Qazan tóńkerisinen osy kúnge deıin tarıhymyzda 5 Konstıtýtsııa qabyldandy - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý
ASTANA. Tamyzdyń 25-i. QazAqparat // - Qazaq aqparat agenttigi respýblıkalyq basylymdarda tamyzdyń 25-i, sársenbi kúni shyqqan ózekti materıaldarǵa sholýdy usynady.
«Egemen Qazaqstan» basylymynyń jazýynsha Soltústik Qazaqstan oblysynyń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıy turaqty damyp keledi. Jáne de qarqyndy sıpatqa ıe. Bıylǵy jarty jyldyń damý qorytyndylary barlyq negizgi kórsetkishter boıynsha turaqty ósimdi kórsetedi. Oblys ekonomıkasynyń negizgi salasy - agroónerkásip kesheni. Aýyl sharýashylyǵy salasyna respýblıkalyq bıýdjetten 6,8 mıllıard teńge qarjylaı kómek kórsetildi. Onyń qaıtarymy da nátıjesiz emes. Barlyq mal, qus basynyń jáne sala ónimderin óndirý túrleriniń ósýi baıqalady. Oblys ózin tolyqtaı etpen, sútpen qamtamasyz etedi. Jan basyna shaqqanda sút óndirýden birinshi, et jáne jumyrtqadan ekinshi oryndy ıelenedi. Jalpy ónim kólemi 5,3 paıyzǵa artyp, 25 mıllıard teńgeniń ónimderi shyǵaryldy. Oblystyń osy jáne ózge de jetistikteri jóninde basylymnyń búgingi sanyndaǵy «Soltústikqazaqstandyqtar» mejesi - 4 mıllıon tonna altyn dán» atty maqalada.
«Egemen Qazaqstan» basylymynyń osy jolǵy sanyna áıgili akademık Sultan Sartaev suhbat beripti. Ǵalymnyń aıtýynsha, Qazan tóńkerisinen osy kúnge deıin tarıhymyzda biz 5 Konstıtýtsııa qabyldappyz. Onyń ishinde úsh Konstıtýtsııa - 1924 jylǵy Qazaq avtonomııaly Keńestik respýblıkasynyń, 1937 jáne 1978 jyldarǵy Qazaq Keńestik Sotsıalıstik Respýblıkasynyń konstıtýtsııalary totalıtarlyq odaq júıesi kezinde qabyldanǵan bolatyn. Bularda táýelsizdik uǵymy aýyzǵa alynbaǵany belgili. Elimizdiń táýelsizdigi jyldarynda óz erkimizben, óz qalaýymyzben kóptegen talqylaýdan, pikir alysýdan soń baryp, 1993 jylǵy halyqaralyq arenada óz jolymen órkendeýge baǵyt ustanǵan memleketimizdiń Konstıtýtsııalaryn qabyldadyq. Elimizdiń jáne Ata zańymyzdyń qalyptasý tarıhy jóninde akademıkpen bolǵan suhbatty basylymnyń búgingi sanyndaǵy «Biz konstıtýtsııalyq keńistikte ómir súremiz» atty maqaladan oqýǵa bolady.
***
«Aıqyn» basylymynyń habarlaýynsha, eldegi kóptegen nysandardyń seısmıkalyq ornyqtylyǵy, ǵımarattardy seısmıkalyq kúsheıtý problemasy azaımaýda, qaıta ýshyǵyp keledi. Betin aýlaq qylsyn, biraq eger qazaq jeri silkinse, dalalardaǵy alapat aýqymdaǵy, kúshti aryndaǵy ózen sýlaryn ustap turǵan bógenderdiń qıraýy, al qalalardaǵy aspanmen talasqan, tezdetip salynǵan záýlim keshenderdiń qulaýy múmkindigin aıtpaǵan kúnniń ózinde, 622 mektep, 305 aýrýhana, 132 bala-baqsha ǵımaraty tóbesi opyrylyp, qabyrǵasy jarylyp, jaırap qalady. Eldegi tótenshe jaǵdaılar salasynda qalyptasqan máseleler jóninde «Aıqynnyń» búgingi sanyndaǵy «Qazaq eline qaýip qaıdan?» atty maqaladan bilýge bolady.
Atlmysh basylymǵa suhbat bergen senator, akademık Ǵarıfolla Esimniń aıtýynsha, Qazaqstanda bastaýysh bilim berýden keıin tehnologııalyq bilim berýge kóshken jón. Tehnologııa - istiń mánisi. Іsker adam mektepte qalyptasýy tıis. Eger tehnologııalyq, kásibı bilim berilmese, biz únemi artta qalyp otyramyz. Ekinshiden, qazirgi kezde bilim degen uǵym ózgergen. Burynǵy bilim dep júrgenimiz - aqparat. Biz - aqparat tasqyny astyndamyz. Osy aqparattyń barlyǵy kerek pe? Olardyń qajetsizin qalaı súzip alamyz. Tehnologııalyq mektep osymen shuǵyldanýy tıis. Bul máseleler «Aqparat dáýirinde málimet berýden, oı salý - óte mańyzdy» atty suhbatta.
***
«Kazahstanskaıa pravda» basylymynyń habarlaýynsha, Las-Vegasta ótken «Ǵalam arýy -2010» baıqaýynyń jeńimpazy Meksıkanyń 22 jasar azamatshasy Hımena Navarrete boldy. Al vıtse-arý júldesin ádilqazylar alqasy ıamaıkalyq Iendı Fılıpske berdi. «Sýrettegi kórikti arý» atalymyn taılandtyq Fontıp Vacharatrakýl jeńip alsa, «Atyna kórki saı arý» atalymy avstralııalyq Djesınta Kempbelge buıyrdy. Djesınta sonymen qatar baıqaýdyń ekinshi vıtse-arýy atandy. Al úshinshi vıtse-arý ataǵyn ýkraınalyq Anna Poslavskaıa ıelendi.
***
«Lıter» basylymynyń jazýynsha, Qazaqstandy qajetti deńgeıdegi elektr elektrenergııasymen qamtamasyz etý úshin 2 trıllıon teńge qajet. Elbasynyń bıylǵy jylǵy Joldaýynda elektrenergetıkalyq jáne otyn salasyndaǵy negizgi qorlardy jańartý sharalaryna basa nazar aýdarylǵan. Osyǵan qaraı atalmysh salaǵa salynatyn ınvestıtsııalar kólemi 2015 jylǵa qaraı 2 trıllıon sáıkesinshe, 0,5 trıllıon teńge bolýy tıis. Eger bul maqsat oryndalmaıtyn bolsa, elimizde qolǵa alynyp otyrǵan údetilgen ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq damý baǵdarlamasynyń aıasynda aldaǵy besjyldyqta elimiz energetıkalyq daǵdarysqa tap bolýy múmkin. Al otyn daǵdarysy arǵy-bergisi 10 jyldan beri kóktem men kúz mezgilderinde onsyz da problemaǵa aınalyp otyr. Bul másele jóninde «Lıter» basylymynyń búgingi sanyndaǵy «Vysokovoltnye ınvestıtsıı» atty maqalada.
