KEREK KEŃES: Badam jańǵaǵy balalarǵa da, eresekterge de paıdaly
ASTANA. QazAqparat - Eger kúnde az mólsherde badam jańǵaǵyn jep otyrsa, adam kúndelikti taǵam ratsıonyn edáýir jaqsartqan bolar edi. Bul balalarǵa da, eresekterge de asa paıdaly, dep jazdy Zee News.
«Badam(Mındal) - ósimdik aqýyzy, mańyzdy maıly qyshqyl, E dárýmeni, magnııdiń taptyrmas kózi», - dedi Florıda ýnıversıteti doktory Alıssa Berns. Muny anyqtaý úshin 14 aptalyq zertteý júrgizildi. Ol badamnyń adam densaýlyǵyn ózgertkenin kórsetti. Eriktiler tobyna (29 jup ata-ana men balalar) eresekterdiń basym bóligi 35-ke deıingi analar endi. Al balalar 3-6 jastyq topqa bólindi. Balalarǵa 14 gramm badam maıyn, ata-analarǵa - kún saıyn 14 gramm badam jańǵaǵy berildi. Zertteý ratsıon sapasyn arttyrýǵa járdemdeskeni anyqtaldy. ANYQTAMA: Badam, mındal (Amyg-dalus) - raýshangúl tuqymdasyna jatatyn aǵash nemese buta. Qazaqstanda 5 túri kezdesedi, olardyń ishinde sharýashylyqtyq mańyzy bary (A. communis) Ońtústik Qazaqstanda qoldan ósiriledi. Badamnyń bıiktigi 6-10 m, pishini - pıramıda tárizdi nemese dóńgelek bolady.[1] Badam japyraǵy Jabaıy túri buta bolyp ósedi, butaqshalary tikenekti, tamyrlary topyraqqa tereń boılaıdy.[2]Badamnyń jemisi súıekti, salm. 0,6 - 5,4 g, dániniń úlesi 12 - 80 g. Jemisi tátti nemese qyshqyltym keledi. Jemisi tátti sorttarynyń quramynda 40 - 80 g maı, 20 - 25 gramm belok, 5 gramm qant jáne 3-ke jýyq shyrysh, al jemisi aşy sorttarynda 2,5 gramm efır maıy (amıgdolın) bolady. Badam aǵashtary 100 jyldaı jasaıdy, 30-40 jyl jaqsy jemis beredi. Ekpe kóshetteri otyrǵyzylǵannan keıin 3-4 jylda jemisberedi, orta eseppen ár ga-nan 10-25 ts ónim alynady. Anyqtama ýıkıpedııa ashyq entsıklopedııasynan alyndy.
