Qazaqstandyq Azıada-2011 - sporttyq, mádenı jáne qonaqjaılylyǵymen este qalady - Týrızm jáne sport vıtse-mınıstri Talǵat Ermegııaev

Osynaý aıtýly shara tek Azııa elderinen keletinderdiń ǵana emes, álem jurtshylyǵynyń nazaryn aýdaryp otyr. Qardy sırek kóretin elder ókilderiniń qysqy sport túrleri boıynsha jarysýǵa keletininiń ózi erekshe jaıt. Qysqy sport áýesqoılarynyń nazaryn árqashan aýdaryp kelgen ataqty Alataý baýraıyndaǵy Almaty men jas Astana Azıada oıyndaryn birge qabyldaıdy. Osynaý baıraqty básekeniń aıasynda Qazaqstanda tanystyrylatyn «Mádenı Azıada» týraly týrızm jáne sport vıtse-mınıstri Talǵat Ermegııaev áńgimelep berdi.

- Talǵat Amangeldiuly, 2011 jyly ótkeli otyrǵan 7-shi qysqy Azııa oıyndary Qazaqstanda týrızmniń damýyna qandaı áserin tıgizedi?

- Eger, 2006 jyly Qazaqstannyń 2011 jyly jetinshi Azııalyq oıyndar ótetin el retinde tańdalǵanyn eskersek, bizge keletin sheteldik týrısterdiń qanshalyqty kóp bolatynyn elestetýge bolady. Qazirdiń ózinde, Qazaqstanǵa 5 myńdaı qatysýshylar jáne qonaqtar keledi dep kútilýde, olardyń qatarynda sportshylar, jattyqtyrýshylar, resmı qonaqtar, jýrnalıster bar. Qazaqstan Respýblıkasy úshin Aq Azıadany ótkizý ımıdjdik joba bolyp tabylady. Bul biregeı múmkindik Qazaqstandy halyqaralyq qoǵamdastyqqa joǵary deńgeıde, jańa turǵydan tanystyrady, týrısterdi kóptep tartýǵa jáne qazaq halqynyń ózindik mádenıetin, salt-dástúri men tarıhyn nasıhattaýǵa múmkindik beredi. Osyǵan oraı Elbasy: «Azııa oıyndaryn ótkizý qurlyqtaǵy Qazaqstannyń ımıdjin qalyptastyrýǵa úles qosady, sondaı-aq sporttyń qysqy túrleriniń ınfraqurylymdaryn damytýǵa, elimizge aǵylatyn týrıster sanynyń kóbeıýine oń áserin tıgizetin bolady», degen bolatyn.

Azıada Almaty men Astanada ótetin bolyp sheshildi, bul qalalarda 7 kún boıy sporttyń 11 túri boıynsha sporttyq básekeler ótedi. Qazaqstandy álemdik qoǵamdastyqqa sporttyq jáne týrıstik áleýeti zor memleket retinde tanystyrýdyń biregeı múmkindigi osy emes pe? Qazaqstan óziniń aldyna kez-kelgen eldiń qolynan kele bermeıtin úlken mindetter qoıyp otyr, biraq olardyń bárine respýblıkamyzdyń shamasy jetedi. Sebebi Qazaqstannyń basty baılyǵy - tatý, beıbitsúıgish jáne birligi zor kópultty halqy bar.

Sondaı-aq, jaqynda qazaqstandyq Týrıstik qaýymdastyqpen memorandýmǵa qol qoıylǵanyn da aıta ketý kerek. Bizdiń aldymyzda Azıadaǵa qatysatyn elderden elimizge barynsha kóp týrıst tartý mindeti tur. Jaqynda jazǵy Azıada oıyndarynyń elordasy - Gýanchjoýdan - 7-shi qysqy Azıada oıyndarynyń elordasy Astanaǵa avtokerýen jolǵa shyǵady. Kerýen óz jolynda Ortalyq Azııanyń 7 memleketiniń aýmaǵy arqyly ótip, Azıada jáne olımpıadalyq qozǵalys ıdeıalaryn nasıhattaıtyn bolady.

Daǵdarysqa qaramastan, sońǵy jyldary bizdiń elimizge 4,5 mıllıondaı týrıst keldi. Azııalyq oıyndardy ótkizýdiń aıasynda 10 myńnan astam qonaq keledi dep kútilýde.

7-shi Azıada oıyndary týrızm úshin - óte mańyzdy oqıǵa, sebebi dál osyndaı úlken sharalar eldi tanymal etedi jáne respýblıkamyzǵa sheteldik týrısterdi kóptep tartýǵa múmkindik beredi. Oıyndy joǵary deńgeıde ótkizý jalpyǵa ortaq is, onyń ishinde týrıstik ındýstrııaǵa da qatysty is bolyp tabylady. Bul halyqaralyq týrıstik naryqta óz elimizdi jarnamalaýdyń tamasha joly.

- Azıada tek sporttyq shara emes, ol Eýrazııalyq qurlyq úshin saıası jáne mádenı de shara. Kóp qonaqtar keledi. Qysqy Azıada oıyndaryna qansha qonaqúı, qansha kólik qyzmet kórsetetin bolady.

- Árıne, servıs máseleleri, qonaqtardy jaıǵastyrý, baılanys jáne kólik máseleleri nazardan tys qalyp jatqan joq. 22 mańyzdy baǵyt boıynsha jumys júrgizilip jatyr. Azııalyq oıyndardyń reglamenti boıynsha, bastalardan 20 kún buryn barlyq jaǵdaı, birinshi kezekte, aýa raıyna beıimdelý úshin erterek keletin sportshylar úshin barlyq jaǵdaı jasalýy kerek. Azıadaǵa qatysýshylardy jáne qonaqtardy Astana jáne Almaty qalalarynda jaıǵastyrýdyń júıesine sáıkes, kelýshilerdiń barlyǵy 4 sanatqa bólinip otyr, olar: Azııanyń Olımpıadalyq Keńesi, vip-qonaqtar jáne resmı qonaqtar - 274 adam, sportshylar, resmı tulǵalar, jattyqtyrýshylar, komandalarǵa qyzmet kórsetýshi personaldar, dárigerler men massajshylar - 1524 adam, halyqaralyq jáne ulttyq sanattaǵy tóreshiler - 525 adam, sheteldik BAQ ókilderi, hosttaratýshylar, quqyq ıegerleri - 1300 adam. Barlyǵy 4 myńdaı adam.

Al qonaqúılerge keletin bolsaq, olar halyqaralyq standarttarǵa saı bolady jáne 3 juldyzdan tómen bolmaıdy. Sapaly qyzmet kórsetý úshin qonaqúı ıeleri ishki-jaılaryn jańartýlary kerek. Sondaı-aq, Astana jáne Almaty qalalarynda qonaqtar men sportshylardy tasymaldaý úshin avtokólikter de (jeńil kólikter, orta eseppen 35 oryndyq avtobýstar men shaǵyn avtobýstar) uıymdastyrylýy kerek.

Al sheteldik týrısterge keler bolsaq, olar Azıadaǵa tartylǵan qonaqúılerden Internet arqyly qazirden oryn saılaı alady. Jaqynda shetelderde ınternet arqyly bılet satý júıesi de iske qosylmaq. Barlyq bılettiń 20 paıyzy ınternet arqyly satylatyn bolady.

- Mádenıet pen sport bir-birimen tyǵyz baılanysty. V Olımpıadalyq oıyndarda óner konkýrsy uıymdastyrylǵan bolatyn. Stokgolmdegi Olımpıadanyń mádenı baǵdarlamasy aıasynda tuńǵysh altyn medal «Sportqa arnalǵan odaǵa» berilgen edi. Onyń avtory qazirgi Olımpıadalyq oıyndardyń negizin qalaýshy jáne Halyqaralyq olımpıadalyq komıtettiń prezıdenti Per de Kýberten bolǵanyn bárimiz bilemiz. Óner men sportty biriktirý dástúri mine, jyldar óte kele «Mádenı Olımpıadaǵa» aınaldy. Bul shara 2004 jylǵy Afıny olımpıadasynan bastap mindetti túrde olımpıadalyq oıyndardyń elordasynda ótkizilip keledi. Al bizde sondaı «Mádenı Azıada» bolady ma?

- Bizdegi Azııalyq oıyndar eki qalada ótkizilýmen ǵana erekshelenip qoımaıdy, sondaı-aq sporttyq baǵdarlama da erekshe bolady. Qazaqstan baǵdarlamaǵa sporttyń eki jańa túrin - qysqy sporttyq baǵdarlaýdy jáne dopty hokkeıdi - engizýdi usynyp otyr.

Sondaı-aq, tuńǵysh ret Azııanyń Olımpıadalyq Keńesi Azıada oıyndarynyń sporttyq baǵdarlamasymen qatar eki úlken jobanyń ótkizilýin maquldady. Bul jerde Azıadanyń Olımpıadalyq alaýynyń estafetasy jáne «Mádenı Azıada» sharasy týraly sóz bolyp otyr.

Estafeta Kýáıtten, Azııanyń Olımpıadalyq Keńesiniń shtab-páteri ornalasqan elden bastalady. 2011 jyly qańtardyń 11-inde sol jerden Olımpıadalyq alaý jaǵylyp, charterlik áýe reısimen Qazaqstanǵa jetkiziledi. Alaý 20 kún boıy Qazaqstannyń barlyq óńirlerin aralap, qańtardyń 30-ynda Astanaǵa jetkiziledi, Azıada oıyndarynyń ashylý rásiminde Bas Azıadalyq Alaý jaǵylady.

Sondaı-aq Azıada oıyndarynyń tarıhynda alǵash ret «Mádenı Azıada» sharasyn ótkizý josparlanyp otyr. Eki qalada túrli festıvalder ótedi. Qazaqstannyń baı tarıhı jáne mádenı muralaryn tanystyrýǵa negizdelgen «Mádenı Azıada» resmı delegatsııalar men ulttyq olımpıadalyq komıtetterdiń ókilderiniń, sportshylardyń, otandyq jáne sheteldik jýrnalısterdiń, qala qonaqtary men turǵyndarynyń bos ýaqyttaryn uıymdastyrýǵa baǵyttalady.

«Mádenı Azıada» - Qazaqstannyń oń ımıdjin qalyptastyrýdyń ózindik ámbebap tetigi ekenin túsiný kerek.

- Talǵat Amangeldiuly, qandaı festıvalder uıymdastyrylady?

«Mádenı Azıadanyń» baǵdarlamasy aıasynda Almatyda «Qar barsynyń saıabaǵy», «Uly Jibek joly» festıval-jármeńkesi, Azııa elderi mádenıetteriniń festıvali, «Almaty -Qazaqstannyń mádenı ortalyǵy» sııaqty jobalar josparlanyp otyr.

Astanada da Azıada festıvalderi ótedi. Astanadaǵy «Mádenı Azıadanyń» jobasyna Muzdan jasalǵan músinderdiń festıvali, «Voice of Astana» mýzyka jáne bı festıvali, Tsırk óneriniń festıvali, Beıneleý óneriniń kórmeleri, «Qazaq aýyly» festıvali, Sporttyq taýarlar men kádesyılardyń kórme-jármeńkesi, sýretter men esse konkýrsy kiredi.