Qazaqstandyq áıelderdiń 17 paıyzy kúıeýinen qorlyq kórgen - UNFPA
NUR-SULTAN. QazAqparat - Shymkent qalasy men Túrkistan oblysynda dárigerler, psıhologtar men áleýmettik qyzmetkerlerden quralǵan 40 medıtsına qyzmetkeri genderlik zorlyq-zombylyqtan zardap shekkenderge medıtsınalyq kómek kórsetýdiń praktıkalyq bilimimen jáne tájirıbesimen qamtamasyz etýden turatyn eki kúndik qazaq tilindegi onlaın-trenıngten ótti.
2020 jyldyń sáýir aıynda Densaýlyq saqtaý mınıstrligi ıÝNFPA-nyń qoldaýymen ázirlengen genderlik zorlyq-zombylyq kezinde medıtsınalyq kómek kórsetýdiń otandyq praktıkadaǵy alǵashqy klınıkalyq hattamasyn bekitip qabyldady.
Bul hattamany is júzinde engizýge kómektesý úshin Densaýlyq saqtaý mınıstrligi men UNFPA Ulybrıtanııanyń Nur-Sultandaǵy Elshiliginiń qoldaýymen medıtsınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómek qyzmetkerleri úshin qazaq jáne orys tilderinde onlaın-kýrs ázirledi. Sebebi olar - genderlik zorlyq-zombylyqqa ushyraǵan jandarmen birinshi bolyp qarym qatynas ornatatyn qyzmetkerler.
Álemdegi árbir úshinshi áıel negizinen jynystyq seriktes tarapynan fızıkalyq nemese jynystyq zorlyq-zombylyqqa ushyraıdy. Qazaqstanda serigi bar 18-75 jas aralyǵyndaǵy áıelderdiń 17% óz ómirinde birneshe ret fızıkalyq nemese jynystyq zorlyq-zombylyqqa, tipti ekeýin de bastan keshirgenin habarlady.
Medıtsınalyq jáne áleýmettik qyzmetkerler men polıtsııanyń birlesken qyzmeti zorlyq-zombylyqtyń aldyn alýda jáne oǵan jaýap berýde mańyzdy ról atqarady.
Jedel járdem qyzmetkerleri, ádette, zorlaýdyń nemese turmystyq zorlyq-zombylyqtyń qurbany bolǵan áıelderdi birinshi bolyp tekseredi.
Túrmeler, psıhıatrııalyq aýrýhanalar jáne qarttar úıi sııaqty mekemelerge baratyn densaýlyq saqtaý mamandary zorlyq-zombylyqtan zardap shekkenderge syrtqy kómektiń jalǵyz kózi bola alady.
«Áıelder men qyzdarǵa qatysty zorlyq-zombylyq adam quqyǵyn buzý bolyp tabylady, al áıelder men qyzdar úshin uzaq merzimdi fızıkalyq, jynystyq jáne psıhıkalyq zardaptar aýyr tıýimen qatar ólimge de alyp kelýi yqtımal. Zorlyq-zombylyq áıelderdiń jalpy ál-aýqatyna keri áserin tıgizedi jáne olardyń qoǵamǵa tolyq qatysýyna kedergi keltiredi. Bul olardyń otbasylaryna, olardyń qoǵamdastyǵyna jáne jalpy elge áser etedi. Zorlyq-zombylyq úlken shyǵyndarmen baılanysty densaýlyq saqtaý salasyna úlken aýyrtpalyqtan bastap sot shyǵyndary men ónimdiliktiń joǵalýyna deıin alyp keledi. Medıtsına qyzmetkerleri zorlyq-zombylyq qurbandarymen jıi baılanysta bolady, sondyqtan bul onlaın-trenıng genderlik zorlyq-zombylyqqa qarsy Densaýlyq saqtaý sharalaryn adam quqyqtaryna negizdelýge jáne genderlik zorlyq-zombylyqtan aman qalǵan barlyq adamdarǵa paıda ákelýdiń taǵy bir qadamy bolyp tabylady», - dedi BUU halyqty qonystandyrý salasyndaǵy qorynyń Qazaqstandaǵy ókili (UNFPA), Qyrǵyzstan men Túrikmenstan úshin eldik dırektory Djýlııa Valeze.
Birinshi topqa 40 qatysýshy Shymkent qalasy men Túrkistan oblysynyń densaýlyq saqtaý mekemelerinen tańdaldy, óıtkeni dál osy aımaqtarda UNFPA genderlik zorlyq-zombylyqqa vedomstvoaralyq den qoıý boıynsha jobalar júrgizip, tájirıbeden ótkizdi.
«Jalpy, Qazaqstan Respýblıkasynyń Densaýlyq saqtaý mınıstrligi genderlik zorlyq-zombylyqqa den qoıý boıynsha onlaın-trenıngter ótkizýdi búgingi kúnniń ózekti máselesi retinde qoldaıdy. Áıelder men balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyq jeke másele retinde qarastyrylyp jazasyz qalyp jatady. Sondyqtan zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý óte qajet. Bul tulǵaaralyq qatynastar máselelerin sheshýge, zorlyq-zombylyqtyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan daǵdylar men daǵdylardy damytýǵa yqpal etetin trenıngter», - dedi QR Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Medıtsınalyq qyzmetti uıymdastyrý departamentiniń bas sarapshysy Rabıǵa Mılıbaeva.
«Ókinishke oraı, COVID-19 pandemııasy burynnan bar genderlik teńsizdikti kúsheıtti jáne búkil álemde, sonyń ishinde Qazaqstanda da otbasylyq zorlyq-zombylyqtyń jıileýi baıqaldy. Ony jaqynda «BUU Áıelderi» men ıÝNFPA-nyń jedel genderlik baǵalaýy rastap otyr. Qazaqstandaǵy densaýlyq saqtaý júıesi genderlik zorlyq-zombylyqty basynan ótkergen adamdardy anyqtaýǵa jáne olarǵa qoldaý kórsetýge bolatyn negizgi tetik bolyp tabylady. Men Ulybrıtanııanyń Qazaqstandaǵy genderlik zorlyq-zombylyqqa qarsy áreket etýge kómektesetin UNFPA jobasyn qoldaıtynyna maqtanamyn. Joba boıynsha medıtsına qyzmetkerlerine arnalǵan trenıng olardy genderlik zorlyq-zombylyqtan aman qalǵandarǵa tıimdi qyzmet kórsetýge jaqsy daıyndaıtyna senimim mol», - deıdi Ulybrıtanııanyń Qazaqstandaǵy elshisi Maık Gıfford.
