Qazaqstandaǵy tórelik jáne aralyq sottar keń aýqymda qoldanylmaı otyr
ASTANA. 5 jeltoqsan. QazAqparat - Búgin Májiliste «Qazaqstandaǵy tórelik jáne aralyq sottyń damýy» atty taqyryp boıynsha dóńgelek ústel ótti. Shara Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń uıymdastyrýymen júzege asty.
Eske salsaq, elimizde «Aralyq sottar týraly» jáne «Halyqaralyq kommertsııalyq tórelik týraly» zańdar 2004 jyly qabyldanǵan bolatyn. Mundaı zańdardyń segiz jyl boıy qoldanysta bolǵanyna qaramastan, atalǵan ınstıtýttardyń keń aýqymdy qoldanylýyna jetkilikti serpin bere almady. Al álemdik tájirıbege súıensek, HHI ǵasyrda damyǵan memleketterde ekonomıkalyq jáne halyqaralyq quqyqtyq daýlardyń 70-90 paıyzy aralyq sot isin júrgizý sheńberinde sheshiledi.
Toqtala ketetin jaıt, Qazaqstanda aralyq sottar 90-shy jyldardyń basynda elimizdiń naryqtyq ekonomıkaǵa aýysqanynan keıin keń taraǵan. Búginde Qazaqstan naryqtyq ekonomıkaly álemdik qoǵamdastyqtyń teń quqyqty múshesine aınalyp, álemdegi aıtarlyqtaı serpindi damýshy memleketterdiń biri retinde sıpattalady. Investıtsııa úshin óńirdegi neǵurlym tartymdy elge de aınaldy. Osyndaı oń úrdister kásipkerlerdiń sharýashylyq qyzmetiniń jandanýyna jáne nátıjesinde daýlardyń týyndaýyna yqpal etetin bolady. Al mamandardyń aıtýynsha, halyqaralyq tájirıbe kórsetkendeı sharýashylyq sýbektilerindegi mundaı daýlardy aralyq (tórelik) sottarda sheshken durys.
Sondyqtan da, Ádilet mınıstrligi arnaıy zań jobasyn ázirlegen. Qujat tórelikti jáne aralyq sotty nyǵaıtýǵa, onyń ishinde memlekettik sottardyń júktemesin azaıtýǵa baǵyttalady. Tórelik jáne aralyq sottyń adamnyń ómiri men densaýlyǵyna, jeke ómirine qol suqpaýshylyqqa, jeke jáne otbasy qupııasyna, esim alý quqyǵyna baılanysty múliktik emes sıpattaǵy daýlardy qaraýǵa quqyly emestigin zańnama júzinde belgileý bolyp tabylady.
Halyqty habardar etý úshin zań jobasymen «Aralyq sottar týraly» Zańǵa turaqty jumys isteıtin aralyq sot óziniń aralyq sottarynyń tizilimin júrgizetin norma engiziledi. Turaqty jumys isteıtin aralyq sottyń, onyń zańdy meken-jaıy, jumys reglamenti, aralyq sottardyń tizilimi týraly aqparat jeke jáne zańdy tulǵalar erkin tanysýy úshin buqaralyq aqparat quraldarynda jáne jalpy paıdalanýdaǵy telekommýnıkatsııa toraptarynda ornalastyrylady. Osy jaǵdaıdy zańdy túrde bekitý halyqtyń aralyq sottar týraly habardar bolýyn jáne daýlardy balamaly sheshýde olardyń quqyqtyq saýattylyǵyn kóterýge yqpal etedi.
