Kentaýlyq ustaz asyqty túrli túske boıap, balalardyń motorıkasyn damytyp júr
TÚRKІSTAN. KAZINFORM — Qazaqtyń qaharman uly Baýyrjan Momyshuly «Asyq — úlken halyqtyq tárbıe quraly» dep oı túıgen. Osy taǵylymdy pikirdi búgingi kúni jańǵyrtyp, is júzinde dáriptep júrgen ustazdyń biri — Raýshan Qalybaeva.
Ol Kentaý qalasyndaǵy B.Momyshuly atyndaǵy № 12 mektepte dene shynyqtyrý páninen sabaq beredi. Ustaz shákirtterine asyq oıynynyń san alýan ádis-tásilderin úıretip, ulttyq sporttyń qundylyǵyn nasıhattap keledi.
Kentaýlyq muǵalimniń sheberlik sabaǵy oblys deńgeıinde úzdik dep tanylyp, joǵary baǵalanǵan. Ol «Pedagogıkalyq ıdeıalar panoramasy» respýblıkalyq baıqaýynyń aımaqtyq kezeńinde «Áleýmettik-emotsıonaldy saýattylyq» atalymy boıynsha júldeli І oryndy ıelendi.
Qazirgi tańda onyń asyq oıynyn damytýǵa arnalǵan ádistemesi qala mektepteri men balabaqshalarynda keńinen qoldanylyp, oń nátıjesin berip júr.
Raýshan Abaıqyzynyń aıtýynsha, asyq oıyny balany eptilikke, mergendikke, shapshańdyqqa jáne sergektikke baýlıdy. Ásirese kópshilik bolyp oınalatyn túrleri balalardyń namysyn oıatyp, jeńiske degen qulshynysyn arttyrady.
— Asyq oıynynyń ejelden kele jatqan ulttyq qundylyq ekenine dálel óte kóp. Ásirese aýyz ádebıeti men folklorlyq muralarymyzda bul aıqyn kórinedi. «Asyǵyń alshysynan tússin» degen qazaqı tilek alǵashynda oıynǵa baılanysty aıtylsa, keıin keń maǵynadaǵy izgi nıetke aınalǵan. Asyq oıyndarynyń tárbıelik máni erekshe. Sonyń biri — bestemshe oıyny. Bul mazmuny jaǵynan toǵyzqumalaq oıynyna uqsas. Oıynnyń osy túrin asyq paıdalanyp ta oınatýǵa bolady. Munda jalpy 50 asyq qoldanylady, ár oıynshyda 25 asyqtan bolady. Oıyn barysynda asyqtar otaýlarǵa bólinip salynady, al sońynda kim kóp asyq jınasa, sol jeńimpaz atanady, — deıdi ustaz.
Raýshan Qalybaeva asyq oınaý tek dene qımylyn ǵana emes, balanyń oılaý qabiletin de damytatynyn atap ótti. Onyń sózinshe, asyq arqyly balalardyń dúnıetanymy keńeıip, mı qyzmeti belsendi jumys isteıdi.
— Mysaly, biz asyqty esepshot arqyly da qoldanamyz. Qyzyl, jasyl, qara, kók, sary, qońyr tústerdi balalar eki-úsh jasynan bastap ajyrata alady. Ár bala óz asyǵynyń sanyn tez anyqtaýdy úırenedi. Bul — sanaýǵa úıretýdiń tıimdi tásili. Asyqtar arqyly balalar matematıkalyq daǵdylaryn erte jastan qalyptastyrady. Olardy tizý, sanaý, upaı esepteý barysynda balanyń esepke beıimdiligi artady, — deıdi ol.
Ulttyq sportty ulyqtap júrgen ustaz asyqpen túrli logıkalyq oıyndardy uıymdastyrýdy qolǵa alǵan. Mysaly, asyqtardy taqtaǵa nemese tabaqqa ornalastyryp, belgili bir erejemen qozǵaltý arqyly balanyń logıkalyq oılaý qabiletin damytýǵa múmkindik bar.
— Taǵy bir ádis — asyqtardy boıap, olardy doıby tárizdi oıynǵa beıimdeý. Asyqtardy aq jáne qara túske boıap, balalar doıby oınaǵandaı oınaı alady. Bul tásil tústerdi ajyratýǵa jáne oılaý qabiletin damytýǵa yqpal etedi. Jasyrary joq, búginde qalada asyq oıynyn bilmeıtin balalar kóp. Al buryn ár balanyń óz saqasy bolǵan. Ony erekshe etip boıap, daıyndaǵan. Asyq oıyndary balanyń logıkalyq oılaýyn ǵana emes, saýsaq motorıkasyn da damytady. Sonymen qatar matematıka, eńbek jáne beıneleý óneri pánderimen de tyǵyz baılanysty, — deıdi ustaz.
Raýshan Abaıqyzy ulttyq oıynnyń mańyzyn aıta otyryp, óz usynysyn da bildirdi.
— Bala kezimizde «saqadaı saı» degen tirkesti jıi estıtinbiz, bul halqymyzdyń asyqqa degen qurmetin bildiredi. Sońǵy jyldary asyq oıyny memlekettik qoldaýǵa ıe bolyp, mártebesi artyp keledi. Elimizde asyq atýdan jarystar men chempıonattar uıymdastyrylyp jatyr. Bul — qýantarlyq jaıt. Qazirgi tańda mektepterde dene shynyqtyrý pánine aptasyna eki saǵat bólingen, al qosymsha bir saǵat sporttyq oıyndarǵa beriledi. Meniń usynysym — osy fakýltatıv sabaqty ulttyq sport retinde engizý. Sonda biz asyq atý ónerin tereńirek ári júıeli túrde úırete alar edik, — deıdi ol.
Budan buryn aýyl muǵalimi 1500-den astam asyqtan torsyq jasap shyqqanyn jazǵan edik.
