«Keden odaǵy: jergilikti óndirýshilerdiń múddesin kim qorǵaıdy?» - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

***

«Qazaqstan qalaýlylary Reseı Federatsııasynyń «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵyn jalǵa alý merzimin 2050 jylǵa deıin uzartýyna keshe aqyry «maqul!» dedi. Ras, Qazaqstan Reseı Prezıdentteri osyny qarastyratyn kelisimge alty jyl buryn, 2004 jyly qańtardyń 9-ynda qol qoıǵan bolatyn. Áıtkenmen, keıin qazaqstandyq «qoı aýyzynan shóp almas» deıtin Parlament tosyn minez tanytyp, ol kelisimdi ratıfıkatsııalaýdan bas tartqan», dep jazady «Aıqyn» gazeti. Basylymnyń jazýynsha, Úkimet osydan biraz jyl buryn qalaýlylardyń qarsylyǵyn týǵyzǵan kóptegen máseleler endi kókeıtesti bolýyn qoıyp, kún tártibinen túsirilgen dep túsinik beripti. «Baıqońyr 2050 jylǵa deıin Reseıge jalǵa beriledi» degen taqyryppen jarııalanǵan maqalanyń tolyq nusqasyn gazettiń beısenbilik sanynan oqı alasyzdar.

Elimizge memlekettik saparmen kelgen Rýmynııa prezıdenti Traıan Baseský keshe Qaraǵandy oblysynda boldy. Mártebeli meıman bastaǵan delegatsııa oblystaǵy sapary barysynda Spask memorıaldyq keshenine baryp taǵzym etken. Mártebeli meımannyń atalǵan oblysqa sapary egjeı-tegjeıli jazylǵan maqala «Rýmyn prezıdenti Qaraǵandyda boldy» degen taqyryppen «Aıqyn» gazetinde basyldy. Basylymnyń jazýynsha, rýmyn dıasporasy ókilderimen ótken kezdesýde sóz alǵan Traıan Baseský myrza Qazaqstandaǵy ulttar dostyǵynyń, halyqtardyń mádenıeti men tarıhyna degen qurmettiń erekshe ekenne basa toqtalǵan.

«Aıqyn» gazetiniń «Kózqaras» aıdarynda Garvard ýnıversıtetiniń professory, saıasattanýshy Borıs Rýmermen aradaǵy suhbat «AQSh Ortalyq Azııaǵa aýǵan máselesi arqyly qarap otyr» degen taqyryppen jarııalandy. Ekeýara áńgime barysynda B.Rýmer «Amerıka jaǵy sózsiz Ortalyq Azııaǵa qyzyǵýshylyq bildirip otyr, alaıda burynǵydaı «yntyq» emes. Ol úshin eń basty taqyryp - Aýǵanstandaǵy jaǵdaı. Sondyqtan Obamanyń ákimshiligi osy elde óziniń syrtqy saıasatynyń nómiri birinshi basymdyǵy etip otyr. Osy sebepti de, búgin AQSh Ortalyq Azııada bolyp jatqan kez kelgen oqıǵaǵa dál osy Aýǵanstan máselesi arqyly qarap otyr dep aıtýǵa bolady», depti.

***

Elimizge resmı saparmen kelgen Rýmynııa prezıdenti Traıan Baseskýdiń Aqordada Elbasy Nursultan Nazarbaevpen kezdesýine jan-jaqty toqtalǵan «Astana aqshamy» gazetiniń búgingi nómirinde «Senimdi seriktestik serpini» degen taqyryppen maqala jarııalandy. Basylymnyń maqalaǵa tuzdyq retinde keltirgen derekteri men dáıekteri boıynsha, eki el arasyndaǵy saýda kólemi 878 mıllıon dollardy quraǵan. Elimizde rýmyndyqtardyń qatysýymen geologııalyq barlaý, munaı men gaz óńdeý, JEK úshin jabdyqtar jetkizý, qurylys jáne saýda salalarymen aınalysatyn 35 birikken kásiporyn jumys isteıdi. Al Rýmynııada qurylys, elektrotehnıka, altyn óńdeý ónerkásibi, saýda, jıhaz, kıim-keshek, aıaq kıim jáne dári-dármek salalarynda 11 rýmyn-qazaqstandyq kásiporyn tirkelgen.

Osy basylymda «Maımyl - kimniń atasy?» degen taqyryppen tanymdyq maqala jaryq kórdi. Nazar salyńyz.

***

«Nur Astana» gazetiniń beısenbilik nómirinde «Jastar isimen aınalysatyn arnaıy organ qajet» degen taqyryppen shaǵyn maqala jarııalandy. «Jastar máselesin qoǵamnyń ózge salasynan tysqary qaraý úlken qatelik ekendigi daýsyz. Qordalanyp qalǵan jstardyń búginigi problemalaryn sheshý úshin naqty qadam jasalýy kerek te shyǵar shynynda. «Jastar isimen aınalysatyn organ qurý, ol - memleket qarjysyna ortaqtasý» dep te pikir aıtylýy ǵajap emes», dep jazady basylym.

«Gúl syılaýǵa er adam, al alýǵa arýlar laıyq» degen ortaq taqyryppen elimizdiń birqatar estrada ánshileriniń oı-pikiri «Nur Astana» gazetiniń búgingi sanynda jarııalandy. Máselen, Aqbota Kerimbekova «Men gúlderdiń «tilin» jetik bilemin. Mysaly, túrine qarap-aq, onyń qandaı maqsatta syılanǵanyn birden sezýge bolady» dese, Aıgúl Imanbaeva kishkentaı ulyn aıta kele, «Ol qaı mereke bolsyn, meni eleýsiz qaldyrmaıdy. Qatyrma qaǵazdan qıyp, jelimdep, ádemi gúl jasaıdy. Ony boıaıdy, «japyraqtaryna» maǵan arnaǵan tilekterin jazady» depti.

***

«Budan bylaı shyǵynyńyz 10 myń dollardan assa, baqylaýǵa alynasyz». «Alash aınasy» gazetiniń jazýynsha, naýryzdyń 9-ynda kúshine enetin zań boıynsha jeke tulǵalardyń 10 myń dollardan, al zańdy tulǵalardyń 7 mıllıon teńgeden asatyn kez kelgen qarjylyq operatsııasy baqylaýǵa alynbaq. «ıAǵnı, osy somadan asa aqsha shyǵyndaǵan kez kelgen el azamaty qarjylyq baqylaý qyzmetkerleri aldynda esep berýi tıis bolady», dep jazady basylym. Bul másele týraly tolyǵyraq gazettiń «Naryq» betindegi maqaladan bile alasyzdar.

«Alash aınasy» gazetiniń dástúrli «oı-kókpar» aıdarynyń búgingi taqyryby dári-dármekke qatysty bolyp otyr. Gazettiń «Dári-dármekpen qamtamasyz etýdi bir ortalyqqa baǵyndyrý medıtsınanyń sapasyna keri áserin tıgize me?» degen saýalyna Parlament májilisiniń depýtaty Muhtar Tinikeev «ıá» dep jaýap berse, halyq qalaýlysynyń pikirine óziniń ýájimen Almaty qalalyq №2 emhananyń bas dárigeri, qalalyq máslıhattyń depýtaty Amantaı Birtanov qarsy shyǵady. Tuşymdy qos pikirdi tolyǵyraq oqyǵyńyz kelse, basylymnyń búgingi sanyna nazar aýdaryńyz.

«Mamyrdyń 1-inen bastap Almatydaǵy kópqabatty úılerdiń 95 paıyzy ystyq sýsyz qalýy múmkin. «Almaty jylý jelileri» AQ jylý qýatyn ólsheıtin ortaq qural ornatýǵa kelisimshart bekitpegen úılerge qatysty osyndaı shara qoldanatyndaryn eskertti», dep jazady «Alash aınasy» gazeti. Bul suraqqa mamandar pikiri qosa berilgen «Jylý úshin jınalatyn jylý» atty maqalany oqyǵannan keıin jaýap taba alasyz.

***

«Ekonomıka» baslymynyń búgingi sanynda «Avtokólik quny aspandap barady» degen taqyryppen maqala jarııalandy. Onda jańa jyldan bastap avtokólik baǵasynyń qymbattaǵandyǵy týraly alyp qashpa áńgimelerdiń shyndyqqa aınalǵanyn jaza kelip, osyǵan oraı QR Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary Ómirzaq Shókeevtiń pikirin qosa bergen. «Qazir ustalǵan, shetelden keletin eski avtokólikterdiń baǵasy Reseıde de, Qazaqstanda da birdeı. Bul turǵyda negizgi paıdany shetelden avtokólik tasymaldaýshylar kórip otyr. Onyń ústine jańa avtokólikter saýdasyndaǵy jaǵdaı da osyndaı. Tipti jańa avtokólikter saýdasynda bizdiń naryqty eki-úsh kompanııa ǵana monopolııaǵa aınaldyryp otyr. Al kedendik baj boıynsha aıyrmashylyqty qurap otyrǵan 20-30 paıyz tabys sol kompanııalardyń qaltasyna quıylyp, satyp alýshy budan esh paıda kórip otyrǵan joq. Kedendik odaq iske kiriskennen bastap monopolııa qurǵan kompanııalar avtokólikter baǵasyn arttyrýǵa talpynsa, bunymen Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttigi men prokýratýra jáne quqyq qorǵaý organdary aınalysýy tıis. Óıtkeni, naryqta baǵa qubylmaýy shart. Tipti baǵa qubylsa da, ol aıtarlyqtaı sezilmeýi kerek», deıdi Ó.Shókeev.

«Ótken aptada Prezıdent aımaqtarda «Kedendik odaq» aıasyndaǵy jumystyń beı-jaı qalypta júrip jatqanyn synady. «Oblys ákimderi baıaǵyda-aq óz oblystarynda bıznesmenderin tegis jıyp, Kedendik odaqtyń úlken naryǵyna olardyń nemen shyǵatyndyǵyn anyqtaýǵa tıis edi. Odan keıin iskerler sol jaqqa attanyp, Belarýs pen Reseıdegi jaǵdaıǵa kóz qanyqtyryp, ne sata alatyndyqtaryn anyqtap, endigi qyzý tirlikti bastap ketýleri, qyzyǵyn kórip jatýlary kerek edi» dep kemshilikterdi kózge túrtken Elbasy barlyq óńir basshylaryna bul jumysty qolǵa alýdy mindettedi», dep jazady «Ekonomıka» basylymy. Kedendik odaqtyń túıtkildi jaıttaryna toqtalǵan maqala «Keden odaǵy: jergilikti óndirýshilerdiń múddesin kim qorǵaıdy?» degen taqyryppen basylǵan.

***

«QR Premer-Mınıstri Kárim Másimov sársenbi kúni Máskeýde RF Úkimetiniń tóraǵasy Vladımır Pýtınmen kezdesti», dep jazady «Kazahstanskaıa pravda» gazeti. Kelissózder barysynda ǵarysh, atom jáne kólik, áskerı-tehnıkalyq yntymaqtastyq, otyn-energetıka keshenderi, transshekaralyq ózenderdiń sý resýrstaryn tıimdi paıdalaný máseleleri boıynsha ózara qarym-qatynastardyń qorytyndylary shyǵarylyp, damý keleshegi belgilengen. Sonymen qatar QR Premer-Mınıstri men RF Úkimetiniń tóraǵasy Keden odaǵy jumysy jáne biryńǵaı ekonomıkalyq keńistikti qalyptastyrý, EýrAzEQ, UQShU jáne TMD aýqymdaryndaǵy yntymaqtastyq máselelerin qarastyrǵan.

«Kazahstanskaıa pravda» gazetiniń jazýynsha, Rýmynııa qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵyn, sonymen qatar Uıymnyń sammıtin shaqyrý týraly bastamasyn qoldaıdy. Bul týraly Rýmynııa prezıdenti Traıan Baseský Májilis tóraǵasy Oral Muhamedjanovpen kezdesýi barysynda málim etken.

Mártebeli qonaqtyń elimizdegi resmı sapary jaıynda «Aıqyn», «Astana aqshamy», «Alash aınasy», «Lıter», «Izvestııa» jáne «Vechernıaıa Astana» gazetterinen de mol maǵlumat alasyzdar.