Keler jyly Qazaqstan ekonomıkasy qanshalyqty ósýi múmkin
ASTANA. KAZINFORM — Búgin Quryltaıdyń jalpy otyrysynda elimizdegi 2027 — 2029 jyldarǵa arnalǵan áleýmettik-ekonomıkalyq damý boljamy qaraldy. Bul turǵydaǵy esep-qısap ekonomıkanyń qazirgi jaǵdaıyn, halyqaralyq qarjy uıymdarynyń álemdik ekonomıkanyń ósýine qatysty baǵalaýyn jáne syrtqy naryqtardaǵy konıýnktýra eskerile otyryp qalyptastyryldy.
— Halyqaralyq valıýta qorynyń boljamyna sáıkes, 2026 jyly álemdik ekonomıkanyń ósýi 3 paıyzdy, 2027 jyly 3,4 paıyz. Jalpy boljamnyń jaqsarǵanyna qaramastan, Qazaqstannyń negizgi saýda áriptes elderinde jalpy ishki ónim ósiminiń baıaýlaýy boljanyp otyr. Halyqaralyq uıymdar men jahandyq ınvestıtsııalyq bankter 2027 jylǵa arnalǵan munaı baǵasy boıynsha boljamdaryn tómendetti. Konsensýs-boljam barreline 70,3 AQSh dollaryna deıin tómendetildi. Syrtqy jaǵdaılardyń ózgerýine baılanysty boljamnyń úsh nusqasy qarastyryldy. Optımıstik nusqa boıynsha munaıdyń boljamdy baǵasy barreline 85 AQSh dollar. Ekonomıkanyń ortasha jyldyq ósimi 5,9 paıyz deńgeıinde boljanady. Al pessımıstik nusqada munaı baǵasy barreline 50 AQSh dollar. Jalpy ishki ónim ósimi orta eseppen 3,2 paıyz bolady dep eskerilgen. Atap aıtqanda, bazalyq nusqada munaı baǵasy barreline 70 AQSh dollary deńgeıinde alyndy, — dep túsindirdi Premer-mınıstrdiń orynbasary — Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın.
Jalpy, syrtqy syn-qaterlerdiń saqtalýyna qaramastan, Qazaqstan ekonomıkasy ósýin jalǵastyryp keledi. Bazalyq nusqaǵa sáıkes 2027 — 2029 jyldary jalpy ishki ónimniń naqty ortasha jyldyq ósýi 5 paıyzdan joǵary deńgeıde qarastyrylǵan.
Mınıstrlik málimetinshe, nomınaldy jalpy ishki ónim 2027 jyly 199,3 trln teńgeden 2029 jyly 245 trln teńgege deıin ósedi.
Ekonomıkanyń ósýi munaıdan tys sektorlardaǵy óndiristiń ulǵaıýymen qamtamasyz etilmek. Óńdeý ónerkásibinińósý qarqyny taý-ken ónerkásibiniń ósý qarqynynan joǵary bolady.
Óńdeý ónerkásibiniń ósýine metallýrgııa, mashına jasaý, qurylys materıaldaryn óndirý, hımııa ónerkásibi, tamaq ónimderin óndirý negizgi úles qosady.
— Ekonomıkanyń ósý draıverleriniń biri aýyl sharýashylyǵy bolady. Onyń jyl saıynǵy ortasha ósýi keminde 5 paıyz. Qurylysta ósý qarqynynyń 2027 jyly 16 paıyzdan 2029 jyly 17,3 paıyzǵa deıin artýy boljanǵan. Buǵan kóliktik-logıstıkalyq, energetıkalyq jáne sý ınfraqurylymyn odan ári damytý jónindegi jobalardy josparly iske asyrý, sondaı-aq turǵyn úı-kommýnaldyq jáne áleýmettik-ınfraqurylymdy jańǵyrtý yqpal etetin bolady. Qyzmet kórsetý salasynda da turaqty serpin saqtalady. Saýda orta eseppen jylyna 5,7 paıyzǵa, kólik jáne qoıma salasy 10,4 paıyzǵa, aqparat jáne baılanys 9,2 paıyzǵa ósedi, — dedi Premer-mınıstrdiń orynbasary.
Oń saýda balansy saqtalady
Serik Jumanǵarınniń aıtýynsha, taýarlar eksporty boljam boıynsha 2027 jyly 82,8 mlrd AQSh dollarynan 2029 jyly 88,5 mlrd AQSh dollaryna deıin ósedi, al ımport 80,5-ten 88,4 mlrd AQSh dollaryna deıin artady.
— Jekelegen másele — ınflıatsııa. Boljam boıynsha ınflıatsııa deńgeıiniń birtindep tómendeýi kózdelgen. Inflıatsııanyń boljamdy dálizi 2027 jyly 7,5-9,5 paıyz, 2028 — 2029 jyldary 6-8 paıyz deńgeıinde anyqtalǵan. Makroekonomıkalyq kórsetkishterdiń boljamy negizinde 2027 — 2029 jyldarǵa arnalǵan bıýdjet pen Ulttyq qor parametrleriniń boljamy qalyptastyryldy, — dedi mınıstr.
Memlekettik qarjy parametrleriniń jaǵdaıy
Bıýdjetti boljaý bıýdjet qaǵıdalary men 2030 jylǵa deıingi memlekettik qarjyny basqarý tujyrymdamasynda belgilengen nysanaly baǵdarlarǵa negizdeldi. Kirister 2027 jyly 19,9 trln teńge kóleminde nemese jalpy ishki ónimge qatysty 10,0 paıyz deńgeıinde eskerilgen. Osy jylǵy baǵalaýmen salystyrǵanda 2,8 trln teńgege ósedi. Kiristerdiń negizgi ulǵaıýy myna faktorlar esebinen qarastyrylǵan:
— ekonomıkanyń ósýi — 1,7 trln teńge;
— Qosalqy qun salyǵyn qaıtarý somalarynyń tómendeýi — 1,1 trln teńge;
— basqa da faktorlar — 0,5 trln teńge.
— Ulttyq qordan kepildendirilgen transfert týraly bıýdjet qaǵıdalaryna sáıkes, onyń kólemi munaıdyń kesimdi baǵasy boıynsha 2027 — 2028 jyldary 2 trln 430 mlrd teńge jáne 2029 jyly 2 trln teńge mólsherinde josparlanady.
— Memleket basshysy «úlken qurylys» baǵytyn aıqyndap, sondaı-aq Ulttyq qor qarajatyn paıdalanýǵa jol beriletinin atap ótti. Áleýmettik jáne ınfraqurylymdyq obektilerdi salý jónindegi aýqymdy baǵdarlamany iske asyrý mindeti qoıyldy. Osyǵan baılanysty Ulttyq qordan 2027 jyly 2 trln teńge jáne 2028 — 2029 jyldary jyl saıyn 1,5 trln teńge kóleminde nysanaly transfert belgilendi. Qarajat asa mańyzdy obektiler men jalpy el úshin mańyzy bar jobalardy qarjylandyrýǵa baǵyttalady, — dedi Serik Jumanǵarın.
Bıýdjet qaǵıdalaryn qoldanýdy, kepildendirilgen jáne nysanaly transfertterdi josparlaýdy eskere otyryp, Ulttyq qordyń taza valıýtalyq aktıvteri 2027 jyly 65,2 mlrd AQSh dollary deńgeıinde boljanyp, 2028 jyly 67,3 mlrd AQSh dollaryna jáne 2029 jyly 70,6 mlrd AQSh dollaryna deıin ulǵaıady dep josparlanǵan.
— Respýblıkalyq bıýdjettiń shyǵys bóliginiń parametrleri de bıýdjet qaǵıdalaryn qoldanýdy eskere otyryp aıqyndaldy. 2027 — 2029 jyldary shyǵystardyń ósý qarqyny 109,2–109,4 paıyz deńgeıinde turaqtandyryldy. Osyny eskere otyryp, bıýdjettiń shyǵystary 2027 jyly 30,2 trln teńge nemese jalpy ishki ónimge 15,1 paıyzdy, 2028 jyly — 29,4 trln teńge nemese jalpy ishki ónimge 13,3 paıyzdy, 2029 jyly — 29,6 trln teńge nemese jalpy ishki ónimge shaqqanda 12,1 paıyzdy quraıdy. Memlekettik qarjyny basqarý tujyrymdamasyna sáıkes, respýblıkalyq bıýdjet tapshylyǵy 2027 jyly jalpy ishki ónimge qatysty 2,3 paıyz deńgeıinde aıqyndalyp, 2028 jyly 1 paıyzǵa jáne 2029 jyly 0,4 paıyzǵa deıin kezeń-kezeńimen tómendeıdi, — dedi Úkimet basshysynyń orynbasary.
Onyń sózine qaraǵanda, úkimettik borysh 2027 jyly jalpy ishki ónimge shaqqanda 22 paıyz deńgeıinde boljanyp otyr. Al 2029 jylǵa qaraı jalpy ishki ónimge qaraǵanda 19,2 paıyzǵa deıin tómendeýi josparlanǵan.
Aıta keteıik, búgin Quryltaıdyń jalpy otyrysynda Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasar Erulan Jamaýbaev baǵa turaqtylyǵynda táýekelder saqtalyp otyrǵan aıtty.
