Kenjardan úlken sahnaǵa deıin: Qazaqstan Shahter kúnin atap ótip jatyr
QARAǴANDY. KAZINFORM — Tamyz aıynyń sońǵy demalysynda Qazaqstannyń shahterler qalalarynda jer astyna kún saıyn túsip, elge qajetti shıkizat pen energııany óndirýge mańdaı terin tógip júrgen eńbek adamdaryna qurmet kórsetiledi. Qaraǵandy, Ekibastuz jáne Jezqazǵan óńirlerinde kásibı mereke saltanatty jıyndarmen qatar, shahterler áýletteri men eńbek ujymdarynyń ónegeli tarıhyn órnekteıtin kezdesý myńdaǵan kórermen qatysatyn kontsert ótedi.
Shahter kúniniń tarıhy seksen jylǵa jýyq ýaqytty qamtıdy. Kásibı mereke Keńes Odaǵynda 1947 jyly belgilenip, alǵash ret 1948 jylǵy 29 tamyzda resmı túrde atalyp ótken. Ómirin ken isine arnap, jer qoınaýynyń baılyǵyn ıgerýge úles qosqan jandardy ulyqtaý dástúri Keńes Odaǵy ydyraǵannan keıin de jalǵasyn tapty. Qazaqstanda Shahter kúni jyl saıyn tamyzdyń sońǵy jeksenbisinde atap ótiledi. 2026 jyly bul mereke 30 tamyzǵa sáıkes keledi.
Tarıhy kómir óndirisimen tamyrlas óńirler úshin bul — kúntizbedegi kezekti ataýly kún emes. Munda shahta — tek nápaqa tabatyn jumys orny ǵana emes, áýlet tarıhynyń bir bóligi, tutas qalalardyń taǵdyryna tańba salǵan, birneshe býynnyń ǵumyrymen sabaqtasqan qasıetti meken.
Qaraǵandy oblysy eldegi kómir óndiretin iri óńirlerdiń biri sanalady. 2026 jyldyń alǵashqy jeti aıynda munda 20 mln tonnaǵa jýyq kómir óndirildi. Ótken jyly bul kórsetkish shamamen 37 mln tonna bolǵan. Al bıyl jyl sońyna deıin óńir kómir óndirý kólemin keminde 41 mln tonnaǵa jetkizýdi kózdep otyr.
Kenshiler mádenıet saraıynda ótken saltanatty jıynda sala úzdikteriniń eńbegi elenip, vedomstvolyq nagradalar tabystaldy. Shahterlerge «Shahter dańqy» tósbelgileri men «Kenshi dańqy» medaldary berildi. Al taý-ken ónerkásibiniń ardagerlerine aıryqsha alǵys bildirildi.
Shahtadan bastalǵan áýlet joly
Sklepovıchter otbasynyń taǵdyry «Abaı» shahtasymen áldeqashan bite qaınasqan. Búginde bir áýlettiń birneshe ókili osynda qatar eńbek etip júr. Olar — Sergeı Sklepovıch, onyń jubaıy Tamara, uly Nıkıta jáne Tamaranyń ápkesi Alena Krasnıkova.
Shahterler áýletiniń negizin Edýard Sklepovıch qalaǵan. 1979 jyly ol Belarýsten Qazaqstanǵa kelip, shahtaǵa jumysqa ornalasady. Sol jyly onyń uly Sergeı dúnıege keledi. Jyldar óte kele Sergeı áke jolyn qýyp, shahter mamandyǵyn tańdaıdy.
Edýard aǵasy Felıkspen birge uzaq jyl boıy lavada — kómir óndirisindegi eń aýyr ýchaskelerdiń birinde eńbek etti. Bul — zor kúsh pen tózimdilikti qajet etetin jumys. Eki aǵaıyndy da zeınetke shyqqan. Alaıda áýlettiń shahterlik shejiresi munymen túıindelgen joq.
Sergeı Sklepovıch «Abaı» shahtasynda shırek ǵasyrdan beri eńbek etip keledi. Osy ýaqyt ishinde ol slesardan jeldetý jáne qaýipsizdik tehnıkasy ýchaskesiniń mehanıgine deıingi eńbek jolynan ótti. Qazir onyń jaýapkershilik aıasynda gazdy baqylaý men jer astyndaǵy jumystyń qaýipsizdigin qamtamasyz etetin jabdyqtardyń úzdiksiz jumys isteýi bar.
Jubaıy Tamara da shahtada eńbek etedi. Ol eki jyldan beri sorǵy qondyrǵylarynyń mashınısi bolyp jumys isteıdi. Onyń mindeti — sorǵylar men vakýýmdyq qondyrǵylardyń jumysyn baqylaý, qysym men gaz kórsetkishterin jiti qadaǵalaý.
24 jastaǵy Nıkıta da áýlet dástúrin jalǵastyrdy. Alaıda ol ózine basqa mamandyq tańdady. Shahtaǵa 2022 jyly stýdent kezinen kelgen ol oqýyn aıaqtaǵannan keıin osynda qalyp, marksheıder bolyp eńbek etti. Qazir jas maman bas marksheıderdiń mindetin de atqaryp júr.
Nıkıtanyń shahtamen baılanysy bala kúninen bastalǵan. Tipti onyń bólmesinde jer astyndaǵy qazbalardyń kartasy ilýli turatyn.
— Anashym, mende tańdaý bolǵan joq, — dep kúledi ol.
Otbasy músheleri úshin shahterler áýleti bolý — maqtanysh qana emes, úlken jaýapkershilik. Bul — óz famılııańa degen jaýapkershilik, áke jolyna degen adaldyq, birneshe býyn ómirin arnaǵan kásipke degen qurmet.
Sklepovıchterdiń Shahter kúnine oraı qalyptasqan ózindik otbasylyq dástúri de bar. Olar bul kúndi jyl saıyn týystaryn, áriptesterin jáne olardyń otbasylaryn jınap, úlken dastarhan basynda birge atap ótedi.
Bir brıgada — bir taǵdyr, bir otbasy
Shahtada eńbek etetinderdiń arasynda jyldar óte kele bir-birine týǵan-týystaı bolyp ketken ujymdar az emes. «Qazaqstan» shahtasynda sondaı brıgadalardyń birine Eńbek Makajanov jetekshilik etedi. Onyń komandasynda 40-qa jýyq adam bar. Olardyń basym bóligi talaı jyldan beri bir sapta eńbek etip keledi.
Kómir óndirý bastalmas buryn bolashaq ýchaskelerdiń negizin dál osy ótkelshiler qalaıdy. Olar taý-ken qazbalaryn júrgizedi, jumys oryndaryna jol ashady, qajetti kommýnıkatsııalardy qamtamasyz etedi. Demek, shahtanyń aldaǵy jumysy men damýy olardyń eńbegine tikeleı baılanysty.
Eńbek Makajanov bul kásipke jıyrma jylǵa jýyq ýaqyt buryn kelgen. Ákesi de shahter bolǵandyqtan, jer astyndaǵy eńbektiń qyr-syryn bala kezinen bilgen. «Qazaqstan» shahtasynda ol zveno jetekshisinen brıgadırge deıingi eńbek jolynan ótti. Búginde bul jaýapty qyzmetti oǵan áriptesteri senip tapsyrǵan.
Eńbek úshin jaqsy ujym — mindetin kásibı atqaratyn adamdardyń ǵana jıyntyǵy emes. Jyldar óte kele olardy ortaq eńbek, ortaq jaýapkershilik pen bir-birine degen senim biriktirgen.
— Osy jyldar aralyǵynda biz bir úlken otbasyǵa aınaldyq. Ár aýysym aldynda óndiristik mindetterge ǵana emes, adamdardyń kóńil-kúıine de nazar aýdaramyn. Ár adamnyń jumysqa daıyn bolǵany men úshin mańyzdy, — deıdi brıgadır.
Bul brıgadada shahterlerdiń jańa býyny da ósip keledi. Ujymdaǵy tájirıbeli ótkelshilerdiń biri Talǵat Toqmaǵanbetov shahtaǵa 2006 jyly kelgen. Búginde onyń uly ákesimen birge elektrmashınıst bolyp eńbek etedi. Al ekinshi uly da bolashaqta óz ómirin kómir salasymen baılanystyrýdy josparlap otyr.
Aǵa býyn jas mamandarǵa kásibı sheberlikti ǵana emes, shahtadaǵy eń basty qaǵıdany — qaýipsizdikti de amanat etedi.
— Eń aldymen qaýipsizdik tehnıkasyn saqtaý qajet. Árdaıym ózińdi de, janyńdaǵy adamdy da oılaýyń kerek. Shahtada árbir kásibı daǵdynyń artynda jaýapkershilik tur, — deıdi Talǵat.
Saltanatty jıynnan — úlken sahnaǵa
Resmı is-sharalar aıaqtalǵan soń merekelik dýman qalanyń basty alańdaryna ulasady.
Qaraǵandyda 29 tamyz kúni Ońtústik-Shyǵys shaǵynaýdanyndaǵy Baıken Áshimov atyndaǵy jańa alańda aýqymdy kontsert ótedi. Merekelik baǵdarlama saǵat 18:00–de bastalady.
Kórermender aldynda Dımash Qudaıbergen, Dıma Bılan, Qaırat Nurtas jáne basqa da ónerpazdar óner kórsetedi. Sahnanyń eni 62 metrdi quraıdy. Kesh sońynda aspanǵa merekelik otshashý atylady.
Qala serikteri men qala mańyndaǵy eldi mekenderdiń turǵyndary úshin kontsertten keıin qosymsha avtobýstar uıymdastyrylady.
Ekibastuzda 29 tamyz kúni merekelik baǵdarlama «Óner» qalalyq mádenıet saraıynyń aldyndaǵy alańda saǵat 19:00–de bastalady. Qala turǵyndary men qonaqtary aldynda Dosymjan Tanatarov, RaiM, Lukaveros, Sevak, sondaı-aq sheteldik oryndaýshylar Aura Dione men Eva Simons óner kórsetedi. Merekelik kesh salıýtpen túıindeledi.
Sátbaevta 30 tamyz kúni Ortalyq alańda «Jas Daryn» festıvali ótedi. Baǵdarlamanyń arnaıy qonaǵy — Marjan Arapbaeva. Festıval saǵat 18:00–de bastalady.
Búginde Qazaqstan álemdegi kómir óndiretin iri memleketterdiń qatarynda. Respýblıka kómir qory boıynsha álemde segizinshi orynda tur. Qazaqstanǵa álemdik kómir qorynyń shamamen 4 paıyzy tıesili. Elde jyl saıyn 97 mln tonnaǵa jýyq kómir óndiriledi.
Alaıda Shahter kúniniń basty ólshemi mıllıondaǵan tonnamen ǵana eseptelmeıdi. Onyń ar jaǵynda kásibin ákeden balaǵa amanat etken áýletter, tájirıbesin aǵa býynnan jas mamandarǵa tabystaǵan eńbek adamdary, jer astynda kún saıyn bir-biriniń ómiri men qaýipsizdigine jaýap beretin jandar tur.
Sondyqtan Shahter kúni — mańdaı termen kelgen eńbekti, urpaqtar sabaqtastyǵyn, kásibı dástúrdi dáripteıtin mereke. Bul — shahta taǵdyrymen birge órilgen tutas qalalardyń, sol shahtada eńbek etip, ómirin baılanystyrǵan adamdardyń merekesi.
Buǵan deıin «Bolashaq» shahtasy qaýipsizdikke degen kózqarasty ózgertkeni týraly jazǵan bolatynbyz.
