Qazaqstannyń halyq ártisi Ánýarbek Baıjanbaev týraly úzik derekter
ALMATY. QazAqparat - Ómirde tula boıyn kórgende kóńiliń tolatyn, aıtqan sózderi qulaq quryshyńdy qandyratyn, istegen isteri tánti etetin birtýar jandar bolady. Solardyń biri - kezinde qazaqtyń «Levıtany» atanǵan ataqty radıo júrgizýshisi, Qazaqstannyń halyq ártisi Ánýarbek Baıjanbaev. Eger tiri bolǵanda ol kisi búgin 91 jasqa tolar edi.
Búkil ómiri keıingige úlgi bolar asyl tulǵanyń ómirinen úzik derekter usynamyz:
Ánýarbek Baıjanbaevtyń ákesi Nyǵymetjan Baıjanbaıuly Semeı óńiri, Shyńǵys taýynyń bókterinde, uly aqyn Abaıdyń aýyldasy bolǵan. Sheshesi Fatıha óz zamanynda «Ánshi apa» atanǵan kisi eken. Ánýarbek Baıjanbaevtyń ózi eńbek jolyn 1931 jyly Almatyda, mektepte oqyp júrgen shaǵynda bastapty. Qalaǵa kóship kelgen ata-anasyna qolǵabys etý maqsatynda «Sotsıalıstik Qazaqstan» gazetiniń baspahanasynda hat tasýshy bolyp jumys istegen. S.Seıfýllın, M. Áýezov, S.Muqanov sekildi klassık jazýshylarymyzǵa hattar, qoljazbalar, kitaptar jetkizip otyrǵan. Solardyń arasynda júrip bala Ánýarbek kórkem shyǵarmaǵa den qoıyp ósedi. 1940 jyly Qazaq kommýnıstik jýrnalıstıka ınstıtýtyna oqýǵa túsedi. Soǵys bastalǵanda alǵashqylardyń biri bolyp soǵysqa attanǵan ol, 1943 jyly maıdanda aıaǵynan aýyr jaralanyp, elge oralady. Sol jyly, kezinde baspahanada birge istesken, keıin Respýblıkalyq Radıo taratý komıtetiniń bastyǵy bolǵan Omarǵazy Ospanov ony radıoǵa dıktorlyqqa shaqyrady. Sodan ómiriniń sońyna deıin, 50 jyldaı radıoda qyzmet atqarady. Qazaq radıosynyń altyn qorynda búginde áıgili dıktordyń oqýynda 400-den astam jazbalar, on myńdaı ádebı, mýzykalyq habarlar saqtaýly. Ánýarbek Baıjanbaev 1989 jyly 21 qazanda 66 jasynda dúnıe saldy.
Shyǵarmashylyq orta qyzyqsyz bola ma!? Ánekeńniń de basynda sondaı jáıtter bolyp turǵan. Solardyń birin Ánýarbek Baıjanbaevtyń uly Arys Ánýarbekuly bylaı dep eske alady:
«Birde ákem jumystan tún ortasynda qatty sharshap keldi. Maǵan: «Balam, tańǵy saǵat bes jarymda oıatarsyń, radıoǵa efırge barýym kerek», - dedi. Ol kezde Qazaq radıosynan tańǵy alty jarymda aýa raıy jaıynda tikeleı habar beriletin. Balamyn ǵoı, uıyqtap ketippin. Oıansam, saǵat altydan jıyrma mınýt ketipti. Ol kezde qazirgi Bógenbaı men Fýrmanov kósheleriniń qıylysynda turamyz. Ákem tósekten tura sala, júgirip baryp bosaǵada ilýli turǵan paltosyn kıdi de, dalaǵa atyp shyǵyp taksı ustady. Sodan ne kerek, radıoǵa jetkende taksıstke 1 som 37 tıyn tóleý kerek bolady. Qaltasynda 37 tıyn jetpeı qalady da, taksıstke: «Baýyrym, men osynda isteımin, sen meni kúte tur» - dep, ishke júgirip kirip ketedi. Ol kezde dıktorlardyń bári de jandy daýyspen shyǵady. Qazirgideı aldyn ala oqyp qoıý degen joq. Efır stýdııasyna alqynyp jetken ol, aptyǵyn basyp, tereń dem alyp, qalypty daýysymen: «Almaty ýaqyty 6 saǵat 30 mınýt» deýdiń ornyna: «Almaty ýaqyty 6 saǵat 37 tıyn» dep jibergen ǵoı. Men úıde ol sózdi radıodan estip, anama júgirip bardym da: «Qurydyq, bittik, ákem: Almaty ýaqytyn «37 tıyn» dep jiberdi, - dedim. Dereý úıden qalǵan kıim-keshegin aparyp berdim.
Sol «37 tıyn» úshin Ánýarbek Baıjanbaev 3 aıǵa jýyq ýaqyt dıktorlyq qyzmetten shettetilip, operatorlarǵa kómekshi bolyp jumys istegen. Al onyń sol kezde «Halyq ártisi» degen ataǵy bolǵan. Keıin, Ánýarbek Baıjanbaevpen jaqsy qarym-qatynasta bolǵan Dımash Ahmetuly Qonaev bir kúni teleradıo basqarmasynyń tóraǵasy Hamıt Hasenovten: «Álgi gúrildeýik qaıda?» dep surapty. Tóraǵa bolǵan jaıdy baıandaıdy. Qonaev sol arada Ánýarbek Baıjanbaevty qaıtadan qyzmetine aldyrady.
Aqıyq aqyn Muqaǵalı Maqataevtyń da radıoda qyzmetke turýyna Ánýarbek Baıjanbaevtyń septigi tıgen eken. «Muqaǵalı 60-jyldary Almatynyń Kók bazarynda un satyp tursa kerek. «Un satamyn...Narynqoldyń uny...Kelińder...» degen zor daýysty estip, ákemiz solaı qaraı aıańdaıdy. Sóıtip, Muqańnyń erekshe daýysyn unatyp, Qazaq radıosyna jetelep ákelip, dıktor etip qabyldatqyzady. Ekeýi bir-birin óle-ólgenshe qurmettep ótti», - dep eske alady Arys Ánýarbekuly.