Keıki batyr qoldanǵan qundy jádiger
ASTANA. QazAqparat - 1916 jylǵy ult-azattyq qozǵalysynyń batyry, bilikti sardar Keıki (Nurmaǵambet) Kókembaıulynyń kózi tirisinde qoldanǵan kebejesi Arqalyqtaǵy murajaıda saqtaýly tur.
Torǵaıdaǵy halyq kóterilisine 100 jyl tolýyna oraı uıymdastyrylǵan «Ór Torǵaı - erlik mekeni» ekspedıtsııasynyń sapary aıasynda Arqalyq qalasyndaǵy «Dala ólkesi tarıhy» oblystyq murajaıynda bolǵanymyzda, Keıki batyrdan qalǵan qundy jádigerdi óz kózimizben kórýdiń sáti tústi. Bul kúnde murajaıǵa aıaq basqan árbir adam batyrdyń kózindeı bolyp qalǵan kóne kebejeni kórmeı ketpeıdi eken. Osy ýaqyttarǵa deıin kóneden qalǵan qundy jádigerdi Qostanaı oblysy, Amankeldi aýdanyna qarasty Qarasý aýylynyń turǵyndary Nuraly Erbosynov pen Torǵaı Beısenbaıqyzy kóziniń qarashyǵyndaı saqtap kelgen. 
Arqalyq qalasyndaǵy bul murajaı basqa da tarıhı qundy muraǵattarynyń moldyǵymen kelýshilerdi tánti etedi. Murjaıdy aralaǵan adam osy óńirdiń tarıhy men mádenıetin, ekonomıkasyn sıpattaıtyn arheologııalyq kollektsııalarmen, tabıǵaty, jan-janýarlary, basqa da ólke tarıhyn baıandaıtyn qundy derektermen tanysa alady. Kenesary Qasymovtyń ult - azattyq kóterilisine qatysqan Sary Qoshqar batyrdyń saýyty, Shońnyń Júsibiniń kise belbeýi, erekshe sheberlikpen jasalǵan qyz balanyń beldigi, torǵaılyq Dámetken Smaǵulova tapsyrǵan asadal men tósenish jáne Ómirbekov Súleımenniń alty qanatty kıiz úıi osy murajaıdyń baǵaly jádigerleri. Tanymaly sheber Altynbek Qyrymbekovtyń qolynan shyqqan qyz sáýkelesi de osynda saqtalǵan. Sáýkele Astana qalasynyń tusaýkeser saltanatynda kórmege qoıylyp qonaqtar men ónertanýshylar tarapynan joǵary baǵasyn alǵan eken.
Sondaı-aq, murajaıda tarıhı oqıǵalardy kórsetetin dıoramalardyń jandy, sheber beınesi, ótken ómirdi kóz aldyńyzǵa ákelip, tereń áserge bóleıdi. Alǵashqy adamdar qaýymdastyǵynyń úńgirdegi tirshiligi, Ańyraqaı soǵysy, Tatyr shaıqasy, Álibı Jankeldınniń «Qyzyl kerýeni», soǵystan zardap shekken Ýkraınaǵa mal aıdaý sapary, Arqalyqtan alǵashqy ken alǵan sát... bári de barynsha nanymdy beınelengen. Arqalyq ǵarysh aılaǵy ekspozıtsııasynan ǵaryshkerlerdiń jeke zattary, ǵaryshta qoldanatyn qural-jabdyqtary jáne taǵamdarymen tanysa alady. Tabıǵat bóliminiń ekspozıtsııasynan ólkeniń san alýan ósimdikteri men jan-janýarlaryn kórýge bolady.
«Dala ólkesi tarıhy» oblystyq murajaıy Qazaq SSR Mınıstrler Keńesiniń №88-r Jarlyǵymen 1972 jyldyń 4 aqpanynda quryldy. Halyq batyry A. Imanovtyń týǵanyna 100 jyl tolýyna oraı, 1973 jyldyń 28 shildesinde alǵashqy kórermenderin qabyldaǵan. Murajaıdyń negizin qalap, qalyptasýyna mol eńbek sińirgen mádenıet pen ónerdiń janashyry, ultjandy azamat Ózbekáli Jánibekov, sol kezdegi oblys basshylary Saqan Qusaıynov, ıÝrıı Trofımov jáne Aıdarhan Sársenov sekildi birtýar azamattar edi. Murajaıdyń ashylý saltanatyna sol ýaqyttaǵy Respýblıka basshysy Dinmuhammed Qonaev qatysqan.
Baqytjol Kákesh
