Qazaqstandaǵy prezıdenttik ınstıtýty el halqynyń memlekettik birligin qamtamasyz etti
STANA. Sáýirdiń 24-i. QazAqparat /Muratbek Maqulbekov/ - Bizdiń elimizde prezıdenttik ınstıtýt qurylǵanyna dál 20 jyl boldy. Ol «Qazaq KSR Prezıdenti laýazymyn belgileý jáne KSR Konstıtýtsııasyna (Negizgi Zańyna) ózgertýler men tolyqyrýlar engizý týraly» 1990 jyly sáýirdiń 24-inde Qazaq KSR Zańy qabyldanýymen engizildi. Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesi Qazaqstannyń tuńǵysh Prezıdentin - Nursultan Ábishuly Nazarbaevty saılady.
Prezıdent laýazymyna kirisken alǵashq kúnderden bastap N.Nazarbaev KSRO-ny reformalaý aýqymynda Qazaqstannyń saıası jáne ekonomıkalyq derbestigin nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan belsendi qadamdardy qolǵa aldy jáne sonymen birge halyqtar arasyndaǵy qalyptasqan áleýmettik-ekonomıkalyq jáne tarıhı baılanystardyń kúıreýine jol bermeýde óziniń erik-jigeri men tabandylyǵyn kórsetti.
Memleket basshysynyń tikeleı qatysýymen ótken 20 jyldyń ishinde elimizde zaıyrly demokratııalyq memleketke qatysty barlyq memlekettik jáne qoǵamdyq-saıası qurylymdar qurylyp, oıdaǵydaı jumys isteýde. Qazaqstan búkil Ortalyqazııalyq aımaqta jáne burynǵy keńestik keńistikte ómirdiń barlyq salasynda reformalardy alǵa jyljytýda kóshbasshyǵa aınaldy. Onyń halyqaralyq arenadaǵy bedeli ólsheýiz ósip, nyǵaıdy.
Sońǵy kezdegi mańyzdy oqıǵalardyń biri - Qazaqstannyń Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna tóraǵalyqqa saılanýy boldy - bul Qazaqstannyń álemdik qoǵamdastyqtyń tolyqqandy múshesi ekendigin taný ǵana emes, sonymen qatar Batystyń damyǵan elderi bizdiń eldi Ortalyqazııalyq aımaqtaǵy kóshbasshy dep biledi. Bul týraly iri halyqaralyq forýmdardyń eń mártebeli minbelerinen talaı ret aıtyldy, sonyń ishinde jaqynda Vashıngtonda ótken ıAdrolyq qaýipsizdik jónindegi jahandyq sammıtte de atap kórsetildi.
Prezıdent N.Nazarbaevtyń Semeı ıadrolyq synaq polıgonyn jabý jáne ıadrolyq qarýlardan bas tartý jónindegi tarıhı sheshimderi álemdik qoǵamdastyq aldynda Qazaqstannyń ıadrolyq qarýlardy taratpaý salasyndaǵy kóshbasshy el retinde aıbynyn asyrdy. Memleket basshysynyń ıadrolyq qaterdi azaıtý, ıadrolyq materıaldarǵa baqylaý salasyndaǵy halyqaralyq yntymaqtastyqty nyǵaıtý jónindegi bastamalary Sammıt qatysýshylarynyń tolyq qoldaýyna ıe boldy.
Damyǵan elderdiń kóshbasshylary Qazaqstannyń EQYU qurylymdarynyń Aýǵanstan problemasyn sheshýge tereńdeı tartylýynda jáne jalpy alǵanda Ortalyq Azııa, sonyń ishinde ekologııalyq problemalardy sheshýdegi Qazaqstannyń kúsh-jigerin joǵary baǵalaýda. Bul týraly, atap aıtqanda Sammıt aýqymynda sóılegen sózinde AQSh Prezıdenti Barak Obama da aıtty.
Álemdik qoǵamdastyq tarapynan sondaı-aq Qazaqstannyń memlekettik basqarý júıesin jańartý, demokratııalyq reformalardy tereńdetý, azamattyq qoǵam ornatý jónindegi sarabdal, dáıekti saıasaty joǵary baǵaǵa ıe boldy.
«Qazaqstan Prezıdenti osy búkil jıyrma jyldyń ishinde TMD elderi arasyndaǵy eń tanymal saıasatker atandy. Osy barlyq jetistikter qazirgi Qazaqstannyń burynǵy keńestik keńistiktegi saıası, konstıtýtsııalyq, eonomıkalyq normalardy ornyqtyrýshy retindegi jaýapty rólin bekite tústi. Nursultan Nazarbaev bir basynda ıntellektýaldyq ınnovatsııalar men dástúrli bedel toǵysqan osy zamanǵy kóshbasshynyń etalonyna aınaldy», - dedi Qazaqstandaǵy prezıdenttik ınstıtýtynyń tarıhy jónindegi konferentsııada Reseı Ulttyq strategııasy ınstıtýtynyń arnaıy jobalar boıynsha dırektory, «Qazaqstan» saıası jańalyqtar agenttiginiń bas redaktory ıÝrıı Solozobov.
Osy konferentsıda sóılegen sózinde Úndistannyń Qazaqstandaǵy elshisi Ashok Sadjanhar: «Meni QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń kóregendigi, minez qýaty, batyldyǵy, qushtarlyǵy, ıntellektýaldyq qýaty men entýzıazmy tańǵaldyrady jáne erekshe áserge bóleıdi» degen salmaqty pikirin aıtty.
Qoldanystaǵy Konstıtýtsııada belgilengen Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń konstıtýtsııalyq mártebesi úsh mańyzdy quramdas bólikten turady: birinshiden, prezıdent memlekettik basshysy; ekinshiden, prezıdent Konstıtýtsııa kepili bola otyryp, memlekettik organdardyń kelisilgen jumysy men ózara is-qımylyn qamtamasyz etedi; úshinshiden, prezıdent ókimettiń atqarýshy tarmaǵynda aıqyndaýshy oryn alady. Qazaqstandaǵy prezıdenttik ınstıtýty qazaqstandyq halyqtyń memlekettik birligin qamtamasyz etýi tıis.
Eń aldymen, ol eldegi partııalyq júıeni damytýdyń qýatty yntalandyrýshysy jáne baǵdary retinde áreket etedi. Budan basqa ol qoǵamdyq sananyń qundylyqtyq baǵdarynda mańyzdy betburys jasady, dáıekti reformalar baǵytyn kepildendire otyryp, demokratııalandyrý úderisteriniń qaıtymsyz bolýyna senim uıalatty.
Prezıdenttik ınstıtýt arqyly kóptegen damyǵan demokratııalardyń ózine eleýli syn bolǵan ulysaralyq qatynastar problemasyn sheshýde de Qazaqstan shynaıy demkoratııalyq tyń sheshimder tapty. Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qurylýy memlekettiń ult saıasatyn joǵary ınstıtýtsıonaldyq deńgeıge shyǵardy, kóptegen ulystyq problemalardy ásire saıasattandyrmaı-aq tıimdi sheshýge múmkindik berdi. Osy organdy tikeleı ózi basqara otyryp, Prezıdent N.Nazarbaev ultaralyq kelisim saıasatynyń tıimdiligine ózi kepil rólin atqardy.
Saıasattanýshylardyń atap ótýinshe, Qazaqstandaǵy prezıdentik ınstıtýty eldiń totalıtarızmnen dekmokratııaǵa qaraı ótýi kezeńindegi tarıhı, saıası, mádenı damý ereksheliginen týyndaǵan obektıvtik qajettilik retinde paıda bolddy. Ol ulttyq qaýipsizdiktiń, táýelsiz Qazaqstannyń táýelsizdigi men tutastyǵynyń kepili bola otyryp, demokratııalyq qaıta qurýdyń basty quraly retindegi óziniń tarıhı rólin atqarýda.
