Qazaqtyń aqbas sıyry týraly kitap jaryqqa shyqty
ASTANA. KAZINFORM – Elordada qazaqtyń aqbas iri qara tuqymynyń 75 jyldyǵyna arnalǵan «Qazaq Aqbas – Ulttyq qazyna» kitabynyń tanystyrylymy ótti.
Basylymdy Qazaqtyń aqbas tuqymy jónindegi respýblıkalyq palata daıyndaǵan. Bes jyldyq ǵylymı-zertteý jumysynyń nátıjesinde jaryq kórgen kitapta tuqymnyń qalyptasý tarıhy, ony shyǵarýǵa úles qosqan ǵalymdar men selektsıonerlerdiń eńbegi, sondaı-aq qazaqtyń aqbas tuqymynyń elimizdiń agrarlyq sektoryndaǵy orny jan-jaqty baıandalǵan.
Qazaqtyń aqbas tuqymy 1950 jyly resmı túrde bekitildi. Onyń shyǵarylýy Qazaqstandaǵy selektsııalyq ǵylymnyń eń iri jetistikteriniń biri sanalady. Ǵalymdar jergilikti qazaq malynyń tabıǵı tózimdiligi men sheteldik joǵary ónimdi tuqymdardyń qasıetterin ushtastyryp, qatal klımatqa beıimdelgen ári et ónimdiligi joǵary jańa tuqym qalyptastyrdy.
Mamandardyń aıtýynsha, qazaqtyń aqbas malynyń paıda bolýy Qazaqstandaǵy zamanaýı etti mal sharýashylyǵynyń damýyna jol ashyp, selektsııa, azyqtandyrý jáne mal ósirý mádenıetiniń jańa deńgeıge kóterilýine yqpal etti.
«Óziniń damý jyldarynda ol túrli kezeńderden ótip, búginde jańa beleske kóterildi. Qazirgi tańda qazaqtyń aqbas malynyń sany 520 myńnan asady. Maldyń ózine de, genetıkalyq materıalyna da suranys joǵary. Bul tek iri qara tuqymy ǵana emes, ǵylymı, ekonomıkalyq jáne áleýmettik qyrlardy biriktiretin aýqymdy qubylys. Qazaqtyń aqbas tuqymy elimizdiń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýge, aýyldyq aýmaqtardy damytýǵa jáne agroónerkásiptik keshenniń eksporttyq áleýetin arttyrýǵa eleýli úles qosyp keledi», – dedi Qazaqtyń aqbas tuqymy jónindegi respýblıkalyq palatanyń atqarýshy dırektory Baqtııar Ótelbaev.
Onyń aıtýynsha, búgingi tańda tuqymǵa degen qyzyǵýshylyq tek Qazaqstanda ǵana emes, shetelderde de artyp keledi. Ásirese asyl tuqymdy mal men otandyq genetıkalyq materıalǵa suranys joǵary.
Kitap avtorlary «Qazaq Aqbas – Ulttyq Qazyna» ataýynyń ózi bul tuqymnyń tek selektsııalyq jetistik emes, ulttyq muranyń bir bóligi ekenin bildiretinin atap ótti. Basylymda birneshe býyn ǵalymdary men mal sharýashylyǵy mamandarynyń eńbegi kórsetilip, otandyq genetıkalyq qordy saqtaý men damytý máseleleri qamtylǵan.
Qazaqtyń aqbas tuqymy búginde Qazaqstandaǵy eń kóp taralǵan et baǵytyndaǵy iri qara tuqymdarynyń biri bolyp sanalady.
Aıta keteıik, Aqmola oblysyna Germanııadan 165 bas golshtın sıyry ákelindi.
