Qazaqstannyń saıası reformalary Ortalyq Azııa elderine úlgi bola alady — sarapshy
TAShKENT. KAZINFORM — Búginnen bastap Qazaqstannyń saıası ómiri jańa kezeńge qadam basady. Jańa Konstıtýtsııanyń kúshine enýine oraı pikir bildirgen belgili ózbekstandyq saıasattanýshy, «Bilim kerýeni» ǵylymı bilim berý mekemesiniń dırektory Farhod Tolıpov osylaı málim etti, dep habarlaıdy Kazinform agenttiginiń Tashkenttegi menshikti tilshisi.
— Búgin Qazaqstannyń jańa Konstıtýtsııasy kúshine endi. Osy kezeńnen eldiń saıası ómiri jańa kezeńge qadam basady. Sońǵy jyldary Qazaqstanda júzege asyrylyp jatqan saıası ózgerister, ásirese, jańa Konstıtýtsııanyń qabyldanýy eldiń júıeli damyp kele jatqanyn kórsetedi. Árıne, qujatqa qatysty sarapshylar men qarapaıym azamattardyń pikiri ártúrli. Konstıtýtsııanyń keıbir normalary men erejeleri synǵa ushyraýy múmkin, bul — tabıǵı qubylys. Al endi bireýler, kerisinshe, jańa Konstıtýtsııany joǵary baǵalap, oń pikir aıtýda. Munyń bári — qalypty ári tabıǵı qoǵamdyq úderis. Tipti Qazaqstan bul turǵyda Ortalyq Azııadaǵy kórshi elderge úlgi bola alady dep oılaımyn. Sebebi eldiń saıası ómiri toqyrap turǵan joq. Júrgizilip jatqan saıası reformalar, onyń ishinde túrli tájirıbe men synaqtan ótip jatqan ózgerister Qazaqstannyń damýyna erekshe serpin berip otyr, — dedi Farhod Tolıpov.
Sonymen qatar saıasattanýshy jańa Konstıtýtsııada qamtylǵan birneshe jańashyldyqqa toqtaldy.
— Sonyń biri — Vıtse-prezıdent laýazymynyń engizilýi. Bul — nazar aýdarýǵa turarlyq bastama. Ol saıası sabaqtastyq ınstıtýtyn nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan. Sondaı-aq, erekshe toqtalatyn ózgeristerdiń biri — ákimderdi tikeleı saılaý júıesine kezeń-kezeńimen kóshý. ıAǵnı, qala, aýdan jáne oblys ákimderin halyqtyń ózi saılaı bastady. Men Ózbekstanda da osy bastamany engizý qajet degen oıdy kópten beri qoldap kelemin. Bizdiń elde de túrli deńgeıdegi hokımder halyq tarapynan saılanýy kerek dep esepteımin. Qazaqstan bul baǵytta birtindep alǵa jyljyp keledi, — dep pikir bildirdi sarapshy.
Munymen birge Farhod Tolıpov bir palataly Parlament júıesine kóshý sheshiminiń der kezinde qabyldanǵanyn atap ótti.
— Óz basym Ózbekstanǵa da endi Senattyń qajeti joq dep sanaımyn. Ýaqyt pen tájirıbe kórsetkendeı, bir palataly Parlamentke kóshý nemese osy júıege qaıta oralý — búginde ózekti ári der kezinde qabyldanǵan sheshim. Qazaqstannyń taǵy bir nazar aýdararlyq tájirıbesi — Konstıtýtsııaǵa sáıkes Prezıdenttiń jeti jyldyq merzimge bir ret qana saılanýy. Osy turǵydan alǵanda, Qazaqstannyń bul bastamasyn demokratııalyq qadam dep baǵalaýǵa bolady. Prezıdenttiń bir ǵana merzimge saılanýy — eldegi saıası júıeni jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan mańyzdy ári taǵylymdy tájirıbe, — degen pikirde saıasattanýshy.
Sarapshynyń paıymynsha, Qazaqstandaǵy jáne jalpy Ortalyq Azııadaǵy saıası ózgerister kezdeısoq emes. Qazir álem kúrdeli geosaıası úderister kezeńinde ómir súrip jatyr. Sondyqtan kez kelgen aımaq memleketi úshin saıası turaqtylyqty saqtaý, qaýipsizdikti qamtamasyz etý jáne eldiń ornyqty damýyna jaǵdaı jasaý árdaıym ózekti mindet bolyp qala bermek.
— Meniń oıymsha, qazirgi tańda Qazaqstan basshylyǵy elderimizdiń óte kúrdeli jaǵdaıda damyp jatqanyn jaqsy túsinedi jáne bul faktordy mindetti túrde eskeredi. Sonymen qatar qazir búkil álem belgili amerıkalyq saıasatker Zbıgnev Bjezınskıı aıtqan «jahandyq saıası oıaný» úderisiniń kýási bolyp otyr. Qazaqstan da, Ortalyq Azııanyń basqa memleketteri de bul qubylystan tys qalǵan joq. Bizdiń elderde keńestik kezeńmen tikeleı baılanysy joq keminde eki býyn ósip shyqty. Sondyqtan bul jańa urpaq memlekettik bılikke, ásirese, reformalar men eldegi ózgeristerge qatysty áldeqaıda joǵary talap qoıatyn bolady. Sondyqtan jańa Konstıtýtsııa jańa býynnyń osy úmiti men suranysyna saı bolady dep oılaımyn, — dep túıindedi Farhod Tolıpov.
Eske salaıyq, búgin jańa Konstıtýtsııa kúshine endi. Jalpyhalyqtyq referendým nátıjesinde qabyldanǵan tarıhı qujat memlekettik basqarý júıesin, qoǵamnyń damý baǵytyn túbegeıli ózgertpek.
