Qazaqtyń 1000 kúıi - ol bizdiń 1000 jyldyq muramyz - Mádenıet jáne aqparat mınıstri
STANA. Aqpannyń 24-i. QazAqparat /Marlan Jıembaı/ - Búgin elordada QR Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi, «Qazaqstan halqynyń rýhanı damý qory» AQ jáne «El» prodıýserlik ortalyǵynyń uıymdastyrýymen «Qazaqtyń dástúrli 1000 kúıi» atty dombyra kúıleri antologııasynyń tusaýkeseri ótti.
Atalǵan sharaǵa qatysqan Mádenıet jáne aqparat mınıstri Muhtar Qul-Muhammed búgingi kún shyn máninde qazaq tarıhyndaǵy «aıtýly kún» ekendigin atap ótip, Elbasynyń tapsyrmasyna oraı «Mádenı mura» memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde, Memleket basshysynyń alǵysózimen halqymyzdyń 1000 jyldyq mádenı murasy, dombyraǵa, sybyzǵyǵa, qobyzǵa arnalǵan 1000 úzdik tańdaýly kúıleriniń antologııasy shyǵyp otyrǵandyǵyn jetkizdi.
«Jalpy, «elden eldiń nesi artyq» degen sózge oılanatyn bolsaq, bizdiń saq dáýiri dep júrgen kezeńdegi saq babalarymyzǵa qazirgi Ortalyq Azııadaǵy, onyń ar jaq-ber jaǵyndaǵy 100-ge jýyq ult ıelik etedi eken. Bizdiń babalarymyz da sodan taraǵan. Al onyń ber jaǵyndaǵy ǵundar dáýirine keletin bolsaq, oǵan da 50-den astam ult, myna jaǵymyzdaǵy mońǵoldardan bastap, Eýropadaǵy majarlarǵa deıingi aralyqtaǵy kóshpeli halyqtardyń qaı-qaısyda «ata-babalarymyz sol ǵundardan taraǵan» dep aıtýǵa tolyq haqysy bar. Myna kóktúrikter dáýirin alatyn bolsaq, máselen, byltyr Mońǵolııaǵa barǵan kezimde sonaý Anadolydan, Túrkııadan kelip, Kúlteginniń etegine basyn qoıyp, kózinen jasy parlap jatqan túrikterdi kórgen kezde «apyrm-aı, mynalardyń qandaı qatysy bar edi» degen oıǵa qaldym. Oılap qarasań, onyń da ata-babalary sol jerden Anadolyǵa ketken. Demek túrki tektes, túrki tildes 30 halyq bolatyn bolsa, olar túgeldeı túrki mádenıetine muragerlik etedi. Al taza qazaqtyń ózi ózgelerden, túrkilerden, ǵundardan, saqtar aınalasyndaǵy aǵaıyndardan nesi artyq, nemen ózgeshelenedi desek, eń aldymen tilimizben, odan keıin tilimizge ún bitirgen mýzykalyq mádenıetimizben erekshelenimiz dep aıtamyz. Sondyqtan qazaqtyń 1000 kúıi ol bizdiń 1000 jyldyq muramyz», dedi mınıstr óz sózinde.
Qurmanǵazy, Táttimbet, Túrkesh syndy shynaıy óner ıeleriniń árbir murasyn qazaq halqynyń baǵa jetpes murasy dep baǵalaýymyz kerektigin basa aıtqan mınıstr, bul jobanyń odan ary da jalǵasy bolatyndyǵyn málim etti. «Kelesi jyly men osy kúılerdiń ishindegi orkestrge arnalǵandaryn iriktep alyp, orkestrdiń oryndaýynda 5 dıskimenen 100 kúıdi shyǵarmaq oıymda bar», dedi ol.
Mádenıet jáne aqparat mınıstri Muhtar Qul-Muhammed kompozıtor Erkeǵalı Rahmadıev bastaǵan bir top azamatqa jaryq kórip otyrǵan antologııany tabys etip, kesh sońy Qarshyǵa Ahmedııarov, Aıgúl Úlkenbaeva bastaǵan elge tanymal kúıshilerdiń kontsertine ulasty.
Antologııany jaryqqa shyǵarǵan «Qazaqstan halqynyń rýhanı damý qory» AQ-nyń prezıdenti Almas Nurasqannyń aıtýynsha, qazaq halqynyń dástúrli kúılerin shyǵarý týraly tapsyrma Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi tarapynan túskennen keıin 2008 jyldan bastap qolǵa alynǵan. «Atqarylǵan jumystar barysynda elimizben qatar Reseı, Mońǵolııa, Qytaı elderine de issaparlarǵa shyǵyp, qazaqtyń tól óneri kúıdiń birqataryn jınastyryp qaıttyq. Jalpy keler urpaq úshin ıgilikti ister atqaryp, halqymyzdyń jadyna qalarlyqtaı ónegeli eńbek qaldyryp otyrmyz», dedi ol.
2000 danamen jaryq kórgen antologııa elimizdiń kitaphanalaryna, murajaılaryna tegin taratylmaq. Antologııa eki bólikten turady. Birinshi kitapta elimizge esimi tanymal kúıshilerdiń ómirbaıandary, olardyń týyndylarynyń shyǵý tarıhy sııaqty maǵlumattar qazaq, orys jáne aǵylshyn tilinde berilse, kelesi kitapshanyń ishinde kúı jazylǵan 41 dısk ornalasqan. Olar Shyǵys Qazaqstan, Jetisý, Arqa, Qarataý, Syr óńiri, Batys Qazaqstan, Mańǵystaý kúıshilik dástúri, qazirgi zaman kúıleri, sybyzǵy, qobyz kúıleri degen taqyryptarǵa bólinip berilgen.
