Qazaqtan shyqqan tuńǵysh antropolog O.Smaǵulovtyń 85 jas mereıtoıyna arnalǵan saltanatty shara ótti (FOTO)
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq mýzeıinde antropolog, ǵalym Orazaq Smaǵulovtyń mereıtoıyna arnalǵan «Tuńǵysh qazaq antropology - 85 jasta» atty saltanatty shara ótti.
Orazaq Smaǵulov - tuńǵysh otandyq antropolog, Qazaqstandaǵy antropologııa mektebiniń negizin qalaýshy, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor, QR UǴA akademıgi, Bolonııa ǵylym akademııasynyń korrespondent múshesi, Sh. Ýálıhanov atyndaǵy syılyqtyń laýreaty, QR ǵylymy men tehnıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri.
Ol - elimizdegi QR BǴM Sh. Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýty janynan ashylǵan alǵashqy etnıkalyq antropologııa zerthanasy men QR Memlekettik Ortalyq mýzeıiniń fızıkalyq antropologııa zerthanasynyń uıymdastyrýshysy.
«Orazaq aǵamyz qazaq zııalylarynyń klassıkalyq úlgidegi tanymal tulǵasy. Bul kisiniń antropologııa ǵylymy arqyly qazaqtyń shyǵý tarıhyn egjeı-tegjeı zerttegeni úshin ultshyl atanǵan kezi de bolǵan. Alaıda ol basyna tóngen qaýip-qaterge qaramastan óziniń azamattyq ustanymynan aınyǵan joq. Osylaısha bizdiń kim ekenimizdi dúnıejúzine pash etti. Bul ekiniń biriniń qolynan kele bermeıtin erlikke para-par is», - dedi jıynda Májilis depýtaty Kamal Burhanov.
Akademık O. Smaǵulovtyń zertteýleriniń arqasynda Qazaqstannyń antropologııalyq málimetteri alǵash ret qazaq halqynyń etnıkalyq tarıhy men etnogenezi boıynsha tarıhı derek retinde paıdalanyldy. Onyń paleoantropologııa, etnıkalyq kranıologııa, serologııa, somatologııa, odontologııa, dermatoglıfıka máseleleri boıynsha jasaǵan ǵylymı qyzmeti Qazaqstannyń ejelgi, orta jáne qazirgi kezdegi turǵyndarynyń arasyndaǵy 40 ǵasyr boıǵy genetıkalyq sabaqtastyqty aıqyndaýǵa zor úles qosty, qazaq popýlıatsııasy genofondynyń birtutastyǵy men olardyń alys jáne jaqyn fızıkalyq ata-babalarymen genetıkalyq baılanysyn dáleldedi.
«Orazaq Smaǵululy ultynyń tarıhy men taǵdyryna shynaıy jany ashyp júrgen gýmanıst ǵalym. Bizdiń qazaq tegi myqty halyqtardyń biri. Sondaı myqty halyqtyń ata-tegin tektep, zerttep, úlken ǵylymı eńbekter jazyp júrgen ǵalymdardyń biri - osy Orazaq Smaǵululy. Ol jarqyrap turǵan jas shaǵynda Qazaqstannyń árbir óńirin aralap, rýlar men taıpalardyń antropologııalyq qandaryn zerttep eńbek jazdy. Ókinishke qaraı ol eńbegi keńestik saıasattyń quryǵyna ilinip, kitaby órteldi. Mine, búgingi mereıtoı ıesi osyndaı qıynshylyqty kórgen azamat», - dedi jınalǵandarǵa tarıh ǵylymdarynyń doktory Ýahıt Shalekenov.
Orazaq Smaǵululy 300-den asa ǵylymı eńbekterdiń avtory, olardyń qatarynda: «Naselenıe Kazahstana ot epohı bronzy do sovremennostı (paleoantropologıcheskoe ıssledovanıe)» (1970), «Etnıcheskaıa genogeografııa Kazahstana (serologıcheskoe ıssledovanıe)» (1977), «Etnıcheskaıa antropologııa Kazahstana (somatologıcheskoe ıssledovanıe)» (1982), «Etnıcheskaıa odontologııa Kazahstana» (1989, avtorlyqta), «Abylaı han: tarıhı antropologııalyq zertteý» (1999, avtorlyqta), «Altaı qazaqtary» (2003, avtorlyqta), «Etnıcheskaıa antropologııa kazahskogo naroda» (2007, avtorlyqta), «Istorıcheskaıa antropologııa kazahskogo naroda» (2008, avtorlyqta), «Qazaq halqynyń antropologııalyq tarıhy» (2011) jáne t.b.
Onyń ǵylymı jetekshiligimen 4 ǵylym doktory men 3 ǵylym kandıdaty daıarlandy.
Saltanatty jıynda Orazaq Smaǵulovqa «Mádenıet salasynyń úzdigi» tósbelgisi tabys etildi.
