Qazaqstandyq ǵalymdar mehanıkalyq terbelisterdi energııaǵa aınaldyratyn qurylǵy ázirledi
ASTANA. KAZINFORM - Qazaqstandyq ǵalymdar qorshaǵan ortadaǵy mehanıkalyq terbelisterdi elektr energııasyna aınaldyratyn qurylǵy ázirledi, dep habarlaıdy QR Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrliginiń bapasz qyzmeti.
Sátbaev ýnıversıtetiniń ǵalymdary qorshaǵan ortada bolatyn mehanıkalyq terbelisterdi elektr energııasyna aınaldyratyn yqsham ári tıimdi qurylǵy jasaý boıynsha jumys júrgizip jatyr. Joba shalǵaı jáne qoljetimdiligi qıyn aımaqtarda ornalasqan avtonomdy datchıkterdi turaqty túrde qýat kózimen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.
Zertteýdiń negizgi maqsaty – ondaǵan gertsten birneshe júz gertske deıingi dıapazonda jumys isteıtin elektromagnıttik túrlendirgish ázirleý. Bul tabıǵı ortada jıi kezdesetin terbelis jıilikterin paıdalanýǵa múmkindik beredi. Mundaı júıelerde qoldanylatyn avtonomdy IoT-datchıkter ádette turaqty qýat kózin qajet etedi. Jańa ázirleme elektrmen jabdyqtaýdyń balamaly tásilin usynyp, ekonomıka men ónerkásiptiń ártúrli salalarynda, atap aıtqanda, egis alqaptarynyń jaı-kúıin baqylaý jáne ekologııalyq monıtorıng júrgizý úshin joǵary suranysqa ıe bolady.
Ázirlemeniń ǵylymı negizi – elektromagnıttik ındýktsııa zańy. Qurylǵynyń ishinde sharǵy men magnıtterdiń salystyrmaly qozǵalysy kezinde elektrlik sıgnal paıda bolady. Zertteýshiler keń jıilik dıapazonynda joǵary paıdaly áser koeffıtsıentin saqtaýǵa múmkindik beretin konstrýktsııalyq sheshimderge basa nazar aýdarady. Sonymen qatar ınjenerler júıeni ártúrli diril jaǵdaıynda turaqty túrde jumys isteýge beıimdep, óndirilgen energııany artyq shyǵynsyz, tıimdi túrde jetkizýdi oılastyrady.
-Biz mehanıkalyq terbelisterdi elektr energııasyna aınaldyryp, avtonomdy qýat kózi retinde paıdalanýǵa múmkindik beretin qurylǵy ázirlep jatyrmyz. Bul shalǵaı óńirlerdegi IoT-datchıkterdiń jumysy úzdiksiz ári senimdi bolýyn qamtamasyz etedi, – dep atap ótti joba jetekshisi, PhD Albanbaı Nurtaı.
Joba qurylǵynyń prıntsıptik syzbasyn ázirleý, onyń 3D-modelin jáne matematıkalyq modelin jasaý syndy birneshe kezeń arqyly júzege asyrylady. Kelesi kezeńde tájirıbelik úlgiler men ólshemder júrgizýge arnalǵan arnaıy eksperımenttik stend daıyndalady. Ártúrli geometrııalyq jáne materıaldyq sheshimder salystyrylyp, sonyń negizinde ońtaıly parametrleri bar sońǵy prototıp tańdap alynady. Qorytyndy kezeńde ǵylymı nátıjelerdi jarııalaý jáne zııatkerlik menshik nysany retinde patent rásimdeý josparlanǵan.
-Joba jasyl tehnologııalardy damytýda mańyzdy ról atqarady. Tabıǵı terbelis kózderin tıimdi paıdalaný energııany únemdeýge jáne turaqty damý qaǵıdattary men maqsattaryn iske asyrýǵa keń múmkindik ashady,-delingen habarlamada.
Osyǵan deıin ǵylymdy qarjylandyrý júıesinde memlekettik baqylaý kúsheıtiletini týraly jazdyq.