Kedendik aqparat almasý: Qazaqstan Ózbekstan jáne Pákistanmen yntymaqtastyqty damytady

Aıta keteıik, 16 qazanda Quryltaı Tóraǵasy Aıbek Dádebaıdyń tóraǵalyǵymen ótken Bıýroda otyrystyń kún tártibi aıqyndalǵan edi. Soǵan oraı depýtattardyń qaraýyna Ózbekstan jáne Pákistanmen keden qyzmetteriniń ózara is-qımylyna qatysty halyqaralyq kelisimder shyǵarylady.

Aldymen Quryltaı Ózbekstan Úkimetimen eki eldiń keden qyzmetteriniń ókildikterin ashý týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý jónindegi zań jobasyn qaraıdy. 2025 jylǵy 15 qarashada Tashkent qalasynda qol qoıylǵan qujat eki memlekettiń keden organdary arasyndaǵy ózara is-qımyldyń tıimdiligin arttyrýǵa, jedel aqparat almasýdy qamtamasyz etýge jáne qaterlerdiń aldyn alý men olardyń jolyn kesý boıynsha sharalardy kelisýge baǵyttalǵan. Qazir Qazaqstannyń keden qyzmetiniń ókildikteri Qytaı, Túrkııa, Reseı syndy segiz memlekette jumys isteıdi.

Keden qyzmeti ókildigi bolatyn memlekettegi qyzmetin óz memleketiniń dıplomatııalyq ókildigi basshysynyń jalpy basshylyǵymen júzege asyrady. Ókildikterdiń laýazymdy adamdarynyń sany Taraptar arasyndaǵy kelisim boıynsha aıqyndalady.

Keden qyzmeti ókildigi mynadaı negizgi fýnktsııalardy júzege asyrady:

• kedendik retteý máselesi boıynsha óz memleketiniń múddelerin bildirý;
• taraptar memleketteri arasyndaǵy kedendik yntymaqtastyqty damytýǵa belsendi qatysý;
• kedendik ınfraqurylymdy damytýǵa jáne kedendik baqylaýdyń tıimdiligin arttyrý jónindegi jedel sheshimderdi qosa alǵanda,
• taraptar memleketteriniń keden qyzmetteriniń keden isi salasyndaǵy birlesken usynystaryn ázirleýge qatysý;
• keden isi máseleleri boıynsha aqparat almasý;
• taraptar memleketteriniń keden isi salasyndaǵy halyqaralyq sharttarynyń iske asyrylýyn qamtamasyz etýge qatysý;
• Qazaqstan Respýblıkasy men Ózbekstan Respýblıkasynyń keden isi salasyndaǵy normatıvtik quqyqtyq bazasyn úılestirý boıynsha usynystar ázirleý;
• taraptar memleketteriniń oqý oryndarynda keden qyzmetteriniń laýazymdy adamdaryn kásiptik oqytýdy jáne biliktiligin arttyrýdy uıymdastyrý máselelerin kelisýge qatysý.

Sondaı-aq depýtattar 2026 jylǵy 4 aqpanda Islamabad qalasynda jasalǵan Qazaqstan men Pákistan Úkimetterimen aradaǵy keden isterindegi yntymaqtastyq jáne ózara ákimshilik kómek týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý jónindegi zań jobasyn qaraıdy. Qujatta eki eldiń keden organdary arasynda ózara ákimshilik kómek, tehnıkalyq qoldaý jáne kedendik deklaratsııalardaǵy aqparat almasý máseleleri boıynsha is-qımyl qamtylǵan. Kelisimdi iske asyrý Qazaqstan men Pákistan arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq jáne kólik-logıstıkalyq baılanystardy keńeıtý boıynsha qabyldanyp jatqan sharalardyń tıimdiligin arttyrýǵa jol ashady.

Kelisim aıasynda Qazaqstan men Pákistannyń keden organdary taýarlar men kólik quraldarynyń qozǵalysyna qatysty kedendik rásimderdi jetildirý, sondaı-aq ózara ákimshilik kómek kórsetý baǵytynda yntymaqtastyq ornatady.

Taraptar taýarlardyń synyptamasy, kedendik quny men shyǵarylǵan jeri týraly málimetterdiń durystyǵyn tekserý, kedendik bajdardyń durys eseptelýin baqylaý jáne taýarlarǵa qatysty tyıymdar men shekteýlerdiń saqtalýyn qamtamasyz etý máseleleri boıynsha aqparat almasady. Bul rette málimetterdiń qupııalylyǵy saqtalady.

Sonymen qatar, eki eldiń keden organdary keden zańnamasynyń saqtalýyn qamtamasyz etýge, quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alýǵa, olardy anyqtaýǵa jáne jolyn kesýge, sondaı-aq tergep-tekserý sharalaryn júrgizýge baǵyttalǵan is-qımyldardy úılestiredi. Budan bólek, keden salasyndaǵy tájirıbe almasý da yntymaqtastyqtyń mańyzdy baǵyttarynyń biri bolyp sanalady.

Qujatqa sáıkes, taraptardyń keden organdary óz bastamasy boıynsha nemese suraý salý negizinde keden zańnamasyn buzatyn ne buzýy múmkin áreketter týraly aqparatpen almasady. Sondaı-aq ekonomıkalyq qaýipsizdikke, halyqtyń densaýlyǵyna jáne qoǵamdyq múddelerge eleýli zııan keltirýi yqtımal jaǵdaılar jónindegi málimetterdi usynýǵa mindettenedi.

Budan bólek, eger eksporttaýshy eldiń keden organyna taýar ımporttaýshy eldiń shekarasynan ótkenge deıin keden zańnamasynyń yqtımal buzylýy týraly aqparat belgili bolsa, ol málimetter ımporttaýshy taraptyń keden organyna aldyn ala beriledi. Mundaı aqparat taýarlardyń kedendik qunyn, synyptamasyn jáne shyǵarylǵan elin aıqyndaýǵa qatysty máselelerdi de qamtıdy.

Kelisimniń negizgi maqsaty – kedendik baqylaýdyń tıimdiligin arttyrý, quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alý jáne eki eldiń keden organdary arasyndaǵy ózara is-qımyldy damytý.

Esterińizge sal ketsek, ótken aptadaǵy Quryltaı otyrysynda depýtattar «2027 - 2029 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» zań jobasyn birinshi oqylymda maquldady. Sondaı-aq «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik nagradalary týraly» Zańǵa engiziletin túzetýlerdi úshinshi oqylymda qabyldady.

Úsh jyldyq bıýdjetke qatysty baıandama jasaǵan Qarjy mınıstri Mádı Tákıev 2027 jyldyń mynadaı úsh negizgi kórsetkishin atady:

— kirister — 25,4 trln teńge;

— shyǵystar — 30,2 trln teńge;

— bıýdjet tapshylyǵy — 4,6 trln teńge nemese jalpy ishki ónimniń 2,3 paıyzy.

— Bul rette bıýdjet tapshylyǵy 2029 jyly 0,4 paıyzǵa deıin birtindep tómendeıdi.

- Memlekettiń menshikti kiris bazasy nyǵaıyp keledi. Ol 2029 jylǵa qaraı 23,4 trln teńgege deıin ósedi, — dedi ol.

Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasar Erulan Jamaýbaevtyń dereginshe, ótken 9 aıdyń qorytyndysy boıynsha jalpy ishki ónim 4,2%-ǵa ósti. Jyldyq ınflıatsııa 12 aı qatarynan baıaýlap, 9,3 paıyz boldy. Azyq-túlik taýarlarynyń baǵasy 8,5%-ǵa, azyq-túlikke jatpaıtyn taýarlar 11%-ǵa, aqyly qyzmetter 8,9%-ǵa artty.

Premer-mınıstrdiń orynbasary - Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın syrtqy syn-qaterlerdiń saqtalýyna qaramastan, Qazaqstan ekonomıkasy ósýin jalǵastyryp kele jatqanyna toqtaldy. Onyń aıtýynsha, bazalyq nusqaǵa sáıkes 2027-2029 jyldary jalpy ishki ónimniń naqty ortasha jyldyq ósýi 5 paıyzdan joǵary deńgeıde qarastyrylǵan. Nomınaldy jalpy ishki ónim 2027 jyly 199,3 trln teńgeden 2029 jyly 245 trln teńgege deıin ósedi.

Al Quryltaı qabyldaǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik nagradalary týraly» Zańyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańnyń maqsaty - eki jańa erekshelik belgisin - «Shámshi Qaldaıaqov» medalin jáne «Qazaqstannyń eńbek sińirgen sýretshisi» qurmetti ataǵyn engizý arqyly otandyq mádenıet jáne óner qaıratkerleriniń eńbegin taný.

Kún tártibine shyǵarylǵan máseleler qaralyp bolǵannan keıin depýtattar memlekettik organdarǵa ózekti áleýmettik jáne ekonomıkalyq máseleler boıynsha depýtattyq saýaldaryn joldady. Máselen, depýtat Lázzat Jylqybaeva azamattardyń derbes derekterin qorǵaý jáne aqparattyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý máselesin kóterdi.

Nurgúl Taý medıtsınalyq qyzmetterdiń eksportyn Kazakh Tourism kompanııasy arqyly ilgeriletýdi, Maqsut Nasıbýlov qalalar men eldi mekenderde turǵyn úı sapasynyń biryńǵaı standartyn engizýdi usyndy.