Kelesi jyly qoldanysqa engiziletin Biryńǵaı taýarlardyń ulttyq katalogi degen ne
ASTANA. KAZINFORM – Keler jyldan bastap Qazaqstanda Biryńǵaı taýarlardyń ulttyq katalogy qoldanysqa enedi. Bul júıeniń memleket pen bızneske berer paıdasy qandaı jáne bul kóleńkeli ekonomıkany tejeýge qalaı kómektesedi? Osy jáne ózge de suraqtardy Qarjy mınıstrligi Elektrondyq qarjy ortalyǵy Master-derekterdi basqarý departamentiniń dırektory Naýryzhan Moldabaıǵa qoıǵan edik.
- Biryńǵaı katalog aqparatpen jumys isteý tásilin qalaı ózgertti jáne osyǵan deıingi kedergilerdi joıa aldy ma? Mysaly, júıelerdiń qaıtalanýy men sáıkessizdik máselesi retteldi me?
- Búginde kompanııalar, qyzmet usynýshylar men memlekettik qurylymdar birneshe bytyrańqy málimet bazasyn paıdalanyp keledi. Bul aqparattyń qaıtalanýyna, formattardyń sáıkessizdigine, sondaı-aq aqparat júıeleri arasynda derekter alysý kezinde beıbereketke alyp keledi. Munyń saldarynan azamattar ýaqyt pen resýrstaryn joǵaltady.
Biryńǵaı taýarlardyń ulttyq katalogy engizilgen boıda atalǵan kemshilikter kelmeske ketedi. Endi taýarlar týraly barlyq aqparat – mazmunynan bastap kodtar men sıpattamalarǵa deıin biryńǵaı standart boıynsha ortalyqtandyrylǵan túrde saqtalady. Ár taýar pozıtsııasyna biregeı NTIN kody belgilenip, mindetti atrıbýttary bar taýardyń qurylymdyq kartasy iske qosylady. Onyń kómegimen kez kelgen ónimniń qozǵalysyn baqylaýǵa bolady.
Demek, qajetti derekter júıege bir ret engizilip, tıisti tekseristen ótken soń barlyq qatysýshyǵa qandaı da bir burmalaýsyz jáne qaıtalaný dereginsiz qoljetimdi bolady.
- Elektrondy taýarlar katalogy men Taýarlardyń ulttyq katalogynyń biriktirilgenine birneshe aı boldy. Qazir qandaı da bir nátıje bar ma, derekterdiń kólemi ulǵaıdy ma jáne aqparatty avtomatty túrde engizý jumys jyldamdyǵy men dáldigine qalaı áser etti?
- Elektrondy taýarlar katalogy (ETK) men Taýarlardyń ulttyq katalogy (TUK) biriktirilgennen beri birneshe aı ótkeni ras, naqty nátıjeler jaıly da aıtýǵa bolady.
Birinshiden, derekter kólemi aıtarlyqtaı ósti. Eki katalogty biriktirý arqyly kóptegen jańa pozıtsııa qosyldy. Qoljetimdilik edáýir artyp, endi qatysýshylar ózine qajettini bir katalogtan taba alady.
Máselen, katalogtar biriktirilgenge deıin ETK-da shamamen 1,3 mln taýar bolsa, búginde TUK-de taýar kartalary bar 15 mln-daı ónim ornalasqan.
Sondaı-aq taýarlar kartalary taýarlardyń, jumystar men qyzmetterdiń jalpy jiktelýi boıynsha óńdelip, qazir ózektendirilip jatyr.
Aıtalyq, kelesideı jikteý tetikterimen salystyrylyp keledi: TJQ BNA, SEQ TN, EQT ÓJ, EQJJ jáne t. b.
Taýarlardy TUK-de júkteý/túsirý úshin 10 servıs ázirlendi. Budan bólek, 9 fıskaldy derekter operatory, 700 myńnan asa baqylaý-kassa mashınasy, 3 taýar-esep júıesi («Anvar», «Smol», «Magným») qosyldy.
- Kásipkerler bul júıeni qalaı paıdalanyp júr jáne jasandy ıntellekt áleýmettik mańyzy bar taýarlardy tazartyp, jańartý jáne baqylaý baǵytynda qandaı ról atqarady?
- Kásipkerler TUK-ti ónimdi sıpattaýǵa ketetin shyǵyndar men ýaqytty únemdeý úshin qoldanady. Mysaly, qazir kartany 1S Býhgalterııa júıesinde nemese marketpleısterde qolmen júrgizý qajetsiz bolyp qaldy, óıtkeni TUK-de daıyn karta qarastyrylǵan. Bul, ásirese assortımenti úlken nemese eksport-ımport operatsııalary bar kompanııalarǵa asa mańyzdy. Katalog arqyly kez kelgen uıym qajetti aqparatty izdep, tekserýge ýaqyt joǵaltpaıdy, sol sekildi eseptilik pen kommertsııalyq usynystardy da tez qalyptastyrady.
Buǵan qosa, TUK memlekettik júıelermen ózara is-qımyldy jeńildetedi. Nege deseńiz, TUK-de memlekettik aqparat júıelerimen barlyq qajetti ıntegratsııa jasalǵan. Osy arqyly taýarlardy naryqqa shyǵarý jedel júzege asady.
Qazir jasandy ıntellektini sanattarǵa bólý baǵytynda, sondaı-aq derekterdiń qaıtalanýy men kemshilikterdiń aldyn alýǵa paıdalaný boıynsha jumys júrgizilip jatyr. JI jańa jazbalardy qoldanystaǵy málimettermen salystyryp, sáıkessizdikterdi anyqtaıdy jáne protses qatysýshysyna osy málimetterdi jańartýǵa usynys beredi.
- 2026 jyly katalog jappaı paıdalanýǵa engiziledi dep kózdelgen. Tutastaı alsaq, bul naryqqa ne beredi ári satypalymnyń ashyqtyǵyn arttyrý, baǵany qalyptastyrý men taýar aınalymyn baqylaý salasyn qandaı ózgerister kútip tur?
- 2026 jyly Taýarlardyń ulttyq katalogyn jappaı qoldanysqa engizý memleket pen bızneske jańa múmkindikterge jol ashady.
Bul eń áýeli protsestiń ashyqtyǵyna qatysty. Aıtalyq, naryqtyń barlyq qatysýshysy biryńǵaı, dáleldengen málimettermen jumys istep, baǵanyń joǵarylaýyna jáne aqparattyń qateligine alańdamaıtyn bolady. Bul, ásirese memlekettik satyp alý salasynda mańyzdy. Osy amal bıýdjet qarajatynyń tıimdi jumsalýyn baqylaýdy jeńildetedi.
Baǵanyń qalyptasý protsesi de neǵurlym obektıvti bolady. TUK uqsas baǵany kórýge múmkindik beredi. Óıtkeni TUK marketpleıstermen ıntegratsııasy sıpattamalar men taýar qunyn salystyrýǵa kómektesip, ónimdi tańdaý kezinde durys sheshim qabyldaýǵa septesedi. Bul básekelestikti arttyryp, baǵanyń negizsiz ósý múmkindigin azaıtady.
Sonymen qatar biryńǵaı katalogtyń engizilýi taýardyń óndirýshiden bastap sońǵy tutynýshyǵa deıin jolyn baqylaýǵa septigin tıgizedi. Bul memleketke kontrafaktili ónimmen qarsy kúreste aıtarlyqtaı kómektesip, eseptilikti jeńildetedi jáne naryq qatysýshylary arasyndaǵy senimdi kúsheıtedi.
ıAǵnı, TUK-ti jappaı paıdalaný – elimizdiń ekonomıkalyq tıimdiligin arttyrýǵa, ashyqtyq pen qaýipsizdikti nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan biryńǵaı, tsıfrly ınfraqurylymdy qurýǵa jasalǵan qadam.
- Áńgimeńizge rahmet!