Qazan aıynda Qytaı ekonomıkasynyń qarqyny baıaýlady

ASTANA. KAZINFORM — Qazan aıynda Qytaıda ónerkásipke qosylǵan qun ótken jyldyń sáıkes mezgilimen salystyrǵanda 4,8 paıyz, al bólshek saýdanyń kólemi 0,4 paıyz ósti. Eki kórsetkish te boljanǵan mejeden tómen. Qytaıdyń Ulttyq statıstıka bıýrosy aılyq kórsetkishkiń aýytqýyna obektıvti ári jan-jaqty baǵa berýge shaqyryp, jyldyq mejeli maqsattarǵa qol jetkizýge áli de múmkindik bar ekenin atap ótti.

Qytaı
Kollaj: Kazinform / Canva

Qytaıdyń Ulttyq statıstıka bıýrosy 16 qarashada jarııalaǵan málimetke sáıkes, qazan aıynda eldegi iri ónerkásip kásiporyndarynyń qosylǵan quny ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 4,8 paıyzǵa, al aldyńǵy aımen salystyrǵanda 0,21 paıyzǵa ósken, alaıda qyrkúıek aıyndaǵy kórsetkishten (5,5%) áldeqaıda tómen. 

Taratyp aıtsaq, qosylǵan qun kólemi taý-ken óndirisinde 0,7 paıyz, óńdeý ónerkásibinde 5,4 paıyzǵa, elektr qýaty, jylý, gaz jáne sýmen jabdyqtaý salasynda 4,4 paıyz, jabyqtar óndirý ónerkásibinde 10,6 paıyz, joǵary tehnologııalyq óndiris salasynda 17,6 paıyz ósken. Bul kórsetkishter iri ónerkásipke qosylǵan qunnyń jalpy ósiminen tıisinshe 5,8 jáne 12,8 paıyzdyq tarmaqqa joǵary.

Tutyný deńgeıin sıpattaıtyn kórsetkishter de nazar aýdarady. Qoǵamdyq tutyný taýarlarynyń bólshek saýda kólemi qazan aıynda ótken jyldyń sáıkes mezgilimen salystyrǵanda 0,4% paıyz ǵana ósken. Bul qyrkúıektegi tıisti kórsetkishten (1,1 paıyz) de, ekonomıster boljaǵan mejeden (0,8 paıyz) de tómen.

Investıtsııa týraly aıtar bolsaq, bıylǵy qańtar-qazan aılarynda negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestıtsııanyń kólemi ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 8,1% paıyz qysqardy. Al ekonomısterdiń boljaýy boıynsha ári ketse 7 paıyz qysqarýǵa tıis edi.

Jyljymaıtyn múlik naryǵyna salynǵan ınvestıtsııany eseptemegende, negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestıtsııa 5,1 paıyz azaıdy. Salalar boıynsha qarastyrar bolsaq, salynǵan ınvestıtsııanyń kólemi ınfraqurylym salasynda 5,1 paıyz, óńdeý ónerkásibine 2,9 paıyz, jyljymaıtyn múlik naryǵynda 21,6 paıyz qysqardy. Qazan aıynda agrarlyq saladaǵy sharýashylyq sýbektilerin esepke almaǵanda, negizgi kapıtalǵa salǵan ınvestıtsııa qyrkúıek aıymen salystyrǵanda 2,93 paıyz tómendedi.

Lianhe Zaobao basylymynyń jazýynsha, bul derekter Beıjiń ekonomıkalyq ósimdi yntalandyrý maqsatynda qyrkúıek aıynyń sońyna qaraı birqatar sharalardy qoldanysqa engizgenmen, Qytaı ekonomıkasynyń ósimi onan saıyn baıaýlap, damý perspektıvasy kúńgirt tarta túskenin kórsetedi. Bılik ótken aıda ıpotekalyq nesıe boıynsha sýbsıdııalar berý jáne memlekettik qaryzdyń lımıtin kóterý sııaqty birqatar «jumsaq saıasattar» qabyldap, ınvestıtsııany jandandyrýǵa baǵyttalǵan sharalardy jedeldetken bolatyn.

Basylymnyń dereginshe, jahandyq jasandy ıntellekt salasyna quıylyp jatqan ınvestıtsııalardyń turaqtylyǵyna qatysty kúdik-kúmánniń kúsheıýine baılanysty Qytaı ekonomıkasynyń osy salaǵa táýeldiligi qosymsha táýekelder týdyrýy múmkin. Jasandy ıntellekt salasyna baǵyttalǵan ınvestıtsııalyq aǵyn Qytaıdyń elektrondyq ónimderi men basqa da daıyn ónimderine degen suranysqa serpin bergen edi. Alaıda eksporttyń baıaýlaýy saldarynan ishki tutyný men ınvestıtsııaǵa túsetin qysym onan saıyn ulǵaıýy múmkin.

Qytaıdyń Ulttyq statıstıka bıýrosynyń baspasóz hatshysy Van Gýanhýa dúısenbi kúni ótken baspasóz maslıhatynda qazan aıyndaǵy jekelegen kórsetkishterdiń ósiminiń tómendeýine obektıvti ári jan-jaqty baǵa berý qajettigin aıtty.

Onyń pikirinshe, tórtinshi toqsanda Qytaı ekonomıkasynyń turaqty damý úrdisi ózgermegen, suranys pen usynysqa baılanysty kórsetkishter de salystyrmaly túrde ornyqty bolǵan.

Sonymen qatar resmı ókil ekonomıkanyń damýyna negiz bolatyn faktorlarǵa arnaıy toqtalyp, eski jáne jańa ósý draıverleri almasyp jatqan ólara kezeńde dástúrli salalardyń birqatarynda túrlený men rettelý úderisi júrip jatqanyn atap kórsetti. Sonymen birge onyń aıtýynsha Qytaıda jańa ındýstrııalar, jańa óndiristik formattar men jańa bıznes-modelder qarqyndy damyp keledi. Eski jáne jańa ekonomıkalyq draıverlerdiń almasýy men túrlenýi — qazirgi Qytaı ekonomıkasynyń eń aıqyn erekshelikteriniń biri.

Van Gýanhýa Qytaı ekonomıkasynyń damýy birqatar qıyndyq pen syn-qaterge tap bolyp otyrǵanyn da jasyrmady. Oryn tepken máselelerdi sheshý úshin naqty ári maqsatty sharalar qabyldaýǵa týra keledi. Onyń aıtýynsha, makroekonomıkalyq saıasattardyń ózara úılesimdi túrde iske asyrylyp, óz nátıjesin bere bastaýyna baılanysty Qytaı ekonomıkasy jańarý, sapalaný jáne jaqsarý baǵytyn jalǵastyra alady. Ol jyldyq mejeli maqsattarǵa qol jetkizýge qajetti negiz de, múmkindik te bar ekenin atap ótti.