Qazaqstannyń mashına jasaý salasy — eksporttyq naryqta
NUR-SULTAN. QazAqparat – Mashına jasaý salasy básekelestigi joǵary baǵyttardyń biri ekeni anyq, sondyqtan óndirýshiler barynsha tyń tehnologııalardy engizýge tyrysyp baǵýda. Osy oraıda qazaqstandyq avtomobıl ónerkásibi shıkizattyq emes sektordy ındýstrııalyq damytýdyń basym baǵyttarynyń qataryna qosylǵan. Aıta keteıik, bıyl qyrkúıek aıynda Qazaqstan mashına jasaýshylarynyń VIII forýmy onlaın rejımde ótip, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev quttyqtaý hatyn joldaǵan edi.
«Pandemııamen baılanysty kúrdeli ekonomıkalyq kezeńge qaramastan, otandyq mashına jasaý osy jyly 14 paıyzdyq jaqsy ósim qarqynyn kórsetip otyr. Osy kórsetkish boıynsha mashına jasaý eldiń búkil óńdeý sektorynda kóshbasshy orynǵa shyqty. Meniń Joldaýymda naǵyz ártaraptandyrylǵan, tehnologııalyq damyǵan ekonomıkany qurý, óńdeý ónerkásibi óndirisiniń kólemin 1,5 ese arttyrý tapsyrmalary júkteldi», - dep atalyp ótken QR Prezıdenti quttyqtaýynda.
Qasym-Jomart Toqaevtyń atap ótýinshe, memleket bul úshin otandyq óndirýshilerdi qoldaý tetikterin jetildirip, ónerkásiptik saıasat týraly zań qabyldanatyn bolady.
«Jańa jaǵdaıdaǵy Qazaqstan mashına jasaý salasy óziniń qarqyndy damýyn jalǵastyratyndyǵyna senimdimin. Salanyń óndiristi keńeıtýge jáne eksportty arttyrýǵa aıtarlyqtaı áleýeti bar», - dedi Memleket basshysy.
«Qazaqstan mashına jasaýshylar odaǵy» ZTB basqarma tóraǵasy Meıram Pishembaevtyń aıtýynsha, Qazaqstanda mashına jasaý salasyn damytý aıasynda 2019-2024 jyldarǵa arnalǵan Jol kartasy iske asyrylyp jatyr. Sondyqtan bul salanyń ónimderi elimizdiń ishki naryǵyna ári eksportqa shyǵarylyp otyr. Koronavırýs indetiniń saldaryna qaramastan, otandyq mashına jasaýshylar óndiristegi jumysty jalǵastyryp keledi. 2020 jyldyń 10 aıynyń qorytyndysy boıynsha, ıaǵnı byltyrmen salystyrǵanda óndiris kóleminiń ósimi 17 paıyzǵa jetti.
Mashına jasaý ónerkásibiniń áleýeti
QR Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri Beıbit Atamqulovtyń sózine qaraǵanda, memlekettik ındýstrııalyq baǵdarlamany iske asyrý nátıjesinde, mashına jasaý óńdeý ónerkásibi ósiminiń draıverine aınaldy. «Sońǵy 10 jylda saladaǵy óndiris kólemi 4 ese, ınvestıtsııalar 2,5 ese, eksport kólemi 3 ese derlik ósip, 1,1 mlrd AQSh dollaryn qurady», - dedi mınıstr Qazaqstan mashına jasaýshylarynyń VIII forýmynda.
Onyń dereginshe, 2019 jyldyń qorytyndysy boıynsha saladaǵy óndiris kólemi 1 trln 472 mlrd teńge boldy. Al 2020 jyldyń 8 aıynda saladaǵy óndiris kólemi 16,3 paıyzǵa ósti. Salanyń 3 myń kásipornynda shamamen 123 myń adam eńbek etedi.
Memleket pen bıznestiń birlesken kúsh-jigeriniń arqasynda salada shamamen 367 mlrd teńge somaǵa 128 joba sátti úzege asyrylyp, 16 myńǵa jýyq jumys orny quryldy. Eńbek ónimdiligi 9,2 myń dollardan 15,5 myń dollarǵa deıin ósti. Eksportqa shyǵarylatyn ónim ataýy keńeıtildi. Qazir bizdiń mashına jasaý kásiporyndarymyz Reseı, Qytaı, Ázerbaıjan, Tájikstan, BAÁ, Túrikmenstan syndy elderge ónimderin eksportqa shyǵarady. Lokomotıvter, júk jáne jolaýshylar vagony, temir jol dóńgelekteri men bilikter, akkýmýlıatorlardyń jańa túrleri, sorǵyshtar syndy mashına jasaý ónimderiniń jańa túrleri shyǵaryla bastady.
«Elektrtehnıkalyq mashına jasaý salasynda da aıtarlyqtaı ilgerileýshilik oryn alyp, 10 jyldyń ishinde óndiris 3 esege, eksport 4 esege artty. Oqshaýlaýdyń ortasha deńgeıi 75 paıyzǵa jetti. Tek 2019 jyly ǵana 5 mlrd teńgege 34 mln metr talshyqty-optıkalyq kabel shyǵaryldy. Tolyqtaı alǵanda, 7 aıdyń ishinde elektrtehnıkalyq mashına jasaý óndirisiniń kólemi 11 paıyzǵa artyp, 101,4 mlrd teńgeni qurady», - dedi mınıstr.
Onyń aıtýynsha, bıyl otandyq akkýmýlıatorlar Birikken Arab Ámirlikteri men Italııa naryǵyna shyǵarylady. Jalpy bul ónim túri qazirgi ýaqytta Reseı, Belarýs, Ózbekstan, Qyrǵyzstan, Qytaı, Germanııa elderine jetkizilip otyr. Búginde ishki naryqtyń akkýmýlıatorǵa qajettiligi 65 paıyzǵa qamtamasyz etiledi. Al ishki naryqtyń transformatorlarǵa qajettiligi 85 paıyzǵa qamtamasyz etilgen. Aldaǵy ýaqytta Petropavl qalasynda 5-shi transformator zaýyty iske qosylǵannan keıin jylyna 10 myń atalǵan ónim shyǵarylatyn bolady. Sol kezde ishki naryq transformatorlarmen qamtylady.
Otandyq kólikke suranys bar
Qazaqstandyqtar satyp alatyn jańa kólikterdiń basym bóligi otandyq óndiriste qurastyrylǵan. Mamandar bul birlesken jemisti jumystyń kórsetkishi dep baǵalaýda. Buǵan qosa, qazaqstandyq avtoónerkásip ónimderi eksporttyq naryqqa da shyǵyp otyr. «QazAvtoÓnerkásip» Qazaqstannyń avtomobıl salasy kásiporyndary odaǵynyń málimetinshe, qańtar-qazanda elimizdiń aýmaǵynda jalpy quny 460,9 mlrd teńge bolatyn 61 796 avtokólik quraly (jeńil, júk kóligi, avtobýs tehnıkasy, arnaýly mashınalar men tirkemeler) qurastyryldy. Shyǵarylǵan ónim kólemi naqty mánde ótken jylǵy kórsetkishten 58,4 paıyzǵa asyp tústi.
Jeńil avtomobıl qurastyrý 51,5 paıyzǵa artyp, 51 922-ge jetti. Avtobýs shyǵarý da 67,4 paıyz ósip, esepti kezeńde 1 525 kólik qurastyryldy. Sonymen qatar 6 299 júk kóligi, 284 mamandandyrylǵan avtotehnıka jáne 1 766 tirkeme shyǵaryldy.
Sońǵy málimetterge qaraǵanda, 2020 jyldyń qańtar-qarasha aılary aralyǵynda Qazaqstanda resmı dılerler 79 myńnan astam jańa kólik satty. Bul bir jyl burynǵy kórsetkishten 25,2 paıyzǵa joǵary. Bıylǵy 11 aıda qazaqstandyqtar jańa jeńil kólikterdi alýǵa 711,2 mlrd teńge jumsap, 2019 jylǵy deńgeıden 20,8 paıyzǵa artyq boldy.
Kólik satyp alýshy 56 867 adam (71,6 paıyzy) otandyq zaýyttardyń ónimine óz tańdaýyn jasaǵan. Sonymen qatar, bıylǵy 11aıda satylǵan 22 527 avtomobıl (28,4 paıyzy) ımportqa tıesili bolyp otyr.
Atap aıtqanda, elimizde qurastyrylǵan kólikter Reseı, Belarýs jáne Ózbekstanǵa eksporttaldy. Mundaı kórsetkishke ishki ósim rezervin yntalandyrýdyń arqasynda qol jetkizildi.
