Qazaqstandyqtarǵa áleýmettik ınjenerııaǵa negizdelgen alaıaqtyq týraly eskertý jasaldy
ASTANA. KAZINFORM — Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi azamattarǵa áleýmettik ınjenerııa ádisterine negizdelgen alaıaqtyq shemalardyń taratylyp jatqany týraly eskertedi.
Kóptegen adam qolma-qol aqshany urlaý úshin qaskúnemderge bank júıesin buzý nemese óz qurbanynyń qurylǵysyna kirý qajet dep esepteıdi. Alaıda, is júzinde qaskúnemder kóp jaǵdaıda adamdy aqshany, rastaý kodtaryn derbes túrde aýdarýǵa nemese konfıdentsıaldy aqparatty ashýǵa kóndirý arqyly psıhologııalyq ádisterdi qoldanady.
Áleýmettik ınjenerııa — bul adamdardy aıla-sharǵymen basqarý arqyly olardyń derekteri men qolma-qol aqshasyna qol jetkizý tásili. Tehnıkalyq osal jaqtaryn izdeýdiń ornyna qaskúnemder adamdardyń senimin, ańǵaldyǵyn, qorqynyshyn nemese paıda tabý nıetin paıdalanady.
Mundaı shemalardyń tıimdiligi — alaıaqtarǵa kúndeli tehnıkalyq daǵdylardy bilýdiń talap etilmeıtindiginde, olardyń qurbany qajetti aqparatty kóbinese ózderi habarlaıdy.
Azamattarǵa yqpal etý úshin alaıaqtar kóbinese mynalardy paıdalanady:
- qorqynysh — shottyń buzylǵany, kredıttiń resimdelgeni nemese týystarynyń qıyndyqqa tap bolǵanyn habarlaıdy;
- shuǵyl — dereý sheshim qabyldaýdy nemese operatsııany júrgizýdi talap etedi;
- senim — ózderin bankterdiń, quqyq qorǵaý organdarynyń nemese memlekettik uıymdardyń qyzmetkerleri retinde tanystyrady;
- aqsha tabý nıeti — joǵary tabys, úlken paıda nemese tıimdi ınvestıtsııalarǵa ýáde beredi.
Eń kóp taralǵan shemalarǵa banktiń qaýipsizdik qyzmeti atynan qońyraý shalý, jalǵan ınvestıtsııalyq jobalarǵa qatysý týraly usynystar, týystarynyń atyn jamylyp, shuǵyl aqsha aýdarý týraly ótinish jasalǵan habarlamalar, sondaı-aq daýysty jáne beıneni qoldan jasaý úshin jasandy ıntellekt pen dıpfeık tehnologııalaryn paıdalaný jatady.
Ózińizdi alaıaqtardan qorǵaý úshin:
- rastaý kodtaryn, qupııasózderdi jáne bank kartalarynyń derektemelerin habarlamaý;
- beıtanys adamdardyń nusqaýy boıynsha aqsha aýdarmaý;
- kez-kelgen alańdatarlyq aqparatty resmı baılanys arnalary arqyly qaıtalap tekserý;
- qarjylyq sheshimderdi bireýdiń qysymymen nemese asyǵys qabyldamaý;
- týystaryńyz nemese tanystaryńyz aqsha aýdarý týraly ótinish jasaǵan kezde olarmen mindetti túrde tikeleı habarlasý usynylady.
— Qazir alaıaqtardyń basty maqsaty — kompıýterlik júıeler emes, adamdar. Sondyqtan saqtyq, kelip túsetin aqparatqa muqııat bolý jáne tsıfrlyq qaýipsizdik qaǵıdattaryn saqtaý qarjylyq alaıaqtyqtan qorǵanýdyń eń tıimdi joldary bolyp qala beredi, — deıdi agenttik mamandary.
Budan buryn Abaı oblysynda 470-ge jýyq adam ınternette alaıaqqa aldanǵany belgili boldy.
