Bıyl joǵary marjınaldy daqyldardyń egisi arttyrylmaq

ASTANA. KAZINFORM — Úkimette vıtse-premer – ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarınniń tóraǵalyǵymen jańa maýsymdaǵy kóktemgi dala jumystaryna daıyndyq jóninde osy jylǵy alǵashqy jıyn ótti. Bul týraly Úkimet málim etti. 

Aýyl sharýashylyǵy vıtse-mınıstri Azat Sultanovtyń habarlaýynsha, bıyl egistik alqaptarynyń jalpy kólemi 23,8 mln gektardy quraıdy, bul 2025 jylmen salystyrǵanda 180 myń gektarǵa artyq. Egisti ártaraptandyrý strategııasy aıasynda dándi daqyldar alqaptary qysqartylyp, 15,9 mln gektar boldy, bul ótken jylmen salystyrǵanda 112,4 myń gektarǵa az. Negizinen bul bıdaı egistiginiń qysqarýy esebinen júzege asady: bıyl ol 12,1 mln gektar bolady, al ótken jyly 12,2 mln gektar bolǵan edi.

Sonymen qatar joǵary marjınaldy jáne qaıta óńdeýde suranysqa ıe daqyldardyń egistik alqaptary ulǵaıtylýda. Máselen, maıly daqyldar 55,2 myń gektarǵa artyp, 4,045 mln gektardy quraıdy, arpa — 93,8 myń gektarǵa (2,4 mln gektar), júgeri — 42,9 myń gektarǵa (217,5 myń gektar), mal azyqtyq daqyldar — 37,4 myń gektarǵa (3,1 mln gektar) ulǵaıady.

— Jambyl oblysynda júgerini tereń óńdeý boıynsha Fufeng Group kompanııasynyń tik ıntegratsııalanǵan jańa ındýstrııalyq parkin shıkizatpen qamtamasyz etý úshin júgeri egistigin edáýir arttyrý qajet. Bıyl alǵashqy kezeńdi iske qosý barysynda zaýytqa 500–700 myń tonna júgeri qajet bolady, al keıin bul kólem 1 mln tonnaǵa jetedi. Mal azyqtyq daqyldar alqaptarynyń ulǵaıýy bıyl mal sharýashylyǵyn damytýǵa arnalǵan keshendi baǵdarlamanyń bastalýymen baılanysty bolmaq, — dep atap ótti Azat Sultanov.

Jańa vegetatsııalyq kezeńge daıyndyq jáne Qazaqstannyń ońtústik óńirlerinde egistik kóleminiń boljamdy ulǵaıýy aıasynda Qyzylorda, Túrkistan jáne Jambyl oblystarynyń fermerlerimen kezdesýler ótkizildi. Sý kóp qajet etetin daqyldardy azaıtyp, onyń ornyna sý syıymdylyǵy tómen ári tereń óńdeýdiń jańa óndiristerinde suranysqa ıe daqyldarǵa kóshý nusqalary talqylandy. Atap aıtqanda, Qyzylorda oblysynda kúrish egistigin 8,5 myń gektarǵa, Túrkistan oblysynda 7,4 myń gektarǵa qysqartý máselesi qarastyrylýda. Maqta egistiginiń boljamdy kólemi 148,5 myń gektar bolǵan jaǵdaıda, tamshylatyp sýarý qoldanylatyn alqaptar 15 myń gektarǵa ulǵaıady, al dástúrli sýarý ádisteri qoldanylatyn alqaptar 11 myń gektarǵa qysqartylady. Barlyq máselelerdi pysyqtaý úshin jumys toby quryldy.

Keńes qorytyndysy boıynsha Serik Jumanǵarın Aýyl sharýashylyǵy, Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstrlikterine aýyl sharýashylyǵy jerlerin utymdy paıdalaný, zamanaýı sýarý jáne ırrıgatsııa ádisterin qoldanýdy eskere otyryp, jerdi paıdalaný jónindegi egjeı-tegjeıli jospar ázirleýdi tapsyrdy.

Tabysty egis naýqanynyń negizgi quramdas bólikteri — tyńaıtqyshtar, sapaly tuqym jáne arzandatylǵan dızel otyny. Qajetti resýrstardy ýaqtyly satyp alý úshin Agrarlyq nesıe korporatsııasy ótken jyldyń qazan aıynan bastap fermerlerden jeńildikpen nesıeleýge ótinim qabyldaýdy bastady. Búgingi kúni jalpy somasy 241 mlrd teńgege 1 694 ótinim tústi. Onyń ishinde 1 520 aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshi 180 mlrd teńge kóleminde qarjy aldy. Ótinimderdiń eń kóbi Túrkistan (28%), Aqmola (13%), Soltústik Qazaqstan (13%), Qostanaı (11%) jáne Qaraǵandy (6%) oblystarynan.

Úkimettiń málimetinshe, egis naýqanyna arnalǵan arzandatylǵan dızel otyny boıynsha Gosagro júıesi arqyly jalpy kólemi 454,3 myń tonnany quraıtyn shamamen 18 myń ótinim qabyldandy, bul ótken jylmen salystyrǵanda 8,8 myń tonnaǵa artyq. Jıyntyq qajettilik Energetıka mınıstrligine joldandy. Vıtse-premer Energetıka mınıstrligine sharýalarǵa arnalǵan dızel otynynyń jeńildikti baǵasyn qysqa merzimde aıqyndaýdy jáne óńirlerdi munaı óńdeý zaýyttaryna bólý kestesin bekitýdi tapsyrdy. Dızel otynyn jetkizý aqpan aıynda bastalady.

2026 jylǵy kóktemgi egiske qajetti 2,3 mln tonna tuqymnyń ishinde 1,5 mln tonna jazdyq daqyldar saraptamaǵa jetkizildi. Aldyn ala tekserýden 1,3 mln tonna tuqym ótkizildi, onyń 98,1%-y kondıtsııalyq dep tanyldy, ıaǵnı egý standartynyń 1 jáne 2 synybyna sáıkes keledi.

Bıyl mıneraldy tyńaıtqyshtar sebý jospary 2,3 mln tonnany quraıdy. Olardy ýaqtyly satyp alý jáne engizý boıynsha tıisti tapsyrmalar berildi.

Kelesi otyrysqa agrotehnologııalardy, sýarý ádisterin qoldaný jáne sýarmaly sýǵa qajettilikti esepteý jumystary qamtylǵan 2026 jylǵy egin egý naýqany boıynsha tolyq esepter men josparlar paketin usyný mindeti qoıyldy.

Búgingi Úkimet otyrysynda bıyl eldegi kúrish alqaptary taǵy 7,5 myń gektarǵa qysqaratynyn málim boldy.