Qazaqstandyqtardyń 73,8%-y Quryltaı saılaýynda daýys berýge nıetti
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstandyq qoǵamdyq damý ınstıtýty 2026 jylǵy 21 shilde men 4 tamyz aralyǵynda azamattardyń elektoraldy tańdaýyn anyqtaý maqsatynda respýblıkanyń barlyq óńirinde (Astana, Almaty, Shymkent qalalary jáne 17 oblys) 1200 respondenttiń qatysýymen telefon arqyly ekinshi saýalnama júrgizdi.
Saılaýǵa qatysýǵa nıetti azamattar sany artqan
Anyqtalǵan derekter azamattardyń aldaǵy saılaý naýqanyna qazirgi ýaqyttaǵy kózqarasyn baǵalaýǵa múmkindik berdi.
«Siz 2026 jyldyń 23 tamyzynda ótetin Quryltaı depýtattarynyń saılaýyna qatysýdy josparlap otyrsyz ba?» degen suraqqa respondentterdiń 73,8%-y saılaý ýchaskelerine barýǵa nıetti ekenin aıtty, 8,1%-y daýys berýge qatyspaıdy, al 18,1%-y áli sheshim qabyldamaǵan.
Shildeniń 8-i men 20-sy aralyǵynda júrgizilgen alǵashqy zertteý derekterimen salystarǵanda, azamattardyń saılaýǵa qatysýynyń yqtımal belsendigi 2,5%-ǵa artqan, daýys berýden bas tartatyndardyń úlesi 15,2%-ǵa azaıǵan, al áli sheshim qabyldamaǵandar qatary kerisinshe 1,7%-ǵa ulǵaıdy.
Aýyl turǵyndary saılaýǵa belsendirek qatyspaq
Saılaýda daýys berý jospary týraly qala turǵyndaryna qaraǵanda aýyldyq jerde turatyndar 5,3%-ǵa jıirek «Iá» dep jaýap bergen.
Azamattardyń saılaýǵa qatysý belsendiliginde respondentterdiń jasyna baılanysty aıyrmashylyq joq. Eresek jastaǵy saılaýshylardyń «46 jastan joǵary» saılaýǵa qatysýǵa belsendiligi 18-28 jas aralyǵyndaǵy jastarmen bir deńgeıde.
Áıelder erlerge qaraǵanda saılaýǵa qatysatynyn 6,2%-ǵa jıirek rastaıdy. Joǵary bilimi bar respondentter arasynda saılaý belsendiligi kóbirek tirkeldi.
Saýalnamada qaı partııa kósh bastap tur
Sondaı-aq zertteýge qatysýshylar aldaǵy saılaýda qaı partııaǵa daýys bergisi keletinin kórsetti. Respondentterge «Quryltaı saılaýynda Siz qandaı saıası partııaǵa daýys beresiz?» degen suraq qoıyldy.
Saılaý reıtınginde óziniń kóshbasshylyq pozıtsııasyn odan ári kúsheıtken «Ádilet» partııasy aldyńǵy orynda tur, oǵan respondentterdiń 70,2%-y daýys berýge daıyn. Partııa jynysy, jasy, turǵylyqty jeri, bilimi jáne etnostyq ereksheligi boıynsha anyqtalǵan barlyq negizgi áleýmettik-demografııalyq toptarda básekelesterdi basyp ozady.
Ekinshi topta salystyrmaly túrde uqsas kórsetkishteri bar partııalar tur, olardyń reıtıngidegi aıyrmashylyq statıstıkalyq dálsizdik sheginen aspaıdy:
- «Aýyl» — 5,6%,
- «Aq jol» — 4,9%,
- Respublica — 4,7%,
- Jalpyulttyq sotsıal-demokratııalyq partııasy (JSDP) — 4,5%,
- Qazaqstan halyqtyq partııasy (QKP) — 3,3%,
- «Baıtaq» jasyldar partııasy — 0,8%.
Aldyńǵy zertteý nátıjelerimen salystyrǵanda, JSDP-dan basqa partııalardyń kórsetkishteri azdap ózgeriske ushyraǵan.
Osy rette olardyń yqtımal jaqtastary quramy ártúrli.
«Aýyl» partııasyna qalaǵa qaraǵanda aýyldyq jerlerde 1,6 ese jıi daýys beredi, bul partııanyń saılaý naýqanynda agrarlyq jáne terrıtorııalyq damý máselelerine basymdyq berýimen túsindiriledi.
«Aq jol» partııasyn kerisinshe, qalalyqtar, sondaı-aq 61 jastan asqan respondentter jıi qoldaıdy.
«Respublica» partııasy 18-28 jastaǵy qala jastary men joǵary bilimdi respondentter arasynda eń joǵary kórsetkishke ıe. Bul partııalardy qoldaýshylar quramynda erler men áıelderdiń sany shamalas.
Aýmaqtyq-demografııalyq bólinis boıynsha JSDP-ǵa daýys berýshiler quramy birkelki ekeni baıqaldy.
Qazaqstan halyq partııasyna áli de birinshi kezekte aǵa býyn ókilderi qoldaý kórsetedi.
«Baıtaq» partııasyn kóbinese aýyl turǵyndary men 61 jastan asqan respondentter tańdaıdy.
Respondentterdiń 1,5%-y ǵana «bárine qarsymyn» nusqasyn tańdaýǵa nıetti.
Respondentterdiń taǵy 1,3%-y óz tańdaýyn áli jasamaǵan nemese naqty jaýap berýge qınaldy.
Saıası aqparattyń negizgi kózi — áleýmettik platformalar
Saıası oqıǵalar týraly aqparattyń negizgi kózi áleýmettik platformalar bolyp qalyp otyr, saýalnamaǵa qatysqandardyń 65,4%-y osy nusqany tańdady. Odan keıin — teledıdar (22,4%) jáne jańalyq taratýshy ınternet-saıttar (14,9%). (jaýaptardyń jıyntyǵy 100%-dan asady, sebebi respondentter jaýaptardyń 2 nusqasyn tańdaı aldy)
Saılaý naýqany bastalǵannan beri teledıdardyń róli aldyńǵy zertteýmen salystyrǵanda 10%-ǵa artty. Aýdıtorııanyń qyzyǵýshylyǵyn arttyrǵan faktorlardyń biri teledebattar men jańa taqyryptyq baǵdarlamalardy iske qosý bolýy múmkin.
Aqparat taratý arnalaryn tańdaý aýdıtorııanyń jasyna baılanysty ártúrli: 18-28 jastaǵy respondentterdiń 77,5%-y áleýmettik platformalardy, 12,9%-y teledıdardy atap kórsetken, al 61 jáne odan joǵary toptaǵy azamattardyń 51,3%-y áleýmettik platformalardy, 37,8%-y teledıdardy ataıdy. Aýyldyq jerlerde teledıdardyń róli qalaǵa qaraǵanda joǵary — sáıkesinshe, 26,6% jáne 19,9%.
Zertteý nátıjeleri saılaý naýqany bastalǵannan beri azamattardyń elektoraldy tańdaýy qalyptasyp kele jatqanyn jáne ózgeriske ushyraýǵa beıim ekenin kórsetti. Azamattardyń saılaýǵa kózqarasyn jáne olardyń sońǵy tańdaýyn aıqyndaıtyn faktorlardyń biri — partııalardyń aqparattyq jáne jumyldyrý belsendiligi.
Aıta keteıik, zertteý Qazaqstannyń 18 jastan asqan eresek halqynyń jynysy, jasy, eldimeken túri jáne turatyn aımaǵy boıynsha qurylymyn kórsetetin ulttyq irikteme boıynsha uıymdastyryldy. Saýalnama QR OSK-nyń resmı habarlamasyna sáıkes uıaly, statsıonarlyq telefon nómirleri boıynsha júrgizildi. Qazaqstandyq qoǵamdyq damý ınstıtýty derekterdi Ortalyq saılaý komıssııasynyń 2026 jylǵy 8 shildedegi №OSK-07.11.1290 jazbasha habarlamasy boıynsha jarııalaıdy.
Buǵan deıin Quryltaı saılaýy qarsańynda aqparattyq keńistikte feıkter men arandatýshylyq materıaldardyń taralýy kúsheıgenin jazǵanbyz.
