Qazaqstanda ázirlengen GPS-treker mal urlyǵymen qalaı kúresip jatyr
ASTANA. KAZINFORM – Forbes Kazakhstan jýrnalynyń «30-ǵa deıingi 30» tizimine engen Mıras Baıjigit jaıylymdaǵy tabyndy baqylaýǵa arnalǵan júıe ázirledi. Onyń artyqshylyǵy nede jáne joǵalǵan maldy izdeýde qandaı kómegi bar? Bul týraly ol Kazinform tilshisine aıtyp berdi.
Ideıa qalaı paıda boldy?
Mıras Baıjigit Qostanaı oblysynda kópbalaly otbasynda dúnıege kelgen. Qazaq-túrik lıtseıin támamdaǵan soń Astana medıtsına ýnıversıtetine oqýǵa túsip, jalpy tájirıbe dárigeri mamandyǵyn úzdik bitirdi. Keıin qoǵamdyq densaýlyq saqtaý salasynda magıstr dárejesin aldy. Bolashaǵyn bastapqyda medıtsınamen baılanystyrǵanymen, stýdenttik jyldary onyń tehnologııaǵa negizdelgen jobalarǵa qyzyǵýshylyǵy artty.
Alǵashqy jobasyna inisiniń qaýipsizdigi túrtki bolǵan. Іnisi mektepke barǵan soń Mıras oǵan ornalasqan jerin baqylaýǵa múmkindik beretin GPS-saǵat satyp áperdi. Kóp uzamaı mundaı qurylǵylarǵa týystary men tanystarynan da tapsyrys túse bastaǵan.
Keıin klıentterdiń biri GPS tehnologııasyn jylqylardy baqylaýǵa qoldaný jaıyn suraıdy. Osy ıdeıadan keıin Mıras mal sharýashylyǵynyń erekshelikterin zerttep, shalǵaı jaıylymdaǵy jylqylardy qadaǵalaýǵa arnalǵan júıe ázirleýge kiristi.
– Bizge mal sharýashylyǵynyń erekshelikterine beıimdelgen júıe ázirleý qajet boldy. Sondyqtan birden ónim jasaýdan emes, salany zertteýden bastadyq. Fermerlermen sóılestik, sharýashylyqtardy araladyq, jaıylym jaǵdaıyn baqyladyq. Qurylǵylardyń qanshalyqty tózimdi ekenin tekserdik, – dedi Mıras Baıjigit.
Osylaısha iGps Tech jobasy dúnıege keldi. Onyń negizgi maqsaty – jylqynyń ornalasqan jeri týraly aqparatty shalǵaı jaıylymnan alyp, mal ıesine qashyqtan baqylaý múmkindigin berý. Bul ásirese mal joǵalǵan nemese urlyqqa kúdik týǵan jaǵdaıda mańyzdy.
GPS-treker urlyqpen kúreste qalaı kómektesedi?
Júıeniń jumys isteý prıntsıpi spýtnıktik baılanysqa negizdelgen. Jobada amerıkalyq Globalstar kompanııasynyń SmartOne C trekeri qoldanylady. Ol jylqynyń moınyna taǵylatyn arnaıy qarǵybaýǵa bekitiledi. Qurylǵy GPS arqyly koordınattardy anyqtap, aqparatty Globalstar-dyń tómen orbıtaly spýtnıkteri arqyly jiberedi. Sondyqtan oǵan SIM-karta nemese mobıldi operator jelisi qajet emes.
Treker koordınattardy úzdiksiz jibermeıdi. Tek baptaýlary men aýa raıy jaǵdaıyna qaraı táýligine alty ret sıgnal joldaıdy. Batareıasy alty aıǵa deıin jumys isteıdi. Al mal ıesi alynǵan málimetterdi mobıldi qosymsha arqyly kóre alady, ol úshin ınternet baılanysy qajet.
Buǵan qosa júıede jaıylymnyń vırtýaldy shekarasyn belgileýge bolady. Eger jylqy sol aýmaqtan shyǵyp ketse, ıesine habarlama keledi. Bul maldyń qozǵalysyn baqylap, ádetten tys jaǵdaıdy der kezinde baıqaýǵa múmkindik beredi.
– Mal ıesinde janýardyń sońǵy koordınaty bolsa, izdeý áldeqaıda jeńildeıdi. Buryn jylqynyń qaıda ketkenin bilmegen adam birneshe saǵattap, tipti birneshe kún boıy izdeýi múmkin edi. Al treker sońǵy tirkelgen ornyn kórsetip, izdeý baǵytyn anyqtaýǵa kómektesedi. Buǵan qosa jaıylymdy tekserý úshin jasalatyn sapar azaıyp, kólik pen janarmaı shyǵynyn qysqartýǵa múmkindik týady, – dedi Mıras Baıjigit.
Trekerdi qazirdiń ózinde 3 800-den astam qazaqstandyq paıdalanady. Olar júıe arqyly 130 myńnan asa jylqynyń qozǵalysyn baqylap otyr.
Jylqynyń jaıyn jasandy ıntellekt qalaı taldaıdy?
Alǵashqy GPS-júıeni jetildire kele, komanda oǵan bıosensorlardy qosty. Kún energııasymen qýattalatyn jańa qurylǵy negizgi modýl men toǵyz qosymsha sensordan turady. Osylaısha bir júıe bir mezgilde on janýar týraly aqparat jınaı alady.
Sensorlar jylqynyń ornalasqan jerin ǵana emes, dene temperatýrasyn jáne qozǵalys belsendiligin de tirkeıdi. Bul kórsetkishter mal ıesine janýardyń jaǵdaıyndaǵy ózgeristerdi baıqaýǵa múmkindik beredi. Degenmen qurylǵy ázirge veterınarııalyq dıagnostıka jasamaıdy. Ol úshin qosymsha zertteýler men veterınar mamandardyń baǵalaýy qajet.
Jańa ázirlemege qyzyǵýshylyq tanytqandar az bolmaǵan. Joba tanystyrylymynan keıin eki kúnniń ishinde myńnan astam ótinim túsken. Qazir komanda Mońǵolııada pılottyq jobalar men birlesken zertteýler júrgizý múmkindigin talqylap jatyr. Sonymen qatar Qyrǵyzstan, Ózbekstan jáne Reseı naryǵyna shyǵýdy josparlaıdy.
Jobanyń kelesi kezeńi – GPS-trekerler men bıosensorlardan jınalǵan derekterdi bir platformaǵa biriktirip, olardy jasandy ıntellekt kómegimen taldaý. Alaıda ol úshin aldymen jaıylymdaǵy mal týraly jetkilikti ári turaqty derek jınaý qajet.
– Jasandy ıntellekt derek bolǵan jaǵdaıda ǵana jumys isteıdi. Al jaıylymdyq mal sharýashylyǵynda mundaı derekter áli de óte az. Sondyqtan jaıylymdarǵa datchıkter ornatyp, spýtnıktik baılanysty qamtamasyz etý, sodan keıin ǵana analıtıka men algorıtmderdi iske qosý josparda, – dedi ol.
Eske salaıyq, endi elimizde aýyl sharýashylyǵy ónimderi marketpleıster arqyly ótkiziledi.
