Qazaqstandaǵy alǵashqy AES quny neden quralady
ASTANA. KAZINFORM — «Qazaqstandyq atom elektr stantsııalary» JShS-niń bas dırektory Ernat Berdiǵulov Qazaqstanda salynatyn atom elektr stantsııasynyń qunyn sheteldegi uqsas jobalarmen tikeleı salystyrýǵa bolmaıtynyn aıtty.
Onyń aıtýynsha, árbir AES jobasynyń tehnıkalyq ereksheligi bar jáne ol naqty bir eldiń jaǵdaıyna beıimdelip júzege asyrylady. Sondyqtan ártúrli memleketterdegi atom elektr stantsııalarynyń qunyn tikeleı salystyrý durys bola bermeıdi.
Atom elektr stantsııasynyń qunyna birneshe jaıt áser etedi. Olardyń qatarynda tańdalǵan reaktor tehnologııasy, energııa bloktarynyń konfıgýratsııasy, ıadrolyq jáne radıatsııalyq qaýipsizdikke qoıylatyn ulttyq talaptar, sondaı-aq qurylys alańynyń ınjenerlik-geologııalyq jáne klımattyq erekshelikteri bar.
Budan bólek, joba qunyna qosymsha shyǵyndar da kiredi. Olardyń kólemi ár elde ártúrli bolýy múmkin. Atap aıtqanda, syrtqy ınjenerlik ınfraqurylym salý, ulttyq kadrlardy daıarlaý, nysannyń fızıkalyq qorǵalýyn qamtamasyz etý jáne alǵashqy paıdalaný kezeńine qajetti ıadrolyq otyn satyp alý shyǵyndary qarastyrylady. Ernat Berdiǵulovtyń sózinshe, mundaı shyǵyndar Qazaqstan jobasynda da bar.
Kompanııa basshysy ár memleket atom elektr stantsııasyn óz qajettiligi men energetıkalyq júıesiniń erekshelikterine qaraı josparlaıtynyn atap ótti. Qazaqstanda qýaty 1200 megavatt bolatyn energııa bloktaryn tańdaý elektr energııasyna suranystyń aldaǵy ósimin aldyn ala qamtamasyz etý qajettiligine baılanysty jasalǵan.
Boljam boıynsha, elimizde elektr energııasyn tutyný kólemi jyl saıyn shamamen 4 paıyzǵa artady. Al energııa tapshylyǵy baıqalatyn ońtústik energetıkalyq aımaqta bul kórsetkish 5,5 paıyzǵa jetýi múmkin.
Sonymen qatar óńdeýshi ónerkásiptiń damýy, derekterdi óńdeý ortalyqtarynyń salynýy jáne jasandy ıntellekt tehnologııalarynyń engizilýi energetıkalyq júıege qosymsha salmaq túsiredi. Óıtkeni bul baǵyttar elektr energııasyn kóp tutynatyn salalardyń qataryna jatady.
Qazaqstandaǵy alǵashqy AES úshin halyqaralyq qaýipsizdik talaptaryna saı keletin VVER-1200 reaktory tańdalǵan. Ernat Berdiǵulovtyń aıtýynsha, bul — «Rosatomnyń» tájirıbede synalǵan ári halyqaralyq deńgeıde keńinen qoldanylyp júrgen negizgi jobalarynyń biri.
VVER-1200 tehnologııasy búginde Egıpettegi «El-Dabaa», Vengrııadaǵy «Paksh-2», Qytaıdaǵy «Tıanvan» jáne «Sıýıdapý», Túrkııadaǵy «Akkýıý», Bangladeshtegi «Rýppýr» atom elektr stantsııalarynda qoldanylyp jatyr. Sondaı-aq Belarýs atom elektr stantsııasynda paıdalanylǵan. Budan bólek, Reseıdegi jańa atom energetıkasy jobalary úshin de osy reaktor túri basym baǵyt retinde qarastyrylady.
Kompanııa basshysynyń aıtýynsha, álemdik tájirıbe men qazirgi ınflıatsııa deńgeıin eskergende, Qazaqstandaǵy AES jobasynyń quny VVER-1200 tehnologııasy negizinde júzege asyrylyp jatqan halyqaralyq jobalardyń baǵasymen shamalas bolady.
Soǵan qaramastan, bolashaq stantsııanyń naqty quny ázirge anyqtalǵan joq. Buǵan deıin QR Atom energııasy agenttiginiń tóraǵasy Almasadam Sátqalıev túpkilikti baǵa ınjenerlik zertteýler aıaqtalyp, jobalyq qujattama ázirlengennen jáne kelisimshart talaptary kelisilgennen keıin belgili bolatynyn málimdegen edi.
Atom elektr stantsııasynyń qurylysy eldiń energetıkalyq qaýipsizdigin nyǵaıtýǵa jáne tehnologııalyq damýyna baǵyttalǵan uzaq merzimdi ınvestıtsııa retinde qarastyrylyp otyr.
— Jobanyń iske asýy ekonomıkaǵa eleýli serpin beredi dep kútiledi. Bul jańa jumys oryndaryn ashýǵa, otandyq ónerkásipti damytýǵa, bilikti mamandar daıarlaýǵa jáne ıadrolyq medıtsına, radıofarmatsevtıka sekildi ǵylymdy qajet etetin salalardyń damýyna yqpal etedi, — dedi Ernat Berdiǵulov.
Kompanııa málimetinshe, joba iske asyrylǵan kezde ıadrolyq, radıatsııalyq, ekologııalyq jáne óndiristik qaýipsizdikke basymdyq beriledi. Sondaı-aq barlyq jumys MAGATE talaptary men halyqaralyq standarttarǵa tolyq sáıkes júrgiziledi.
Buǵan deıin Balqash mańyndaǵy alǵashqy atom elektr stantsııasynyń qurylysy 2027 jyly bastalýy múmkin ekenin jazǵan edik.
