Qazaqstandaǵy mádenı týrızm
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan - kóptegen tarıhı jáne mádenı, geografııalyq eskertkishteri bar, tarıhı jáne mádenı muraǵa baı memleket, al bul mádenı týrızmniń sátti damýynyń kepili dese bolady. Osyǵan oraı, tarıhı-mádenı murany mádenı týrızmdi damytý úshin belsendi qoldaný, tarıhı jáne mádenı eskertkishterdi týrızm ınfraqurylymynyń mańyzdy bir bóligi retinde qarastyrý ekendigi bárimizge aıqyn.
Sonymen birge, búgingi tańda mádenı týrızm - týrızmniń eń tanymal jáne jappaı túrleriniń biri bolyp esepteledi. Búkil álemde sııaqty, bizdiń elde mádenı týrızm jeke baǵytqa bólinip, jyl saıyn odan ári damyp kele jatyr. Oǵan mysal - Investıtsııalar jáne damý mınıstrligi daıyndap, Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2014 jylǵy 19 mamyrdaǵy № 508 qaýlysymen bekitilgen «Qazaqstan Respýblıkasynda 2020 jylǵa deıingi týrıstik salany damytý» tujyrymdamasynda mádenı týrızm Qazaqstannyń basym týrıstik ónimderiniń biri retinde aıqyndalǵan.
Sonymen birge, atalǵan Tujyrymdamada kózdelgen týrıstik klasterlerde tarıhı-mádenı mura obektileri, sonyń ishinde tarıhı-mádenı, arheologııalyq qoryq-murajaılardyń quramyndaǵy kóptegen kóne sáýlet óneriniń eskertkishteri - keseneler, meshitter, qorǵandar, petroglıfter týrıstik qyzyǵýshylyq obektileri bolyp tabylady.
Osyǵan oraı, Qazaqstanda mádenı týrızmdi damytýǵa Investıtsııalar jáne damý mınıstrligi, halyqaralyq, respýblıkalyq týrıstiktik agenttiktermen birge, atalǵan memlekettik tarıhı-mádenı qoryq-murajaılardyń da úlesi bar ekenin atap ótý qajet.
Búgingi tańda elde respýblıkalyq baǵynystaǵy 9 tarıhı-mádenı qoryq-murajaılar qyzmet etedi. Olar: «Áziret Sultan», «Ulytaý», «Otyrar, «Jıdebaı-Bórili», «Ordabasy», «Tańbaly»,, «Ejelgi Taraz eskertkishteri», «Esik» jáne «Berel» tarıhı-mádenı qoryq-murajaılary.
Olardyń quramyndaǵy mádenı-tarıhı eskertkishter atalǵan Tujyrymdamanyń týrıstik klasterlerine engen.
Mysaly, Almaty klasterine ıÝNESKO-nyń Búkilálemdik mádenı mura tizimine engen Tamǵaly petroglıfteri, Esik qorǵandary, Eshkiólmes petroglıfteri, «Jibek joly» Serııalyq transulttyq nomınatsııasyna engizilgen obektiler (Talǵar qalashyǵy, Boraldaı saq qorǵandary) usynyldy.
Shyǵys Qazaqstan klasterine «Berel» memlekettik tarıhı-mádenı qoryǵy-murajaıy obektileri, Shilikti qorǵandary; Ońtústik Qazaqstan klasterine ejelgi Túrkistan jáne «Áziret Sultan» memlekettik tarıhı-mádenı qoryǵy-murajaıy obektileri, ıÝNESKO-nyń aldyn ala tizimine engizilgen ortaǵasyrlyq Otyrar qalashyǵynyń jáne otyrarlyq alqaptyń arheologııalyq obektileri, Saýran arheologııalyq kesheni, Arpaózen petroglıfteri; Batys Qazaqstan klasterine Mańǵystaý oblystyq tarıhı-mádenı qoryǵy-murajaıy obektileri - Beket ata, Shopan ata jáne Qaraman ata jer asty meshitteri men Omar men Tur kesenesi, «Bókeı Ordasy» eskertkishter kesheni; Astana klasterine (Astana qalasy, Aqmola oblysy, Soltústik Qazaqstan oblysynyń ońtústik-batys bóligi, Pavlodar oblysynyń batys bóligi jáne Qaraǵandy oblysynyń soltústik-shyǵys bóligi) ıÝNESKO-nyń aldyn ala tizimine engizilgen jańa týrıstik qyzyǵýshylyq oryndary: megalıt dáýirine jatatyn Beǵazy-Dándibaı mádenıetiniń qorymdary, Tasmola mádenıetiniń jarqynshaq tastar qorǵany, sondaı-aq «Jibek joly» serııalyq transulttyq nomınatsııasyna engizilgen obektiler (Bozoq qalashyǵy) jáne t.b. týrıster qyzyǵýshylyǵyn týdyratyn oryndar engen.
Tujyrymdamany daıyndaǵan avtorlardyń kózdegen maqsaty boıynsha, bolashaqta klasterler keńeıtilip, onda óńirlerdiń ózge de bólikteri qosylyp jáne jańa týrıstik qyzyǵýshylyq oryndarymen tolyǵady.
