynda memlekettik qoldaýdyń barlyq túrlerine teń qoljetimdilik, salyqtyq jeńildikter, aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerdi berý kezinde qosymsha ball túrindegi artyqshylyqtar, sondaı-aq bilim taratý ortalyqtary bazasynda fermerler men jeke qosalqy sharýashylyqtardy oqytý bar.

Sondaı-aq vıtse-mınıstr kooperatsııanyń damýyn tejeıtin negizgi máselelerdi de alǵa tartty. Máselen, halyq arasynda ujymdyq sharýashylyq júrgizýdiń artyqshylyqtary týraly júıeli túsindirý jumystarynyń álsizdigi, basqarýshylyq quzyretterdiń jetkiliksizdigi, qarjylyq múmkindikterdiń shekteýliligi jáne basqa da faktorlar bar.

Jıyn barysynda kooperatıvterdi qurýdyń negizgi maqsaty óndiris kólemin arttyrý, servıstik qyzmetterdi qamtamasyz etý jáne birlesken qaıta óńdeýdi uıymdastyrý múmkindikterin keńeıtý ekeni basa aıtyldy.

Qazirgi tańda elimizde 1,6 mln jeke qosalqy sharýashylyq (JQSh) bar. Búginde súttiń 61%-yn jáne ettiń 44%-yn óndiretin osy qosalqy sharýashylyqtar aýyl turǵyndaryn jumyspen qamtýda da mańyzdy ról atqaryp otyr.

- JQSh-lardyń sany kóp ári óndiris kólemi joǵary bolǵandyqtan, olar aýyl sharýashylyǵy yntymaqtastyǵyn nyǵaıtý úshin ońtaıly rezerv qalyptastyrady. Alaıda olarǵa ónimdi turaqty ótkizýdi qamtamasyz etetin qaıta óńdeýshi kásiporyn nemese iri naryq qatysýshysy qajet. Jeke qosalqy sharýashylyqtar óndiris kólemin qamtamasyz etedi, qaıta óńdeý kásiporyndary – turaqty ótkizýdi, al kooperatıvter osy tizbektiń barlyq qatysýshylaryn baılanystyratyn býyn retinde qyzmet etedi. Bul qatysýshylardyń birtindep qanat jaıýyna jáne aýqymyn keńeıtýine múmkindik beredi. Sońǵy jyldary dál osyndaı tirek kooperatsııa modeli qalyptasty. Bizdiń mindetimiz – osy qatynastardy zańnamalyq deńgeıde retteý, – dep atap ótti Ermek Kenjehanuly.

Atap óterligi, quramyna múddeli memlekettik organdar, qarjy ınstıtýttary, ǵylymı qaýymdastyq jáne salalyq odaqtar kiretin jumys toby túrli bastamalardy, sonyń ishinde múshelik múmkindikterin keńeıtý jáne memlekettik qoldaý sharalaryn jetildirý máselelerin qarastyrýda.

Semınar-keńes qatysýshylary kooperatsııanyń «tirek» modelin engizýdiń qajettiligin qoldaı otyryp, onyń aýyldyq aýmaqtardy damytýdaǵy tájirıbelik mańyzdylyǵyna toqtaldy.

Kezdesý qorytyndysy boıynsha birqatar usynymdar ázirlenip, olar ýákiletti memlekettik organdarǵa joldanatyn bolady.

Ermek Kenjehanuly semınarda aıtylǵan barlyq usynystar kooperatıvter qyzmetiniń ashyqtyǵyn arttyrýǵa jáne aýyl turǵyndarynyń tabysyn ósirýge baǵyttalǵan tıimdi zań ázirleý barysynda eskeriletinin jetkizdi.

Basqosýǵa Prezıdent Ákimshiliginiń, «Amanat partııasy», Atameken Ulttyq kásipkerler palatasy, BUU-nyń Azyq-túlik jáne aýyl sharýashylyǵy uıymy (FAO), Halyqaralyq kóshi-qon uıymy (HKU), bıznes qaýymdastyq ókilderi, ǵalymdar jáne jergilikti atqarýshy organdardyń basshylary qatysty.

Osyǵan deıin elde óndiris, aýyl sharýashylyǵy jáne jol qurylysy qarqyn alǵany týraly jazdyq.