KETEBAI KÚMBEZІ
ebaı kúmbezi - sáýlet eskertkishi. Qaraǵandy oblysynyń Jezqazǵan qalasynan seksen shaqyrym jerdegi Malshybaı aýylynan ońtústik-shyǵysqa qaraı jıyrma shaqyrym jerde, Qarakeńgir ózeniniń boıynda 1898 jyly salynǵan.
Kúmbez ári bı, ári batyr Ketebaı Jolaıulyna arnap turǵyzylǵan.
Kúmbezdiń aýdany 6,55h6,35 metr, esigi bar bóliginiń bıiktigi 5,55 metr, irgetasyniki - 80 sm. Ǵımarattyń ishi men syrty kúıdirilgen kirpishpen qaptalǵan. Ol tórtburyshty pishinnen dóńgelek kúmbezge buryshtyq qýystar arqyly jalǵasady. Qos qatarly jıegi bas qasbetiniń joǵary bóligin kóriktendire túsedi. Basqa qasbetteri «shyrsha»tárizdi etip kirpishpen órilip qalanǵan. Ońtústik-batysqa qaraǵan kireberis oıyǵy kúmbezben jabylǵan, al osy oıyq qýysynyń darbazasy dóńgelek medalonnyń tórtten úsh bóligi sekildenip bitken. Qazirgi ýaqytta eskertkishtiń joǵarǵy jaǵy qıraǵan.
Ketebaı Jolaıuly shamamen 18 ǵasyrlardyń ortasynda ómir súrgen batyr. Yrǵyz ben Torǵaı óńiri mańynda týyp ósken. Ketebaı batyr Eráli sultannyń balasy Temirmen birge 1810 jyly qaraqalpaqtardy yǵystyryp, Kishi júz qazaqtarynyń Jańadarııa men Qýańdarııa ózenderi boıynan Qyzylqumǵa qaraı qonystanýyna atsalysqan. Keıin Syrdarııa ózeniniń tómengi aǵysy boıyndaǵy qazaq aýyldaryna maza bermegen qoqandyqtar men hıýalyqtarǵa qarsy turǵan. Ketebaı batyrdan týǵan Ótetileý bı men nemeresi Piráliniń esimi búkil bir aımaqqa taralyp, sheshendik sózderi men bılik sheshimderi el aýzynda saqtalǵan. Batyrdyń urpaqtary qazir Aqtóbe oblysynda turady.
Ketebaı kúmbezi 1982 jyly respýblıkalyq mańyzy bar tarıhı jáne mádenı eskertkishterdiń tizimine engizilgen.
Derek kózi:
Qazaqstan ulttyq entsıklopedııasy, 4 tom.
