Qazgıdromet ShQO-daǵy daýyldyń shyǵý sebebin túsindirdi
ASTANA. QazAqparat - «Qazgıdromet» RMK Shyǵys Qazaqstan oblysynda dúleı daýyldyń shyǵý sebebin túsindirdi. Qatty jel nysandarǵa zalal keltirgen bolatyn.
«Qazgıdromettiń Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵa fılıalyna qaraıtyn meteoboljamdar bólimi sınoptıkteriniń 17 shildege jasaǵan boljamy boıynsha, óńirde qatty jel (kúshi 15-20 m/s), naızaǵaı jańbyr kútilgen.
Sýyq aǵynnyń kúsheıip ótýi kezinde, jergilikti atmosferalyq protsester paıda bolyp, jeldiń 30 m/s jáne asa kúsheıýine yqpal etken. Mundaı qatty jel 2 meteostansada tirkelgen (Jalǵyztóbe stansasynda jeldiń kúshi 30 m/s-ke jetti, bastalýy 15.50, aıaqtalýy 16.30, jeldiń uzaqtyǵy 40 mınýt, al Seleznevka stansasynda jeldiń kúshi 34 m/s jetti, bastalýy 18.02, aıaqtalýy 18.16, jeldiń uzaqtyǵy 14 mınýt). Meteorologııalyq stansalar jedel jáne ýaqytysynda jeldiń kúsheıýi týraly daýyldy eskertýdi tıisti organdarga jetkizilgen», - dedi «Qazgıdromet» RMK dırektornyyń birinshi orynbasary Mereke Ábdirahmetov.
Onyń aıtýynsha, kúshti jeldiń paıda bolýyna, temperatýranyń aıyrymy jáne jergilikti vertıkaldy aǵyndar áserin tıgizgen, osyǵan baılanysty kúshti túıdek jaýyn bulttary paıda boldy.
«Jergilikti vertıkaldy aǵyndar protsesiniń ereksheligi, mundaı atmosferalyq protsestiń bolatyn jerin, ýaqytyn anyqtaý óte qıynǵa soǵady jáne mundaı protsess kenetten jáne óte jyldam paıda bolady, oǵan jergilikti jerdiń orografııasy da áserin tıgizedi», - dedi Mereke Ábdirahmetov.
Qazgıdromettiń monıtorıng málimetterine sáıkes, jahandyq klımattyń ózgerýine baılanysty tabıǵı qaýipti qubylystardyń jıilegen jáne kólemi ulǵaıǵan. Mysaly 2015 jyly Qazaqstan aýmaǵynda 11 000 jaǵymsyz aýa-raıy qubylysy tirkelgen, al 2016 jyly ol ósip 12 100-ge jetken. Tek qana 2017 jyldyń maýsym aıynda naızaǵaı qubylystary 1 217 bolyp otyr, bul ortasha kópjyldyq normadan 4 ese joǵary (aıyna 20 ǵana).
Qaýipti qubylystar ótkinshi jel kúsheıip daýylǵa aınalady, jeldiń ekpini 30 m/s joǵary bolyp uıytqyp soǵyp tez arada dúleı daýylǵa ulasady.
Daýyl - kenetten jeldiń kúsheıýi (1-2 mınýt ýaqyt ishinde 8 m/s nemese odan da kóp), túıdek jańbyrly bulttarǵa baılanysty. Daýyl kezinde jeldiń jyldamdyǵy 10 m/s artady 20-25 m/s jáne odan da kóp bolýy múmkin), uzaqtyǵy birneshe mınýttan 1-1.5 saǵatqa deıin jetedi. Daýyl kezinde aǵashtardy syndyryp, jeńil ǵımarattarǵa zaqym keledi.
Eske sala ketsek, 17 shildede Shyǵys Qazaqstan oblysynda qatty daýyl soǵyp, 35 nysannyń shatyry qırady. Olardyń qatarynda turǵyn úıler, sharýashylyq qurylystar, densaýlyq saqtaý, bilim jáne mádenıet nysandary bar. Sondaı-aq daýylda 5 adam zardap shekti .
