Qazirgi ýaqytta Almaty qalasynyń aýa basseıni barynsha las - professor B. Nemenko
ALMATY. Qazannyń 25-i. QazAqparat /Názıra Eleýhan/- Qazirgi ýaqytta Almaty qalasynyń aýa basseıni barynsha las. Birneshe jyldan beri qala ústinen azot, kúkirt oksıdteri men shań, tuman, tútinniń aralasýynan paıda bolatyn smogty baqylaýǵa bolady.
Bul týraly búgin Almatyda Eýropalyq Odaqtyń "Almaty qalasyndaǵy mektepter men qoǵamdastyqtardyń qorshaǵan ortany qorǵaý máseleleri boıynsha qoǵamdyq habardarlyǵyn damytý" atty jobany talqylaýǵa arnalaǵan "dóńgelek ústel" otyrysy barysynda Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medıtsına akademııasynyń professory, medıtsına ǵylymdarynyń kandıdaty Borıs Nemenko aıtty.
Onyń aıtýynsha, oǵan negizgi sebep búginde kóbeıgen avtokólikterdiń sany bolyp otyr. "Qala joldary olardyń sanyn kótere almaıdy. Ekinshiden, qala atmosferasyna jeldiń soǵýy álsiz bolýy da áser etýde. Óıtkeni, bárińizge belgili, qalany úsh jaǵynan taý qorshap tur. Ol atmosferada túrli qosylystardyń shógýine, zııandy zattardyń jınalýyna alyp kelýde. Lastaný eń aldymen halyq densaýlyǵynyń nasharlaýy men keıbir tiri organızmder sanynyń azaıýyna alyp keledi. Zııandy áserlerden túzilgen qyshqyl jańbyrlar ormandarǵa qaýip tóndirýde, bul áserden qyshqyldanǵan topyraq qorektik zattardyń paıdasyn tómendetedi, sonymen qatar qyshqyl jańbyr arhıtektýralyq qurylystar men eskertkishterdiń qurylymyn buzady", dep atap ótti ol. Onyń aıtýynsha, sońǵy jyldardaǵy aýanyń lastanýy tynys joldarynyń aýrýlaryn týyndatyp, demikpe, allergııa syndy aýrýlarǵa ákep soqtyrýda.
Otyrys barysynda elimizde avtokólikterdiń gazdarynan 2 mıllıon tonnaǵa deıin lastaǵyshtar (kúkirt dıoksıdi, kómirtek dıoksıdi, kúkirtsýtek, kómirtek oksıdi) shyǵarylady, kólik emıssııasynyń aýanyń lastanýyna qosatyn úlesi respýblıka boıynsha jylyna 60 paıyz bolsa, Almaty qalasy 90 paıyzdy qurap otyr dep atap ótildi.
Statıstıkalyq málimetter boıynsha, Almaty qalasynyń atmosferasynyń lastaný ındeksi (ALI 5) 2000 jyly -9.9 qurasa, 2008 jyly 13.43 quraǵan. 12.5-17.5 kórsetkishteri aralyǵy atmosferanyń óte joǵary deńgeıde lastanǵandyǵyn kórsetedi.
