Qazirgi tańda ulttyq mýzykaǵa degen suranys bar - «HasSaq» ansambli (FOTO)

- Jadyra, «HasSaq» etno-folklorlyq ansambli qashan quryldy? Suhbatymyzdy osydan bastasaq.

- 2010 jyly Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi Maıra Іlııasova apaıymyzdyń bastaýymen «Saq» toby qurylǵan bolatyn. Ol ansambldiń bastapqyda baǵyty ózgeshe, kóbine estradalyq mýzyka bolatyn. 2013 jyldan bastap, ataýymyzdy «HasSaq» etno-folklorlyq ansambli dep ózgertip, óz betimizshe jumys jasap kelemiz.

- Ansambldi qurý týraly ıdeıa qaıdan bastaý alady?

- Qazaq mýzyka ónerine úlken jańalyq, jańa lep bolyp kelgen, qazaqtyń tól aspaptaryn keremet sheberlikpen úndestire bilgen, talaıdyń tańdaıyn qaqtyrǵan, attary álemge jaıylǵan «Turan» etno-folklorly ansambli bar ekenin bilesizder. Árqaısysy birneshe aspapta erkin oınaıtyn mýltı- ınstrýmentalıster. Shyǵarmalarynda áni, kúıi, bıi de bar. Munyń barlyǵyn bes-aq adam oryndaıdy. Bundaı ansamblder, qazaq sahnasynda buryn-sońdy bolǵan emes. Sondyqtan, bolar «Turan» ansambline qyzyǵyp, eliktegender az emes. Biz de osy ansamblge qarap boı túzeımiz. Ideıa - «Turannan» bastaý alady.

- Ulttyq mýzykany jańǵyrtýshylar az emes, «HasSaq» nesimen erekshelenbek?

- Qazirgi tańda ulttyq mýzykaǵa degen suranys bar. Suranys bar jerde básekelestik bar. Básekelestik bolǵan jerde ósý bar. Sondyqtan, ulttyq mýzykamyzdy nasıhattaýshylar kóbeıgen saıyn sapaly, baǵaly, maǵynaly dúnıeler de artady dep oılaımyn.

Ulttyq mýzykany jańǵyrtyp júrgender az emes. Ár oryndaýshynyń ózindik baǵyty bar, ózindik oryndaýshylyq ereksheligi bar, halyqqa aıtar oıy bar, tyńdarmandary bar. «HasSaq» ansambline keletin bolsaq, bul ansambldiń oryndaýshylary - kásibı mýzykanttar, birneshe aspapty erkin meńgergen mýltı- ınstrýmentalıster, dástúrli ánshiler. Jalpy keıde bireýler «HasSaqty» «Turan» ansamblimen salystyryp jatady. Aspaptarymyz bir, eki ansamblde de bes oryndaýshy bolǵandyqtan, uqsastyqtardyń bolýy zańdy. Alaıda syrt kózge uqsas kóringenmen, kásibı mýzykanttar, shyǵarmalarymyzdyń qurylymyndaǵy aıyrmashylyqty, mýzykalyq ıdeıanyń ártúrli ekenin, oryndaý ereksheligin, shyǵarmalardyń taqyryptarynyń bólek ekendigin, jalpy ansamblderdiń tabıǵaty bir- birinen ózgeshe ekendigin birden baıqaıdy. Sondyqtan, qazirgi tańda «HasSaq» ansambli ózindik qaıtalanbas boıaýy bar mýzykasymen, oryndaýshylyq sheberligimen, ulttyq naqyshta, zamanaýı stılde tigilgen áserli kıimderimen erekshelenedi dep tolyq senimmen aıtýǵa bolady!

- Jadyra, negizgi dittegen maqsattaryńyz ne?

- Bala kúnnen ulttyq mýzykany boıymyzǵa sińirip óskendikten, kishkentaıymyzdan qolymyzǵa aspap ustap, úlken sahnany armandap, ónerdiń qıyny men qyzyǵyn kórip qalyptasqandyqtan, mýzyka bizdiń - barymyz, ómirimiz! Sondyqtan da armandarymyz kóp, maqsattarymyz bıik! «HasSaq» kommertsııalyq joba emes. Basty maqsatymyz - qazaqtyń ulttyq mýzykasyn, dástúri men saltyn nasıhattaý. Umyt bola bastaǵan, umyt bolyp ketken qazaqtyń tól aspaptaryn qaıta jańǵyrtyp, qoldanysqa engizip, halyqqa qaıtarý. Keler urpaqtyń, qazirgi jastardyń, ulttyq mýzykaǵa, ulttyq aspaptarǵa degen qyzyǵýshylyǵy men eline degen patrıottyq sezimin oıatý. Mıras bolyp qalǵan asyl muralarymyzdy saqtap, keler urpaqqa amanat etý. Qazaqtyń ulttyq ónerin álemge tanystyrý.

- Ansambl múshelerimen tanystyryp ótseńizder?

- Ansambl músheleri Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasy men Temirbek Júrgenov atyndaǵy óner akademııasynyń stýdentteri men túlekteri. Ansambl jetekshisi: kóptegen halyqaralyq jáne Respýblıkalyq baıqaýlardyń laýreaty, Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasynyń doktarantýrasynda oqyp, osy oqý ornynda shákirt tárbıelep júrgen, daryndy kúıshi - Erjan Jámeńkeev.

Shyǵarmashylyq ujymymyz: Aqjol Júsipuly - T.Júrgenov atyndaǵy óner akademııasynyń úshinshi kýrs stýdenti. Dástúrli án mamandyǵy boıynsha, Dánesh Raqyshevtiń mektebinde bilim alady. Aqjol dástúrli ánmen qatar, estradalyq ánderdi de, gıtaranyń súıemeldeýimen de keremet oryndaıdy. Sonymen qatar, sybyzǵynyń kóne oryndaýshylyq dástúrin meńgergen. Sondaı-aq, shańqobyz, barbyt, sherter, shińkildek t.b aspaptarda oınaıdy. Birneshe tilde (qytaı, aǵylshyn tilderi) erkin sóıleıdi. (Aqjoldyń birinshi dıplomy boıynsha mamandyǵy - hırýrg).

Baqııa Azamat - Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasynyń úshinshi kýrsynda sybyzǵy mamandyǵy boıynsha bilim alyp jatyr. Azamat ta sybyzǵydan bólek kóptegen aspaptarda erkin oınaıdy. Bala kezinen, aǵashtan aspaptar jasaýdy ermek qylǵan. Búgin de Azamattyń ulttyq aspaptar jasaıtyn jeke sheberhanasy bar. Bizdiń ansambldi alýan túrli aspaptarmen qamtamasyz etetin osy jigit.

Erbol Móldir - Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasynyń túlegi. Halyqaralyq jáne respýblıkalyq konkýrstardyń laýreaty. Ansambldiń qobyzshysy. Sonymen qatar, Móldir qyzymyz estradalyq baǵytta án aıtady. Jáne ózim.

- Repertýarlaryńyzda qazir qansha shyǵarma bar?

- Qazirgi tańda, repertýarymyzda onnan astam shyǵarmalarymyz bar.

- Án-jyr mektepterinde negizine qaı mektepke súıenesizder?

- Biz aspaptyq ansambl bolǵandyqtan, kúılerge kóbirek kóńil bólemiz. Alaıda, ansambl repertýarynda ánder de joq emes. Ánshilik mektepterdiń barlyǵyn súıip tyńdaımyz. Degenmen, jetisý men arqanyń ánderi janymyzǵa jaqyn.

- Repertýar tańdaǵanda qandaı talaptarǵa súıenesizder?

- Ansambl repertýarynda túrli taqyryptaǵy shyǵarmalar bar. Olar: halyq kompozıtorlarynyń shyǵarmalary, halyq ánderi, qazirgi zaman kompozıtorlary men ansambldiń avtorlyq shyǵarmalary bar.

- Alǵashqy beınebaıandaryńyz da shyqty, osydan keıin qandaı kompozıtsııany túsirmeksizder?

- Kópten kútken alǵashqy beınebaıanymyz, «Amanat» dep atalatyn ózimizdiń tól týyndymyzǵa túsirilip, halyq nazaryna usynyldy. Sózi Mıras Qadyrmurattiki. «HasSaqty» halyqqa tanystyratyn alǵashqy beınebaıanymyz bolǵandyqtan barynsha sapaly, maǵynaly dúnıe jasaýǵa tyrystyq. Beınebaıanymyz kópshiliktiń kóńilinen shyǵyp, jaqsy pikir- tilekterge ıe bolyp jatqany qýantady. Endigi josparda turǵan kelesi beınebaıanymyz, ónerdegi, ómirdegi jaqyn dosymyz, jas ta bolsa óte tájirıbeli, myqty mýzykant, daryndy kompozıtor Serik Nurmoldaevtyń «Ana júregi» dep atalatyn shyǵarmasyna túsirilmek.

- Bolashaq josparlaryńyzben bólisseńizder?

- Jospar kóp! Qazirgi ýaqytta alǵashqy kúıtabaǵymyzdy jazý ústindemiz, jańa shyǵarmalar shyǵaryp jatyrmyz. Ekinshi beınebaıanymyzdy túsirýge daıyndalyp júrmiz. Sonymen qatar, jýyq arada jeke kontsertimizdi bermekpiz.

- Jadyra, sóz sońynda bastaryńyzdan ótken bir qyzyq oqıǵany oqyrmanmen bólise otyrsańyzdar?

- Óner jolynda júrseń, únemi qyzyq oqıǵalarǵa tap bolyp júresiń ǵoı. «HasSaqtyń» qyzyq oqıǵalarynyń birin aıtyp bereıin...

Chehııanyń Karlovy Vary qalasyna kezekti gastroldik saparmen barǵan bolatynbyz. Kontsertimizdi sátti ótkizgennen soń, Chehııaǵa kelip turyp eki saǵattyq jerdegi astanasy Pragany kórmeı ketý bolmas dep sheshtik. Ushaǵymyz Karlovy Varydan ushatyndyqtan, kelesi kúni qaıtyp kelý úshin avtobýsqa bılet alyp qoıdyq... Sonymen, Praga qalasyn ábden araladyq. Biraq qydyryp júrip bir-birimizdi joǵaltyp alyp, biraz izdedik. Áıteýir, taksofonmen «zvondap» júrip taptyq. Avtobýsymyzdyń ketetin ýaqyty taıap qalǵandyqtan, bárimiz júgirip metroǵa kirip bılet aldyq. Bir kezde aldymyzdan tekserýshiler shyǵyp bıletimizdiń tirkelmegendigin aıtyp, aıyppul saldy (bıletterdi kassadan satyp alǵannan soń, taǵy apparatqa salyp tirkeý kerek eken) . Ol adamdarǵa mán-jáıdi túsindirip turatyn ýaqytymyz bolmaǵandyqtan, aıyppulyn tóleı salyp, ary qaraı júgirip kettik. Sonymen, avtobýsymyzdy taýyp alyp, júgirip kirgen sátte esikter jabylyp, avtobýs júrip ketti. Týra bizdi kútip turǵandaı boldy. Barlyǵymyz entigimizdi basa almaı, bir-birimizge qarap kúlgenimiz bar...

Suhbattasqan: Almas Muqashuly