Qazaqtyń Habıbasy júzge toldy
ASTANA. QazAqparat - M.Áýezov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq drama teatrynda jeztańdaı ánshi Júsipbek Elebekovtiń adal jary, Qazaqstannyń eńbek sińirgen artısi, Mádenıet salasynyń úzdigi Habıba Elebekovanyń 100 jyldyq ǵasyr toıy ótti, dep jazady «Aıqyn» respýblıkalyq gazeti búgingi sanynda.
Saltanatty kesh Qazaqstannyń eńbek sińirgen mádenıet qaıratkeri Bolat Ábdilmanovtyń oqýynda mereıtoı ıesiniń qurmetine jazylǵan arnaý óleńmen ashyldy. Odan keıin sahna sańlaǵy týraly daıyndalǵan beınesıýjet tamashalanyp, Habıba Qaraqbaıqyzynyń shyǵarmashylyq joly týraly málimet berildi.
1916 jyly Qaraǵandy oblysy Qarqaraly aýdany Tomar aýylynda qarapaıym otbasynda dúnıege kelgen aktrısa áke yqpalymen oryssha saýat ashyp,1934 jyly Qalıbek Qýanyshbaev pen Júsipbek Elebekovtiń kóregendigimen Qarqaraly okrýginiń halyq teatryna qabyldanady. 1935 jyly M.Áýezov atyndaǵy qazaq drama teatryna shaqyrylyp, J.Shanınniń «Arqalyq batyrynda» - Qarakóz, M.Áýezovtiń «Qaraqypshaq Qobylandy», «Qarakóz», «Abaı», «Shekara» pesalarynda - Kúnikeı, Tekti, Mórjan, Qanykeı, Ajar, B.Maılınniń «Maıdanynda» - Mamyq, A.Súleımenovtiń «Jetinshi palatasynda» - kempir, A.Tasymbekovtiń «Kebenek kıgen arýlarynda» - tutqyn áıel, Q.Amanjolovtyń «Dosymnyń úılenýinde» - Aıǵanym, Ǵ.Músirepovtiń «Qozy Kórpesh-Baıan sulýynda» - Maqpal, Iran-Ǵaıyptyń «Estaıdyń Qorlanynda» - Aınash tárizdi júzden asa áıel-ana obrazdaryn ómirge ákeldi. Sonyń ishinde M.Áýezovtiń «Abaı» dramasyndaǵy Qanykeı beınesin seksenge kelgenshe oınap, 55 jyl sahnadan túsirmedi. Sonymen qatar Gogoldiń «Revızoryndaǵy» Poshlepkına tárizdi jaǵymsyz keıipker rólin 37 jyl boıy kórermenge usynyp, 95 jasynda sahnamen qoshtasty.
Teatr jáne kıno óneri sheberin mereıtoıymen quttyqtaǵan Elbasynyń sálemin Mádenıet jáne sport mınıstri Arystanbek Muhamedıuly jetkizdi. Prezıdent óz hatynda:
- Qurmetti Habıba Qaraqbaıqyzy! 100 jasqa tolǵan mereıtoıyńyz qutty bolsyn! Ózińizdeı ǵasyr jasaǵan aıaýly jannyń osyndaı mereıli jasqa jetýi barsha halqymyzdyń ortaq qýanyshy ári mádenıetimiz ben ónerimiz úshin aıtýly mereke. Siz M.Áýezov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq drama teatrdyń irgesin qalaǵan alyptar tobynyń kórnekti ókilisiz. Osy teatrda seksen jyldaı úzbeı óner kórsetip, kóptegen nanymdy beıneler jasap, búgingi tańda qazaq sahnasynyń anasyna aınaldyńyz. Qazaq teatry óneri men ádebıetiniń irgesin qalaǵan tarıhı tulǵalar týraly bolashaq urpaqqa arnap taǵylymdy estelik kitaptar jazyp, kórsetken ónegeńiz de óz aldyna bir tóbe. Sizdiń ónerdegi jolyńyz ben jarqyn isterińiz halqymyz úshin árdaıym jaqsy úlgi bolyp qala beredi. Osynaý mereıli mereke tusynda denińizge saýlyq, boıyńyzǵa kúsh-qýat, otbasyńyzǵa amandyq, qut-bereke tiledim! - dep qýanyshqa ortaqtastyǵyn bildirgen.
Mundaı aqjarma tilekti Premer-mınıstr Kárim Másimov pen Premer-mınıstrdiń orynbasary Darıǵa Nazarbaeva da joldapty. Sondaı-aq Qaraǵandy oblysynyń ákimi Nurmuhambet Ábdibekov pen Qarqaraly óńiriniń ystyq sálemin aýdan ákiminiń orynbasary Saılaý Álıuly jetkizdi. Qazaqstannyń halyq artısi Asanáli Áshimov «Bizdiń teatrymyzdyń tarıhynda júzge kelgen eshkim joq. Sondyqtan búgin teatrda naǵyz qýanysh, úlken toı» deı kele, tórde otyrǵan aktrısanyń qasyna kórermender ortasynda otyrǵan Qazaqstannyń halyq artısi, 98 jastaǵy Aısha Abdýllınany shaqyrdy. Habıba zamandasynyń ókshesin basyp kele jatqan Aısha apa Kúláshtiń repertýarynan «Gákký» ánin shyrqap, áriptesine amandyq tiledi. Kesh ıesin quttyqtaı kelgen Qazaqstannyń halyq artısi, Memlekettik syılyqtyń ıegeri Maqpal Júnisova, Qazaqstannyń eńbek sińirgen artısi Ramazan Stamǵazıev, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Altynaı Jorabaeva ánnen shashý shashyp, jınalǵandardyń kóńilin kóterdi. Maǵjannyń otyzǵa tarta lırıkalyq týyndysyn jatqa oqıtyn Habıba Elebekova kópshiliktiń suraýymen aqynnyń «Súı, jan sáýlem» óleńin tartý etti.
Habıba Elebekova,
Qazaqstannyń eńbek sińirgen artısi, Mádenıet salasynyń úzdigi:
- Baýyrlarym, balalarym, elim-jurtym, qara shańyraǵym! Men qazaqtyń basynan ótken nebir náýbet jyldardy óz kózimmen kórgen janmyn.
Bir úıdegi on jeti jan ashtan ólip, sońdarynda jalǵyz men qaldym. Asharshylyq, qýǵyn-súrgin, soǵys qasiretiniń azabyn tarttym.
Qazaq teatrynda «Eńlikti» alǵash oınap, Máskeýde eń birinshi dombyramen án salǵan qazaq qyzy, týǵan apam Dálıla Ońǵarbekovadan jastaıymnan án úırenip, sol kisige eliktep óstim. Meniń baǵyma Qazaqstannyń halyq artısi, Abaı ánderiniń sheber oryndaýshysy Júsekeń jolyqty. Ekeýmiz tatý-tátti, baqytty ǵumyr keshtik. Arqasúıer azamatym men arystaı uldarymdy jer qoınyna berip, qazir kishi balam Estaıdyń qolyna qarap otyrmyn. Barlyq ǵumyrym osy qara shańyraqta ótti.
Júz jasaǵan ana retinde el-jurtyma, álem halqyna tek amandyq, jaqsylyq tileımin. Bir-birińmen dos bolyp, barlyq eldiń teatrymen birge júrińder. Árqaısysyń bir-birińniń kemshiligińdi jýyp, úlgi tutyp otyrsańdar deımin.
Bir-birińe eshqashan jamandyq oılamańdar. Dúnıede máńgi-baqı turatyn eshteńe joq. Azǵantaı ǵumyrda tek jaqsylyq jasap ótińder!
Árbir otbasy, árbir el aman bolsa eken!
Búgin meni osynshama qurmettep, syı jasap otyrǵandaryńa myń da bir raqmet!