Qazaqstandaǵy eń sýyq óńirdiń tabıǵı jaýhary — Marqakól
ASTANA. KAZINFORM — Marqakól memlekettik tabıǵı qoryǵy Qazaqstannyń shyǵysyndaǵy Ońtústik Altaı óńiriniń kórkem Marqakól qazanshuńqyrynda ornalasqan, dep habarlaıdy Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń baspasóz qyzmeti.
Qoryqtyń basty tabıǵı baılyǵy — taý ormandary, gúlge kómkerilgen shalǵyndar men qarly shyńdar qorshaǵan Altaıdaǵy eń iri sý aıdyny — Marqakól kóli.
Qoryq 1976 jylǵy 4 tamyzda Ońtústik Altaıdyń biregeı tabıǵı keshenderin saqtaý maqsatynda qurylǵan. 2026 jyly qoryq óziniń 50 jyldyq mereıtoıyn atap ótedi. Onyń negizgi qyzmet baǵyttary — tabıǵı ekojúıelerdi qorǵaý, ósimdikter men janýarlar dúnıesin zertteý, olardyń genetıkalyq qoryn saqtaý, sondaı-aq Marqakól kóliniń ekologııasy men balyq qoryn ǵylymı turǵydan zertteý.
Qoryqtyń negizgi qorǵaý nysandary — biregeı ıhtıofaýnasy bar Marqakól kóli, taýly-taıgaly jáne bıik taýly landshafttar, sondaı-aq ósimdikter men janýarlardyń baı dúnıesi. Qazirgi tańda qoryq aýmaǵy 102 971 gektardy quraıdy jáne Marqakól qazanshuńqyrynyń shamamen 87 paıyzyn qamtıdy.
Marqakól kóli teńiz deńgeıinen shamamen 1449 metr bıiktikte ornalasqan. Onyń uzyndyǵy 38 shaqyrym, aýdany shamamen 455 sharshy shaqyrym. Kólge kóptegen taý ózenderi men bulaqtar quıady, al odan Qaljyr ózeni ǵana bastaý alady.
Marqakól qazanshuńqyrynyń klımaty shuǵyl kontınenttik. Qysy uzaq ári qarly, aıaz keıde –45°S-qa deıin jetedi. Jazy qysqa ári salqyn keledi. Klımattyq erekshelikterine baılanysty Marqakól Qazaqstandaǵy eń sýyq óńirlerdiń biri sanalady.
Qoryq florasynda joǵary satydaǵy ósimdikterdiń 710-ǵa jýyq túri kezdesedi. Olardyń arasynda Qazaqstannyń Qyzyl kitabyna engizilgen sırek jáne endemık ósimdikter bar. Atap aıtqanda, sibir qandyǵy, altaı raýǵashy jáne altyntamyr ósedi.
Janýarlar dúnıesi omyrtqaly janýarlardyń 300-den astam túrinen turady. Qoryqta maral, bulan, qońyr aıý, sileýsin, bulǵyn sııaqty taıga janýarlary mekendeıdi. Sırek kezdesetin túrlerdiń qatarynda qar barysy, búrkit, aqquıryq sýbúrkit, balyqshy tuıǵyn jáne qara láılek erekshe oryn alady.
— Elý jyl ishinde Marqakól qoryǵy bıoalýantúrlilikti saqtaý men Ońtústik Altaı tabıǵatyn zertteýdiń mańyzdy ortalyǵyna aınaldy. Búginde ol Qazaqstannyń eń kórkem ári biregeı tabıǵı aımaqtarynyń birin saqtap, keler urpaqqa jetkizý jolynda mańyzdy ról atqaryp keledi, — delingen habarlamada.
Budan buryn Іle-Balqash óńiri Turan jolbarysyn qaıta jersindirýdiń mańyzdy alańyna aınalǵanyn jazǵanbyz.
