Qazaqstandaǵy týrızm: ınfraqurylym, ınvestıtsııa jáne jańa baǵyttar

Ulttyq parkterdegi ınfraqurylym máselesi qalaı sheshilip jatyr?

QR Týrızm jáne sport mınıstrligi Týrızm ındýstrııasy komıteti tóraǵasynyń mindetin atqarýshy Nurbol Baıjanovtyń aıtýynsha, buǵan deıin ekotýrızm salasynda ınfraqurylymdyq jobalardy iske asyrýǵa zańnamalyq kedergiler bolǵan.

— Ulttyq park aýmaǵynda ınfraqurylym salý úshin jer ýchaskesin ákimdik balansyna ótkizý qajet edi. Bul uzaq ýaqytty ári qosymsha shyǵyndardy talap etetin. Ótken jyldan bastap zańnamaǵa ózgerister engizildi. Endi ákimdikter ulttyq parkpen kelisý arqyly sol aýmaqta ınfraqurylymdyq jobalardy ázirlep, qurylys júrgizip, keıin ony kútip ustaı alady, — dedi ol Jibek Joly telearnasynyń «Búgin LIVE» baǵdarlamasyna bergen suhbatynda.

Onyń sózinshe, mundaı tetik Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy Imantaý-Shalqar kýrorttyq aımaǵynda qoldanylǵan. Atap aıtqanda, jol jóndeý, elektr jelilerin tartý jáne ınternetpen qamtý jumystary júrgizildi.

Qazirgi tańda týrıster jıi baratyn óńirlerdegi jol máselesine de basymdyq berilip otyr. Sonyń biri — Kólsaı kólderine aparatyn jol.

— Buǵan deıin bul aýmaqta jol máselesi kúrdeli boldy. Qazir ákimdik 9,9 shaqyrym joldy jóndeý máselesin pysyqtap jatyr, — dedi komıtet tóraǵasynyń mindetin atqarýshy.

Sonymen qatar Jetisý jáne Abaı oblystarynyń arasyndaǵy Alakóldiń ońtústik jáne shyǵys jaǵalaýyn baılanystyratyn Jalańashkól mańyndaǵy joldy jóndeý jumystary qolǵa alynǵan.

Basym týrıstik aımaqtar anyqtaldy

Nurbol Baıjanovtyń aıtýynsha, qazirgi tańda memleket týrızmdi damytýda birneshe basym baǵytqa erekshe nazar aýdaryp otyr.

— Memleket basshysynyń tapsyrmasymen Almaty taý klasterine, Mańǵystaý oblysyna jáne Býrabaı kýrorttyq aımaǵyna basymdyq berilip otyr. Osy baǵyttar boıynsha respýblıkalyq deńgeıde keshendi josparlar ázirlendi, — dedi ol.

Komıtet tóraǵasynyń mindetin atqarýshy jaz mezgilinde suranys joǵary bolatyn negizgi týrıstik óńirlerdi de atady.

— Qazir negizgi týrıstik aımaqtar retinde Almaty oblysyndaǵy Qapshaǵaıdy, Abaı jáne Jetisý oblystaryndaǵy Alakóldi, Qaraǵandy oblysyndaǵy Balqashty, Aqmola oblysyndaǵy Býrabaıdy jáne Mańǵystaý oblysyndaǵy Kaspıı teńizi jaǵalaýyn atap ótýge bolady. Sonymen qatar Baıanaýyl, Zaısan jáne Qaton-Qaraǵaı baǵyttarynyń da áleýeti joǵary, — dedi Nurbol Baıjanov.

Onyń sózinshe, týrıstik aımaqtardaǵy ınfraqurylym máseleleri kezeń-kezeńimen sheshilip jatyr.

— Mysaly, Alakól jaǵalaýynda kóptegen másele sheshimin tapty. Elektr jelisi tartyldy, sýmen qamtý máselesi retteldi. Bıyl káriz júıesin tolyq aıaqtaý josparlanyp otyr. Qazirgi tańda jaǵalaýdy bekitý máselesi ǵana ózekti bolyp tur, — dedi ol.

Týrızmge salynǵan ınvestıtsııa 1,2 trln teńgeden asty

Sońǵy jyldary týrızm salasyna tartylǵan ınvestıtsııa kólemi aıtarlyqtaı artqan. Mınıstrlik málimetinshe, bul kórsetkish 1,2 trln teńgeden asqan.

— Eldegi týrızmniń damý qarqyny 20-30 paıyz aralyǵynda. Investıtsııanyń negizgi bóligi ornalastyrý oryndary men qoǵamdyq tamaqtaný nysandaryna baǵyttalyp otyr. Sebebi suranys bar jáne memleket tarapynan ınfraqurylymmen qamtamasyz etý jumystary júrgizilip jatyr, — dedi Nurbol Baıjanov.

Nurbol Baıjanovtyń aıtýynsha, qazir Qazaqstanda 4,5 myńǵa jýyq ornalastyrý orny bar. Jyl saıyn olardyń sany orta eseppen 170-180 nysanǵa kóbeıip keledi. Bul jumyspen qamtý kórsetkishine de oń áser etip otyr. Mınıstrlik týrızmge ınvestıtsııa salyp otyrǵandardyń basym bóligi — otandyq kásipkerler ekenin aıtady.

Týrıstik aımaqtarda sheshimin kútken máseleler kóp

Memleket týrızm salasynda birqatar jumystardy atqaryp jatqanymen áli de sheshilmegen túıitkildi máseleler az emes. Sarapshy-zańger Raýan Qalıevtiń pikirinshe, Alakól jaǵalaýynda ondaǵan jyldan beri qordalanǵan máseleler qıyndyq týdyrady.

— Bul tek Alakólge ǵana emes, elimizdegi kóptegen týrıstik aımaqqa tán jaǵdaı. Baılanys pen ınternettiń sapasy, qoqys shyǵarý, káriz sýlary, jaǵajaılardy bekitý máseleleri óte ózekti, — dedi sarapshy.

Onyń aıtýynsha, týrıstik aımaqtarǵa keletin ınvestorlar qarajatynyń qaıtarylatynyna jáne qaýipsiz jumys isteı alatynyna senimdi bolýy qajet.

— Mysaly, jaǵalaýdy qorǵaýdyń ózine 20 mlrd teńgeden astam qarajat qajet. Sondyqtan týrıstik aımaqtardy damytýǵa budan da kóbirek kóńil bólýimiz kerek, — dedi ol.

Sarapshy tarıhı jáne týrıstik nysandarǵa qurmetpen qaraý mádenıetin qalyptastyrý máselesin de kóterdi.

— Jaqynda ǵana Mańǵystaýdaǵy jerasty meshitindegi vandalızm faktisi, Almaty oblysyndaǵy petroglıfterge jazý jazyp ketken jaǵdaılar qoǵamda úlken rezonans týdyrdy. Bular — bizdiń tarıhı qundylyqtarymyz. Sheteldik týrıster dál osyndaı oryndardy kórý úshin keledi. Sondyqtan ár azamat muny túsinýi kerek. Aldymen ózimiz qurmetteı bilýimiz qajet, — dedi Raýan Qalıev.

Ol sondaı-aq jergilikti ákimderdiń reıtıngin týrıstik nysandarǵa bólingen qarajat pen iske asqan jobalardyń nátıjesine qaraı baǵalaý qajet dep esepteıdi.

— Mysaly, Ulytaý oblysynda álem qyzyǵatyn tarıhı oryndar óte kóp. Sonyń biri — Joshy han kesenesi. Alaıda ol jerge jetý qıyn, ınternet sapasy da tómen. Bul da sheshýdi qajet etetin másele. Qaton-Qaraǵaıdaǵy iri týrıstik ortalyqtarǵa kirgen kezde sol óńirge tán pantokrın, bal, shyrsha jańǵaǵy sııaqty jergilikti ónimder satylmaıdy. Sol sııaqty Joshy han kesenesine barǵan týrıstiń estelik retinde alyp ketetin qarapaıym magnıtiniń ózi joq. Al týrıst úshin mundaı dúnıelerdiń mańyzy zor, — dedi sarapshy.

Aýyl týrızmine qyzyǵýshylyq artyp keledi

Nomad saıahatshylar klýbynyń negizin qalaýshy Almas Tańǵytuly aýyl týrızminiń áleýeti joǵary ekenin aıtady.

— Bizdiń uıymnyń qurylǵanyna 11 jyl boldy. Bul — kommertsııalyq joba emes. Negizgi maqsatymyz — Qazaqstandy tanytý. Biz úshin saıahat tek aralaý emes. Ár saparda belgili bir aýyldy nemese shaǵyn qalany tanystyrýǵa, joldardy kórsetýge, týrıstik kartalarǵa engizýge tyrysamyz. Sondaı-aq joldaǵy kedergiler týraly aqparatty úsh tilde taratyp otyramyz. Aýyl týrızmi — týrızm salasyndaǵy eń perspektıvaly baǵyttardyń biri. Biraq másele de az emes, — dedi ol.

Alaıda bul baǵytta da birqatar másele bar. Onyń aıtýynsha, aýyl turǵyndarynyń óz úıinde týrıst qabyldaýyna qatysty zańdyq kedergiler kezdesedi.

— Mysaly, aýyldaǵy turǵyndardyń óz úıinde týrıst qabyldaýyna qatysty zańdyq kedergiler bar. Qazir osy máseleni sheshý úshin jumystar júrgizilip jatyr. Degenmen eń úlken másele aýyl adamdarynyń óz kózqarasynda sııaqty. Kópshiligi turmys jaǵdaıynan uıalady. «Áýeli úıimdi jóndep alaıyn, sodan keıin ǵana qonaq qabyldaımyn» dep oılaıdy. Sonymen birge tekseris, salyq máselelerinen de qorqady. Eger osy máseleler sheshilse, aýyl týrızminde úlken jetistikke jetýge tolyq múmkindik bar. Sebebi álemde qonaq kútýdi arnaıy úıretse, qazaq halqy úshin bul — qanymyzǵa sińgen qasıet. Aýyl adamdarynyń boıynda tabıǵı qonaqjaılyq bar. Sondyqtan osy baǵytty damytýǵa áleýetimiz jetedi dep senemin, — dedi saıahatshy.

Qazaqstan nıshalyq týrızmge bet burýy kerek

Saıahatshy-jýrnalıst Juldyz Rahmettiń pikirinshe, ishki týrızm mindetti túrde arzan bolýy kerek degen túsinikten arylý qajet.

— Biz nıshalyq ári sapaly týrızm baǵytyna umtylǵanymyz durys. Qazaqstannyń tabıǵı ereksheligi óte sırek kezdesedi. Mysaly, kóktem mezgilinde sheteldik týrıst eki aptanyń ishinde elimizde jyldyń tórt mezgilin qatar sezine alady. Almatyda áli shańǵy tebýge bolsa, Shymkentte qyzǵaldaqtar gúldep jatady, al Mańǵystaýda teńizge túsýge múmkindik bar. Osyndaı erekshelikti biz jeke týrıstik baǵyt retinde qalyptastyra alamyz, — dedi ol.

Onyń aıtýynsha, Qazaqstan ekologııalyq týrızm men etnotýrızmdi qatar damytý arqyly halyqaralyq týrısterge erekshe tájirıbe usyna alady.

— Qazir álemde ekologııalyq týrızm trendke aınalyp otyr. Qazaqstan bul baǵytty damytýǵa óte qolaıly memleket. Eger oǵan etnotýrızmdi qossaq, halyqaralyq týrısterge múlde jańa tájirıbe usyna alamyz. Al ekologııalyq týrızm arzan bolýy tıis emes. Kerisinshe, bizge 100 dollar tóleıtin 100 týrısten góri, 1000 dollar tóleıtin 20 týrıst qabyldaý tıimdirek. Sonda tabıǵatqa túsetin salmaq azaıady ári ekonomıkalyq paıda kóbirek bolady, — dedi Juldyz Rahmet.

Sarapshylardyń pikirinshe, Qazaqstanda týrızmdi damytýǵa múmkindik mol. Alaıda ol úshin ınfraqurylymdy jetildirýmen qatar, servıs sapasyn arttyrý, tarıhı muralardy qorǵaý jáne týrıstik mádenıetti qalyptastyrý máselesine de basa nazar aýdarý qajet.

Aıta keteıik, bıyl elimizde birneshe týrıstik baǵyt jańaryp, jańa demalys aımaqtary paıdalanýǵa beriledi.