Qazaqstannyń eń baqytty óńirleri qandaı - zertteý
NUR-SULTAN. QazAqparat - Strategııalyq bastamalar ortalyǵy (CSI) Baqyt ındeksi boıynsha Qazaqstan óńirleriniń birinshi reıtıngin usyndy, dep habarlaıdy QazAqparat.
Zertteý aıasynda elimizdiń barlyq óńirinen 3000-nan astam respondent saýalnamaǵa qatysqan. Respondenter oblys nemese qala turǵyndarynyń sanyna teńestirilip irikteldi. ıAǵnı, Almaty, Túrkistan oblystary jáne Almaty qalasynyń respondentter sany basqa óńirlerden kóbirek.
«2012 jyldan bastap BUU Ornyqty damý jelisi (UN Sustainable Development Solutions Network) Baqyt týraly dúnıejúzilik baıandamany (World Happiness Report) jarııalap keledi. Bıylǵy baıandamada álemniń 156 elindegi baqyt deńgeıi baǵalanǵan. Baqyt reıtıngindegi alǵashqy 5 oryn (top-5) - Fınlıandııa, Danııa, Norvegııa, Islandııa jáne Gollandııa elderine buıyryp otyr. Qazaqstan bıylǵy reıtıngte 156 eldiń ishinde 60-oryndy qanaǵat etken jáne TMD elderiniń ishinde Ózbekstannan keıin (44-orynda) ekinshi orynda tur. Qazaqstannyń eń joǵary reıtıngine keler bolsaq, 2015 jyly 158 eldiń ishinen 44-shi oryn alǵan bolatyn», - dep habarlady ortalyq.
Qazaqstannyń óńirlerindegi baqyt deńgeıin baǵalaý úshin CSI Baqyt týraly dúnıejúzilik baıandama ádistemesi negizinde baqyt reıtıngin jasady. CSI Baqyt deńgeıi kiris, jaqyn adamdardy qoldaý-kómegi, densaýlyq, is-áreket erkindigi, ózgelerge kómektesý múmkindigi, jemqorlyqqa kózqaras jáne kórsetiletin memlekettik qyzmetter men jasalatyn áleýmettik ıgilikterge qanaǵattaný kórsetkishi syndy birneshe faktordan quralǵan.
Taldaý statıstıkalyq jáne saýalnama faktorlary negizinde júrgizildi. Respondentter ár faktorǵa 10 baldyq shkala boıynsha baǵa berip shyqty.
«Nátıjesinde atalǵan reıtıng boıynsha óz ómir jaǵdaıyna qanaǵattanyp otyrǵandar Nur-Sultan, Shymkent qalalary jáne Aqmola oblystarynyń turǵyndary bolyp shyqty. Kerisinshe, Soltústik Qazaqstan, Qostanaı jáne Qaraǵandy oblystarynyń turǵyndary óz óńirlerindegi ómir súrý deńgeıine tómen baǵa bergen. Jalpy qazaqstandyqtar óz ómir súrý deńgeıin ortashadan joǵary (6,1) dep baǵalaǵan», - delingen habarlamada.
Baqyt deńgeıi ár óńirde ártúrli. Nur-Sultan (6,65) jáne Shymkent (6,47) sııaqty úlken qalalardyń turǵyndary ómir súrý jaǵdaılaryna joǵary baǵa berse, Almatyda (5,92) - Qazaqstan boıynsha eń tómen baǵa berilgen. Baqyt deńgeıindegi aıyrmashylyq kórshiles óńirlerde de kezdesedi - mysaly, Túrkistan oblysyndaǵy ómir súrý deńgeıi (6,30) Jambyl oblysymen (5,85) salystyrǵanda birshama joǵary.
«Qazaqstandyqtardyń baqyt deńgeıine eń kóp áser etetin másele - bilim berý, medıtsına, aýyz sý sııaqty áleýmettik ıgilikter. Biraq, adamdar memleket tarapynan kórsetiletin áleýmettik ıgilikterdiń deńgeıin ortasha baǵalaýda (5.08). ıAǵnı, adamdardyń jaǵdaıyn jaqsartý úshin memlekettiń negizgi kúsh-jigeri áleýmettik jeńildikter men memlekettik qyzmetterdiń ashyqtyǵyn qamtamasyz etýge jáne olardyń sapasyn arttyrýǵa negizdelýi tıis», - deıdi sarapshylar.
Baqyt deńgeıine áser etetin ózge de mańyzdy faktorlar - densaýlyq, jaqyn adamdardyń qoldaý-kómegi jáne is-áreket erkindigi. Saýalnama kórsetkendeı, qazaqstandyqtar kóp jaǵdaıda jaqyndarynyń qoldaý-kómegine arqa súıeı alady (6,40). Bul kórsetkish boıynsha Qazaqstan kóshbasshy 30 elden (top-30) áldeqaıda tómen tur (6,4 jáne 9,35).
«Oǵan qosa, ózgelerge kómektesýdi adamdardyń jaǵdaıy kótere bermeıtin bolyp shyqty (5,07), bul sońǵy jyldary halyqtyń tabys deńgeıiniń tómendeýimen baılanysty bolsa kerek. Bul kórsetkish boıynsha Qazaqstandaǵy ortasha kórsetkish (5,07) - alǵashqy 30 eldiń (5,94) deńgeıimen shamalas. Qazaqstandyqtardyń is-áreket erkindikteriniń ortasha deńgeıi de (6,41) top-30 eldiń kórsetkishterinen (9,26) áldeqaıda tómen. Respondentterdiń pikirinshe, memlekettik organdardaǵy jáne bıznestegi sybaılas jemqorlyqtyń taralýy top-30 eldegi (7,27 jáne 2,93) kórsetkishten áldeqaıda joǵary», - dep habarlady Strategııalyq bastamalar ortalyǵy.
