Qazaqstandyqtarǵa qyzylsha dertin juqtyrý qaýpi bar ekeni eskertildi
ALMATY. QazAqparat- Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń derekteri boıynsha byltyr álemde qyzylshanyń 155 myńnan astam jaǵdaıy tirkeldi. 2023 jyldyń basynda qyzylsha aýrýy jaqyn shet elderde Ýkraına, Qyrǵyzstan, Reseı Federatsııasynda baıqalady. Almatylyq epıdemıologtar kóshi-qon faktorlaryn eskere otyryp, qazaqstandyqtarǵa bul vırýstyq ınfektsııanyń qaýiptiligin eskertti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Almaty qalasynyń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamentiniń málimetinshe, 2022 jyly megapolıste qyzylshanyń zerthanalyq rastalǵan jaǵdaılary tirkelgen joq.
«Qyzylsha – aýa-tamshyly ınfektsııalar tobyna jatatyn jedel juqpaly vırýstyq aýrý. Juqpa adamnan adamǵa aýa arqyly jótelý, túshkirý kezinde beriledi. Aýrý adamnan adamǵa aýa arqyly, tynys alý joldarynyń tamshylarymen nemese juqtyrǵan adamdardyń murynyń nemese tamaǵynyń bólinisimen tikeleı baılanysta bolady. Qyzylsha - adamdar úshin asa kontagıozdy juqpalardyń biri, óıtkeni ınfektsııa kózimen jaqyn qarym-qatynasta bolǵannan keıin qyzylshaǵa qarsy vaktsınatsııalanbaǵan adamdardyń 90% - dan astamy aýyrady»,- deıdi Almaty qalasynyń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamentiniń basshysy Ásel Qalyqova.
Aıtýynsha, qyzylsha vırýsy aǵzaǵa tynys alý joldary arqyly enedi jáne negizinen jasýshalarynda kóbeıetin shyryshty qabatta bir jerge jınalady. Sodan keıin vırýs qan arqyly ártúrli múshelerge taralady. Vırýs badamsha bezderge, baýyrǵa, ókpege, sondaı-aq súıek kemigine áser etýi múmkin. Aýrýdyń alǵashqy belgileri-jótel, dene temperatýrasynyń kóterilýi, kózden jas aǵý, jaryqqa sezimtaldyq jáne bórtpe, ol bastapqyda bette, qulaqtyń artynda, sodan keıin búkil denede paıda bolady. Aýrýdyń aýyr aǵymynda asqynýlar damıdy, mysaly, ortańǵy qulaqtyń, ókpeniń, keńirdektiń, bronhtyń qabynýy, sondaı-aq mıdyń qabynýy bolýy múmkin. Naýqas kez kelgen qabyný men asqynýdan ólýi múmkin.
«Kóbinese asqynýlar bes jasqa deıingi balalarda nemese 30 jastan asqan eresekterde damıdy. Eń aýyr asqynýlarǵa soqyrlyq, entsefalıt (mıdyń isinýine ákeletin juqpa), aýyr dıareıa jáne onymen baılanysty degıdratatsııa, qulaq juqpalary (otıt) jáne pnevmonııa sııaqty aýyr tynys joldarynyń juqpalary jatady»,- deıdi epıdemıolog.
Almaty qalasynyń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamenti qyzylshany juqtyrýdan, sondaı-aq olardyń asqynýynan saqtandyratyn jalǵyz tıimdi qural tek vaktsınatsııa ekendigin eske salady.
Qyzylshaǵa qarsy vaktsınatsııa 1 jasta jáne 6 jasta 2 ret jasalady, bul vaktsınatsııalanǵan adamdarda ómir boıy bolatyn vaktsınatsııadan keıingi ımmýnıtetti damytýǵa múmkindik beredi. Qyzylshaǵa qarsy vaktsınanyń árbir alynǵan dozasy balanyń ımmýnıtetin kúsheıtedi.
Ekpelerdi júrgizý úshin DDU sertıfıkattaǵan jáne Qazaqstan Respýblıkasynda tirkelgen qyzylshaǵa, qyzamyqqa, epıdemııalyq parotıtke qarsy aralas vaktsına qoldanylady. Vaktsınatsııa turǵylyqty jeri boıynsha qalanyń emhanalarynyń barlyq egý kabınetterinde tegin júrgiziledi.
Aýrýdyń belgileri paıda bolǵan kezde epıdemıologtar ózin-ózi emdemeýdi, dárigerdi úıge shaqyrýdy jáne dárigerdiń taǵaıyndaýy boıynsha emdeýdi usynady.
Sondaı-aq úıde bolý qajet. Jumys jáne qoǵamdyq oryndarǵa barmaýy tıis. Sonymen qatar, aýyrǵan balalardy mektepke, balabaqshaǵa jibermegen abzal.
Foto: iStock
