Qazaqstandaǵy árbir tórtinshi JOO-ny áıelder basqarady
ASTANA. KAZINFORM — Búginde Qazaqstandaǵy árbir tórtinshi joǵary oqý ornyna áıel basshylyq etedi. Bul týraly Ǵylym jáne joǵary bilim vıtse-mınıstri Gúlzat Kóbenova málimdedi.
Vıtse-mınıstrdiń aıtýynsha, Qazaqstanda tarıhı turǵydan áıelder bilim men ǵylym salasynda mańyzdy ról atqaryp keledi.
— Joǵary bilim berý júıesine toqtalsaq, búginde elimizdegi joǵary oqý oryndarynyń professor-oqytýshylar quramynyń 66% áıelder quraıdy. Ǵylymı uıymdarda da áıelderdiń úlesi basym — olardyń sany 55%-dan asady, — dedi Gúlzat Kóbenova Astanada ótken Global Businesswomen Council uıymynyń IV plenarlyq otyrysynda.
Onyń aıtýynsha, áıelder bilikti mamandar daıarlaýǵa, akademııalyq ortany damytýǵa jáne ǵylymı zertteýlerdi ilgeriletýge zor úles qosyp keledi. Olardyń kásibıliginiń arqasynda ǵylymı sabaqtastyq saqtalyp, zamanaýı bilim berý tehnologııalary engizilip, ǵalymdardyń, zertteýshilerdiń jáne joǵary bilikti mamandardyń jańa býyny qalyptasyp keledi.
— Joǵary bilim salasyndaǵy áıelder kóshbasshylyǵyn damytý da mańyzdy mindetterdiń biri. Qazir Qazaqstanda 120-dan astam joǵary oqý orny jumys isteıdi. Sonyń 30-ynda basshylyq qyzmetti áıelder atqarady, — dedi vıtse-mınıstr.
Onyń sózinshe, áıelder pedagogıka men áleýmettik ǵylymdardan bastap ınjenerııa, aqparattyq tehnologııalar jáne medıtsınaǵa deıingi ǵylymnyń barlyq negizgi baǵyttarynda tabysty eńbek etip keledi.
— Eń kóp áıel-zertteýshi jaratylystaný ǵylymdary salasynda jumys isteıdi, olardyń sany 4 myńnan asady. Odan keıin ınjenerııa jáne tehnologııalar baǵyty keledi, onda 3 myńnan astam áıel eńbek etedi. Sondaı-aq gýmanıtarlyq jáne ózge de ǵylymı salalarda áıelderdiń úlesi joǵary, — dedi Gúlzat Kóbenova.
Vıtse-mınıstrdiń aıtýynsha, memleket áıelderdiń joǵary bilim alýyna jáne ǵylymı áleýetin damytýyna júıeli túrde jaǵdaı jasap keledi. 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha joǵary oqý oryndaryna túsken talapkerlerdiń 55%-dan astamyn qyzdar qurady. Magıstratýrada bilim alýshylardyń 59%, al doktorantýrada 65% — áıelder.
Qyz-kelinshekter arasynda eń suranysqa ıe baǵyt — pedagogıkalyq mamandyqtar. Bul salada olardyń úlesi 67%-ǵa jetedi. Medıtsınada — 60%, aýyl sharýashylyǵy men veterınarııada — 49%, matematıka jáne statıstıka baǵytynda — 71%.
Sonymen qatar tehnıkalyq mamandyqtardy tańdaıtyn qyzdardyń sany da artyp keledi. Qazir bul baǵyttaǵy stýdentterdiń 59%-yn áıelder quraıdy.
Sondaı-aq jas áıel-zertteýshilerdi qoldaýǵa erekshe kóńil bólinip otyr. Olar úshin granttyq qarjylandyrý tetikteri, ǵylymı taǵylymdamalar, álemniń jetekshi joǵary oqý oryndarynda, onyń ishinde AQSh ýnıversıtetterinde bilim alý jáne biliktilikti arttyrý múmkindikteri qarastyrylǵan.
Buǵan deıin Premer-mınıstr orynbasary — Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva Qazaqstandaǵy bıznes sýbektileriniń jartysyna jýyǵyn áıelder basqaratynyn aıtqan edi.
Sondaı-aq, Qazaqstan muǵalim mamandyǵynyń qoǵamdyq bedeli boıynsha álemde ekinshi orynda.
