Qazaqstandyq bankter bıometrııany jıi qoldana bastady
ASTANA. KAZINFORM — Elimizde bıometrııalyq tólem júıeleri kúndelikti qoldanysqa jappaı engizile bastady. Banktik qyzmetter onlaın formatqa kóship, bul júıe paıdalanýshylar úshin qoljetimdi bolyp jatyr.
Bıometrııa — adamnyń bet-beınesi men dene derekterin negizge alyp, jeke tulǵany anyqtaıtyn tehnologııa. Oǵan bet-álpet, alaqan, saýsaq izi sııaqty derekter jatady. Sol arqyly ár adamǵa tán jeke tsıfrlyq beıne jasalady. Saýsaqtaǵy syzyqtardyń ornalasýy, tereńdigi, órnegi bári bir-birine uqsamaıdy. Tulǵanyń dene bitimine qatysty derekter tsıfrlyq júıege engizilip, sol arqyly ártúrli tólem qyzmetterin jyldam ári ońaı paıdalanýǵa múmkindik berip otyr.
Búginde bıometrııalyq júıeler banktik qosymshalar men tólem servısterinde keńinen qoldanylady. Al IT mamany Qanat Ahatovtyń aıtýynsha, mundaı tehnologııalarda qaýipsizdik máselesi de ózekti.
— «Basyńyzdy myna jaqqa buryńyz», «jymıyńyz» degen sııaqty nusqaýlar beriledi. Osy sátte júıe sizdi kamera arqyly túsirip, sizdiń tiri adam ekenińizdi anyqtaıdy. ıAǵnı bul jaı ǵana foto ma, álde ekran aldynda naqty otyrǵan adam ba sony tekseredi. Sondaı-aq betińizde arnaıy fıltrlerdiń, óńdeýdiń bar-joǵyn da ajyratady. Júıeni aldaý múmkin emes dep aıtý qıyn, sebebi qazirgi zamanda tehnologııa da, ony aınalyp ótý tásilderi de qatar damyp jatyr. Biraq ony aldaý óte qıyn. Sondyqtan munda eń basty másele- derbes derekterdiń qorǵalýy bolyp otyr, — deıdi ol.
Qupııasózdermen salystyrǵanda, mundaı derekterdi qoldan jasaý áldeqaıda kúrdeli. Sebebi júıe ondaǵan parametrdi eskerip, adamnyń bet-beınesiniń úsh ólshemdi modelin qalyptastyrady. Alaıda qaýipsizdikke kepildik joq. Eger bıometrııalyq derekter tarap ketse, olardy aýystyrý múmkin bolmaıdy. Bul, árıne, alaıaqtyq áreketterde paıdalanylýy múmkin.
— Bankter jınaıtyn derekterdi óte muqııat qorǵaýy tıis, óıtkeni bul ekiushty másele. Siz barlyq derekterdi, sonyń ishinde bıometrııany jınadyńyz delik, al qandaı da bir sebeppen olar syrtqa tarap ketse — bul buryn qupııasózderińiz taraǵannan áldeqaıda qaýipti. Qupııasózdi ózgertýge bolady, al bet-beıneńizdi ózgerte almaısyz, — deıdi Qanat Ahatov.
Sáıkestendirý derekterimen almasý ortalyǵy aı saıyn mıllıondaǵan suranysty óńdeıdi. Paıdalanýshylardyń derbes aqparatyn qorǵaý maqsatynda Ulttyq bank bıometrııany qoldaný kezinde derekter qaýipsizdigin kúsheıtýdiń qosymsha tetikterin qarastyryp jatyr.
— Buryn shotty qashyqtan ashý barysynda bankter SDAO-ny da, ózderiniń ishki sheshimderin de paıdalana alatyn. Qaýipsizdik talaptaryn kúsheıtý jáne alaıaqtyq táýekelderin azaıtý úshin endi shotty qashyqtan ashý kezinde bastapqy sáıkestendirý tek memlekettik júıe arqyly júrgiziledi. Bul júıe jeke tulǵalardyń memlekettik derekter bazasymen tikeleı baılanysta jumys isteıdi, — dedi QUB tólem júıeleri jáne tsıfrlyq qarjy tehnologııalary departamentiniń bas maman-ekonomısi Ásel Qabıeva.
Zańnamaǵa sáıkes, azamat bıometrııalyq derekterin paıdalanýdan bas tartýǵa quqyly. Degenmen mundaı jaǵdaıda keıbir tsıfrlyq qyzmetter qoljetimsiz bolýy múmkin.
MNU professory Dana Ótegenniń aıtýynsha, Tsıfrlyq kodekske sáıkes bıometrııalyq sáıkestendirýge májbúrleýge bolmaıdy.
— Eger mundaı jaǵdaı bolsa, jaýapkershilik qarastyrylǵan. Adam balama sáıkestendirý tásilderin paıdalanyp, jeke basyn rastaıtyn qujattardy ózi usyna alady. Sondaı-aq azamat bıometrııadan bas tartýǵa jáne keıin óz kelisimin keri qaıtaryp alýǵa quqyly, -dedi ol.
Bıometrııalyq operatsııalar jyldam ári yńǵaıly. Alaıda jeke derekterdiń barynsha qorǵalýy mańyzdy. Sarapshylar munyń jaýapkershiligi tek memleket pen bankterge ǵana emes, sonymen qatar paıdalanýshylardyń ózderine de tıesili ekenin eske salady.
Aıta keteıik, zańsyz qol jetkizý nemese kıbershabýyl anyqtalǵan jaǵdaıda tıisti uıymdar dereý shara qabyldaýǵa mindetti. Olar qaterdiń aldyn alyp, júıeniń jumysyn qalpyna keltirip, qajet bolǵan jaǵdaıda qosymsha qorǵanys sharalaryn engizýi tıis.
