«KEGOC» AQ 2010 jylǵy elimizdiń elektr energetıkasy salasyndaǵy eleýli oqıǵalarǵa sholý jasady

Kompanııanyń baspasóz qyzmetinen habarlaǵandaı, ótken jyldyń basty oqıǵasy retinde Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federatsııasynyń elektr energetıkasy júıeleriniń parallel jumysy týraly Shartqa qol qoıylǵanyn atap ótýge bolady. 2010 jyldyń 1 mamyrynan bastap kúshine engen bul shart kórshi memleketterdiń energııa júıeleriniń jaryspaly jumysyn uıymdastyrý men júzege asyrýdy retteıtin negizgi qujat bolyp tabylady. Qazirgi ýaqytta osy kórsetilgen shart negizinde Júıelik operatorlardyń, sondaı-aq elektr energııasy naryǵyndaǵy ózge de jekelegen sýbektilerdiń tolyqqandy jumysy jáne ózara tıimdi yntymaqtastyqtyǵy úshin qajetti kelisimder men reglamentter ázirlenýde.

Energııa júıeleri arasyndaǵy ózara qarym-qatynastardyń sharttyq negizge kóshýi Júıelik operatordyń memleketaralyq saldo-aǵyndary boıynsha jaýapkershiligin, sondaı-aq energııa naryǵyndaǵy árbir sýbektiniń elektr energııasyn óndirýdegi-tutynýdaǵy táýliktik kesteni oryndaý jaýapkershiligin arttyrýǵa yqpal etpek.

Ortalyq Azııa memleketteri energııa júıeleriniń (OA BEJ) jumys rejımderi men dıspetcherlik qyzmetteriniń jaqsara bastaǵanyn da baıqaýǵa bolady. Ótken jyldary sharttyq mindettemelerdiń oryndalmaýynan QR BEJ-niń «Soltústik-Ońtústik» tranzıtinde kóptegen tehnologııalyq aqaýlar oryn alyp, Qazaqstan tutynýshylarynyń energııa qýatyn paıdalanýyna shekteý qoıylǵan bolatyn.

2010-2011 jj. kúzgi-qysqy maýsym bastalysymen ózbekstandyq energııa júıesi tarapynan ár túrli jaǵdaılarǵa (stansylardaǵy apat áserinen qýat óndirý kóleminiń azaıýy, gaz qubyryndaǵy qysymnyń tómendeýi) baılanysty memleketaralyq qýat aǵyndary saldosynan aýytqý oqıǵalary tirkelgen bolatyn. 2009 jyly 500 kVt-tyq ekinshi tranzıt jelisiniń iske qosylýy sebepti Qazaqstandaǵy ońtústik energııa torabynyń ótkizý qabileti artyp, soltústik energııa kózderinen tartylǵan qosymsha júkteme men qýat aǵyndary esebinen ońtústik tutynýshylaryn energııamen jabdyqtaý esh kedergisiz qamtamasyz etildi.

Bul rette Ortalyq Azııa BEJ energııa júıeleri tarapynan kelisim-sharttan tys alynatyn qýat kólemi artyp (júıeli túrde qaıtalanyp), Qazaqstan BEJ-niń turaqty jumysyna qaýip tóngen jaǵdaıda QR BEJ-niń Ortalyq Azııa BEJ-nen bóliný máselesi qaıta kún tártibine qoıylmaq. Dál osyndaı jaǵdaıǵa qajetti tehnıkalyq sharalar ázirlenip, iske qosylýǵa daıyn, ıaǵnı Jambyl MAES-nde jumys isteıtin generatorlar sany 3-4 energoblokqa deıin ulǵaımaq. Jambyl MAES-i ústimizdegi jyldyń 1 qarashasynda iske qosylǵan bolatyn. Qazirgi ýaqytta stansy 200 MVt-qa deıingi júktememen bir bloktyq rejımde jumys isteýde.

2010 jyly «KEGOC» AQ memleketaralyq ýaǵdalastyq sheńberinde qazaqstandyq tutynýshylar úshin Qyrǵyzstannan 1,5 mlrd.kVt/s kóleminde elektr energııasyn paıdalandy.

«KEGOC» AQ qosalqy stansylardy jańǵyrtýdyń 1-shi kezeńin tolyq aıaqtap, 67 qosalqy stansyny relelik qorǵanyshtyń mıkroprotsessorlyq qurylǵysyna kóshirdi.

Ótken jyldyń álemdik deńgeıdegi basty oqıǵasy 1-2 jeltoqsanda Astana qalasynda EQYU Sammıtiniń ótkizilýi boldy. Osy sharaǵa daıyndyq jáne ony ótkizý Qazaqstandaǵy túrli saladaǵy kásiporyndardyń jumylǵan túrde, joǵary jaýapkershilikpen jumys isteýin talap etti.

«KEGOC» kompanııasy da óz kezeginde Astana qalasyndaǵy elektr jelileri men búkil Qazaqstan aýmaǵyndaǵy energııa júıesi jumysynyń senimdiligin qamtamasyz etý úshin birqatar qajetti is-sharalardy ázirlep, júzege asyrdy. Ulttyq elektr torabynyń barlyq jabdyqtary josparly jóndeýden ótkizilip, Qazaqstan BEJ-i jumysynyń senimdiligin barynsha qamtamasyz etý (jelilerdiń ótkizý qabiletin arttyrý, energııa jelisinde tehnologııalyq buzylys bolǵan jaǵdaıda qajetti qýat qorymen qamtamasyz etý) maqsatynda der kezinde paıdalanýǵa berildi. Jaýapty is-shara qarsańynda kompanııanyń jedel-dıspetcherlik qyzmetkerleri úshin Astana qalasy men Aqmola oblysynyń jelilerinde bolatyn tehnologııalyq buzylystardy qalpyna keltirý taqyrybynda arnaıy trenıngter ótkizildi.

EQYU Sammıtine daıyndyq pen onyń ótkizilýi kezinde «KEGOC» AQ-nyń barlyq nysandarynda kompanııanyń jóndeý jumysymen aınalysatyn mamandary men jaýapty basshylarynyń táýliktik kezekshiligi uıymdastyryldy.

29 tamyzda OQTQS-da (Ortalyq qalalyq tómendetýshi qosalqy stansy) Astana qalasy men QR BEJ-niń 110 kVt-tyq eki jelisiniń birin baılanystyrýshy 220/110 kVt-tyq avtotransformatorynyń (AT) ótkizý qabileti 1,5 ese ulǵaıtylyp, aýystyrý jumystary aıaqtaldy (eki AT-nyń jıyntyq qýaty 250 MVA-dan 375 MVA-ǵa ulǵaıdy). Bul aýystyrý 23 qyrkúıekte Aqmola Jylý elektr stansysynda jumys istep turǵan úsh týrbogeneratordyń isten shyǵyp, stansyda qýat óndirý kóleminiń 205 MVt-tan nólge deıin tómendeýinen bolǵan apattyq shekteýlerdiń aldyn alýda sheshýshi faktor boldy. Mundaı jaǵdaıda Astanalyq energııa torabynyń ortalyq energııa júıesimen parallel jumysyn saqtap qalý OQTQS qosalqy stansysyndaǵy AT-1 jáne AT-2 qurylǵylarynyń ótkizý qabiletinde rezervtiń bolýymen qamtamasyz etildi.

8 qarashada osy sekildi ótkizý qabiletin ulǵaıtý maqsatynda avtotransformatorlardy aýystyrý jumystary (60 MVA-dan 125 MVA-ǵa) Shymkent-220 qosalqy stansynda júrgizildi, ıaǵnı osy energııa torabynda elektrmen jabdyqtaý senimdiligi artty.

Sammıtke daıyndyq jáne ony ótkizý kúnderi energııa júıesinde keleńsiz oqıǵalar oryn aldy. Birinshi jeltoqsan kúni saǵat 19:22-de aýa raıynyń nasharlaýy sebepti «Arselor Mıttal Temirtaý» AQ jáne «Qaraǵandy Jaryq» JShS-niń 110 kVt-tyq áýe jelilerinde (ÁJ) kóptegen ajyratýlar boldy, sonyń saldarynan QarMAES-1 (R=80 MVt) jáne JEO-1 KMK (36 MVt) stansylarynyń júktemeleri nólge deıin tómendep, oqshaý jumys rejımine aýysty. Shekteýlerdiń jıyntyq kólemi 316 MVt qurady (onyń ishinde: 42 MVt Temirtaý qalasy boıynsha, 38 MVt TEMK, 236 MVt «Arselor Mıttal Temirtaý» AQ). Qazirgi ýaqytta bolǵan apat sebepteri anyqtalyp, arnaıy jasaqtalǵan komıssııanyń tıisti aktisinde tirkeldi.

29 jáne 30 qarashada kúshti jel men kóktaıǵaqtyń bolýy sebepti Reseıdiń QR BEJ-niń Shyǵys óńirimen shektesetin aýmaǵynda «symdar terbelisi» jaǵdaıy tirkeldi. Osy kezeńde memleketaralyq 500 kVt-tyq Rýbtsovsk - Óskemen áýe jelisinde 3 apattyq ajyratý oryn aldy (sonyń birinde Shyǵys óńiriniń tutynýshylaryna 100 MVt kóleminde shekteý qoıyldy). ÁJ-ni tekserip-qaraý nátıjesinde QR aýmaǵynda elektr symynyń zaqymdanǵany anyqtalyp, 1-shi jeltoqsanǵa qaraǵan túni jedel túrde qalpyna keltirildi.

30 qarashada saǵat 6:07-de Ekibastuz MAES-2 stansysynda jylý beretin LK3/2A konveıeri toqtap qaldy. 8:00-de rezervtegi LK-3/2B iske qosyldy, degenmen tehnologııalyq buzylys nátıjesinde qýat kólemi 920 MVt-qa jetetin stansy júktemesi 780 MVt-tan aspady. Stansynyń jetpegen qýat mólsheri ulttyq elektr jelisiniń jumys senimdiligine nuqsan keltirilmeı tolyqtyryldy. Qazirgi ýaqytta osy apat jaǵdaıyn qalpyna keltirý jumystary jalǵasýda (shamamen jyl sońyna deıin júrgizilmek), stansy qazir eki blokpen 780 MVt generatsııa kóleminde jumys isteýde.

Tutastaı alǵanda, Sammıt qorytyndysy boıynsha «KEGOC» AQ personaly bul joly da óz kúshterin jumyldyra otyryp, joǵary biliktilikpen, jedel jumys atqaryp, kez kelgen dárejedegi mindetterdi oryndaýǵa daıyn ekendikterin kórsetti.

Búgingi tańda «KEGOC» AQ kelesi jaýapty shara - Azıada-2011 oıyndaryn ótkizýge daıyndalýda. Kompanııada sporttyq oıyndar ótetin kúnderi energııa júıesi jumysynyń senimdiligin qamtamasyz etý sharalary ázirlenip, bekitildi. Bul is-sharalar bekitilgen merzimge sáıkes kezeń-kezeńmen júzege asyrylmaq.

Aǵymdaǵy kúzgi-qysqy maýsymda, sondaı-aq aldaǵy jylǵy alańdaýshylyq týǵyzyp otyrǵan másele «Shyǵysenergotreıd» JShS - Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy energııa jabdyqtaý mekemesiniń jumysy. Buryn belgili bolǵandaı, Qazaqstan elektr energııasy kóterme saýda naryǵynyń sýbektisi bolyp tabylatyn osy mekeme óz tarapynan «KEGOC» AQ aldyndaǵy sharttyq mindettemelerin buzýy sebepti Júıelik operator tutyný mólsherin azaıtýǵa májbúr bolǵan edi. 2010.12.01 kúngi jaǵdaı boıynsha «Shyǵysenergotreıd» JShS-nyń «KEGOC» AQ aldyndaǵy qaryzy 257 mln. teńgeden asty. «KEGOC» AQ bul sáıkessizdik der kezinde sheshilip, tótenshe sharalardyń qoldanýyna ákelmes degen senimde, bulaı bolǵan jaǵdaıda, elektr energııasyn tutynatyn qarapaıym turǵyndar zardap shekpek.

Jasalǵan boljamdarǵa sáıkes, aǵymdaǵy 2010/2011 kúzgi-qysqy maýsymda Qazaqstan BEJ-inde tutyný kóleminiń eń joǵarǵy mólsheri 13 000 MVt (bunyń aldynda, 2010 jylǵy 10 aqpanda eń joǵarǵy tutyný mólsheri 12 442 MVt deńgeıinde tirkelgen bolatyn), al óndirýdiń eń joǵarǵy kólemi - 12 655 MVt. Qazaqstan BEJ boıynsha kútiletin tutyný jáne óndirý kólemi: 2010 jyly - tutyný 83,7 mlrd. kVt/s, óndirý 82,4 mlrd.kVt/s; 2011 godý - tutyný 86,9 mlrd.kVt/s, óndirý 86,4 mlrd.kVt/s. quramaq.