«Qazaqtyń rýhyn qalaı oıatamyz?» - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

***

Keshe Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Armenııanyń astanasy - Erevan qalasyna kelip, Ujymdyq qaýipsizdik sharty uıymyna múshe memleketter basshylarynyń beıresmı kedesýine qatysty. Osyǵan oraı el gazeti «Egemen Qazaqstanda» «Óńir qaýipsizdiginen - álem tynyshtyǵyna» degen taqyryppen kólemdi maqala basyldy. Basylymnyń atap ótýinshe, beıresmı kezdesýge Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevpen birge Armenııa Prezıdenti Serj Sargsıan, Belarýs Prezıdenti Aleksandr Lýkashenko, Qyrǵyz Respýblıkasynyń ótpeli kezeńdegi Prezıdenti Roza Otynbaeva, Reseı Prezıdenti Dmıtrıı Medvedev jáne Tájikstan Prezıdenti Emomalı Rahmon qatysty. «UQShU-ǵa múshe memleketterdiń basshylary óńirlik qaýipsizdik problemalaryn sheshýde ózara áreket etýdiń eń ózekti máselelerin, Qyrǵyzstandaǵy jaǵdaıdy turaqtandyrýǵa járdemdesý jóninde UQShU qolǵa alǵan jáne josparlap otyrǵan sharalardy, sondaı-aq UQShU aıasynda daǵdarysqa qarsy árekettestik bildirýdiń tıimdi júıesin qalyptastyrýdy talqylady. Prezıdentter Qyrǵyzstandaǵy jaǵdaıǵa baılanysty UQShU bas hatshysy Nıkolaı Bordıýjanyń habarlamasyn tyńdady», dep jazady basylym.

«Egemen Qazaqstan» gazetiniń jazýynsha, tamyzdyń 20-synda Almatyda QR Bas prokýrory Qaırat Mámıdiń tóraǵalyǵymen Memleket basshysynyń «Qazaqstan Respýblıkasynda quqyq qorǵaý qyzmeti men sot júıesiniń tıimdiligin arttyrý jónindegi sharalar týraly» Jarlyǵynyń erejelerin júzege asyrý máselelerine arnalǵan jınalys ótti. Alqaly jıyn barysynda Bas prokýror aldaǵy jańartýdyń qazirgi ýaqyt talabyna saı ekenin atap kórsetip, qabyldanǵan Jarlyqtyń mazmuny ýákiletti organdardyń uıymdastyrýshylyq qurylymyn jetildirýge, olarǵa tán emes fýnktsııalardy alyp tastaýǵa jáne olardyń quziretin neǵurlym naqty bólýge, qyzmetkerlerdiń shtat sanyn ońtaılandyrýǵa, qylmystyq zańnamany yryqtandyrýǵa baǵyttalǵanyna basty nazar aýdarǵan. Sonymen qatar quqyq qorǵaý organdarynyń sharýashylyq júrgizýshi sýbektilerdiń qyzmetine negizsiz aralasý faktilerin boldyrmaý jáne baqylaý-qadaǵalaý fýnktsııalary bar memlekettik organdardy odan ári qysqartý túrinde bızneske qysym jasaýdy azaıtý sharalary qarastyrylǵandyǵyn atap ótken. Maqala «Ýaqyt talabyna saı reforma» degen taqyryppen berilgen.

***
«Qazaqtyń rýhyn qalaı oıatamyz?». Osy taqyryppen «Alash aınasy» gazetiniń senbilik nómirinde jaryq kórgen maqalada qazaqtyń uıyqtap jatqan rýhy qaıtse oıanady degen másele kóterilip, atalǵan jaıtqa oraı birqatar tanymal azamattyń pikiri qosa berilgen. «Álbette, qazaqtyń eli men jeri úshin jan alyp, jan berisken, ómirin qazaqtyń jolyna arnaǵan ulyq babalarymyzdyń ulaǵatty isterin, batyrlarymyzdyń erligin, handarymyzdyń qasıetin dáripteý,talmaı nasıhattaý arqyly ǵana. Alaıda taıǵatynan buıyǵy, qoı minezdi, kónbis, alqymyna pyshaq taqalmaıynsha, tuıaq serippeıtin bizdiń qoǵamda Abaı selt etkize almaǵan, Ahańdar oıata almaǵan rýhty batyrlarymyz ben handarymyzdyń, keshegi Alash arystarynyń ult azattyǵy úshin kúresin baspasózde jazý arqyly ǵana nasıhattaý jetkiliksiz», dep jazady basylym.

Keńes zamanymen birge kelmeske ketken oqýshylarǵa birdeı forma kıgizý máselesi keıingi jyldary bir arnaǵa túsip, táp-táýir jolǵa qoıylǵan bolatyn. Endi osy bıylǵy oqý jylynan bastap oqýshylar ǵana emes, ustazdardyń da birkelki kıim úlgisine kóshý kerektigi jaıly másele kóterilip júr. Bul rette atalǵan ıdeıa qanshalyqty ózekti jáne qoǵam tarapynan qanshalyqty dárejede qoldaý tabýy múmkin degen saýaldy «Alash aınasy» gazeti óziniń búgingi nómiriniń «Oı-kókpar» aıdarynda pedagogıka ǵylymynyń doktory, professor, etnopedagog Serǵazy Qalıuly men psıholog Ábdýáli Mamádil arasynda talqyǵa salynǵan. Eki azamattyń atalǵan jaıtqa qatysty oı-pikirlerin bilgińiz kelse, basylymnyń senbilik nómirin jiberip almańyz.

***

«Reformalaý kezeńderinen ótken Ata zańymyz eldegi saıası júıeniń quqyqtyq irgetasyn qalap, bıliktiń qoǵam aldyndaǵy jaýapkershiligin qamtamasyz etti. Bizge endi Ata zań boıynsha ómir súrý ǵana qaldy. Ol úshin Ata zańnan bastaý alǵan zańdarymyz jumys istep, halyqtyń quqyqtyq mádenıeti damýy kerek. «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııasyna - 15 jyl: zańnamanyń ilgeri damýy» atty respýblıkalyq ǵylymı-tájirıbelik konferentsııaǵa qatysqan ortalyq memlekettik organdar ókilderi, Parlament depýtattary, saıası partııalar men úkimettik emes uıymdar, shetel dıplomatııalyq korpýs ókilderi men sarapshy-ǵalymdardyń pikiri osy oıǵa toqaılasty», dep jazady «Aıqyn» gazeti. Maqalanyń tolyq nusqasy basylymnyń búgingi sanynda «Konstıtýtsııanyń qazaqstandyq úlgisi týraly aıtatyn ýaqyt keldi!» degen taqyrypta oqı alasyzdar.

«Aıqyn» gazetiniń senbilik nómirinde «Reseıdi qazaq asyraı ma?» degen taqyryppen kólemdi maqala jaryq kórdi. Basylymnyń jazýynsha, qazaq eli tek qyrǵyz baýyrlaryn óz qamqorlyǵyna alyp qana qoımaı, endi «orys tamyrynyń» da asyraýshysyna aınalatyn boldy. Apta basynan beri soltústik kórshimizdiń «Vedomostı», «RIA-Novostı» syndy beldi aqparat quraldary Reseı astyqtyń eleýli kólemin syrttan tasıtyn keńestik tájirıbege qaıta oralǵaly jatyr dep jarysa jazýda. Olardyń málimetinshe, RF Úkimetinde sheneýnikter talqylap jatqan satyp alý aýqymy 5 mıllıon tonna jáne odan kóp bolýy múmkin. Aqpar bergen reseılik iri eksporter bolyp tabylatyn eki kompanııanyń menedjerleri osynsha astyqty «jaqyn shetel memleketterinen - eń aldymen Qazaqstannan ımporttaý josparlanyp otyrǵanyn» habarlapty. «Vedomostıge» ekonomıkalyq bloktaǵy mınıstrlikterdiń biriniń joǵary laýazymdy sheneýnigi «astyq ımporttaý týraly áńgimelerdiń júrgizilip jatqanyn» rastaǵan.

Osy basylymnyń jazýynsha, keshe almatylyq polıtseıler bir adamdy aıaýsyzdyqpen óltirip, onyń kóligin emin-erkin saýdalap turǵan qos qylmyskerdi tutqyndaǵan. Tergeý barysynda qos qylmysker qylmystyń izin jasyrý maqsatynda álgi adamnyń keıbir dene bólshegi salynǵan qapty qaladaǵy Raıymbek dańǵyly boıyndaǵy ózenge laqtyryp jibergendikterin moıyndady. Tergeý barysynda kúdiktilerdiń bir - atbegi, al ekinshisi qaladaǵy meıramhanalardyń birinde daıashy bolyp jumys istegeni anyqtaldy.

***

«Keshe EQYU-nyń Іs basyndaǵy tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy - Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev Lıtva Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri Aýdronıýs Adjýbalıspen telefon arqyly sóılesti», dep jazady «Kazahstanskaıa pravda» gazeti QR SІM baspasóz qyzmetine silteme jasap. Eki eldiń syrtqy saıasat vedomstvolarynyń basshylary ústimizdegi jyldyń jeltoqsan aıynda Astanada ótkizilýi josparlanyp qoıylǵan EQYU Sammıtiniń kún tártibin pysyqtaý máselelerin talqylap, EQYU «úshtigi» aýqymynda Astana men Vılnıýstiń ózara is-qımyly barysyn qarastyrǵan. Sonymen qatar Q.Saýdabaev pen A.Adjýbalıs eki jaqty qazaqstandyq-lıtvalyq baılanystardyń ahýaly men bolashaq baǵyttaryna qatysty pikir almasqan.