Qazaqstandaǵy alǵashqy AES-ke qansha maman kerek jáne olar qalaı daıarlanady

Elimiz alǵashqy AES-ti salýǵa daıyndyqtyń belsendi kezeńinde.

Vasılıı Lavrenovtyń sózinshe, áńgime bir joba jóninde bolyp otyrǵan joq. Birden birneshe AES-ti damytý qarastyrylyp jatyr. Búginde Balqashtaǵy alǵashqy AES boıynsha bas merdigermen kelissózder bastalyp ketken. Taraptar jýyrda kelisimshart qujattaryna qol qoımaq.

Memleket kadrlyq bazany da qazirden jasaqtap jatyr. Agenttiktiń maman daıarlaý boıynsha keshendi jospary bar. Ol qurylys jumystary bastalǵanǵa deıin-aq iske asyryla bastaıdy. Sonyń arqasynda jobanyń ár satysynda mamandar qajetti dúnıelerdi oqyp úırenip otyrady da, keıin kadr tapshylyǵy máselesi týyndamaıdy.

Spıkerdiń aıtýynsha, joba qarqyndy júzege asqan saıyn barynsha kóbirek maman kerek bolady. Qurylystyń birinshi jyly 2 myń adam jumyldyrylsa, al ekinshi jyly 5,5 myń kisi jumys isteıdi. 4-5-shi jyldarda 10 myń jumysshy qajet bolady. Al stantsııa paıdalanýǵa berilgen soń, turaqty shtat sany 1800 adam bolmaq.

Jańa salada jergilikti mamandarǵa basymdyq beriledi

Jobadaǵy basty artyqshylyq – otandyq mamandar tartylady. AES iske qosylǵannan keıin, onyń jumysyn júrgizetin kadrlar tolyqtaı Qazaqstan azamattary bolmaq. Sol sebepti, bılik merdigerlermen kelisimshart jasasqanda, qazaqstandyqtardy oqytý jaıly mindettemeni qosady.

– AES jumysyn júrgizetin mamandardy oqytyp, úıretýge merdiger mindetti bolady. Stantsııada júz paıyz derlik Qazaqstan azamattary jumys isteıdi, – dedi spıker.

Mamandar tek teorııalyq turǵyda daıarlanbaı, shetelderdegi atom obektilerinde de tájirıbeden ótedi. Sol arqyly elimizdegi AES-ti iske qosýǵa mashyqtanady.

Agenttik bul jobaǵa bir AES-ti salýdan góri anaǵurlym keń aýqymda qaraıdy. Atom energetıkasynyń tolyq klasteri qalyptastyrylmaq. Sonymen birge, ıadrolyq ınjenerler, qaýipsizdik boıynsha sarapshylar, jańa deńgeıdegi energetıkter t.b. qajetti mamandar daıarlanady.

– Biz kadr daıarlaý boıynsha júıeli ári uzaq merzimdi is-sharalardy qarastyrdyq. Bul stantsııaǵa belgili bir jumysshylardy daıarlap berý degen sóz emes, atom energetıkasynda jańa klaster qurýdy josparlap otyrmyz. Demek, mamandardyń jańa býyny qalyptasýy tıis, – Vasılıı Lavrenov.

Kadr daıarlaýǵa qazirdiń ózinde eń úzdik qazaqstandyq JOO-lar tartylǵan. Sonymen qatar, halyqaralyq bilim berý baǵdarlamalary, sonyń ishinde «Bolashaq» ta atalǵan josparǵa engizildi. Qurylys 10 jylǵa sozylatyndyqtan, oqytý da kezeń-kezeńimen júzege asady. Sonda mamandar naǵyz kerek kezde daıyn bolyp otyrady.

AES bıznesti qozǵaýshy draıver

Atom elektr stantsııasy deńgeıindegi iri ınfraqurylymdyq joba árdaıym aımaq ekonomıkasyn damytady. Vasılıı Lavrenovtyń málimdeýinshe, bolashaq stantsııanyń aınalasynda qyzmet kórsetý men óndiriske zor suranys paıda bolyp, shaǵyn jáne orta bıznestiń órkendeýine yqpal etedi, ıaǵnı logıstıkadan bastap qyzmet kórsetý sektoryna deıin baǵyttas salalardyń tutas ekojúıesi paıda bolady.

– Mundaı iri joba árqashan kóptegen suranysty týǵyzady, sonyń arqasynda qurylys aımaqtarynda shaǵyn jáne orta bıznes (logıstıka, kólik, qonaqúı t.b. qyzmet túrleri) qaryshtaıdy, – dep túsindirdi spıker.

Onyń aıtýynsha, joba jańa qurylys jáne ınjenerlik klasterlerdiń paıda bolýyna jaǵdaı jasaıdy. Al bıznes óndiristi keńeıtip, uzaq merzimdi kelisimsharttar jasasýǵa múmkindik alady. Qurylystyń uzaq merzimdi tsıkli salynǵan qarjynyń ózin aqtaýyna áser etedi.

Lokalızatsııa jáne qazaqstandyq kompanııalar úshin artyqshylyqtar

AES qurylysynda jergilikti ónimderdi jáne jergilikti kásipkerlerdiń qyzmetin paıdalaný boıynsha tásilder Úkimet deńgeıinde bekitilip qoıǵan.

– Damý men lokalızatsııanyń keshendi josparyn Úkimet bekitti. Onda qazaqstandyq ónimder men qyzmetterdi qoldanýdy barynsha arttyrýǵa áser etetin is-sharalar qamtylǵan, – dedi Vasılıı Lavrenov.

Bıznespen jumys «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasy jáne salalyq qaýymdastyqtar arqyly júrgizilip jatyr. Jýyrda mamandandyrylǵan forýmdar ótkizý josparlanyp otyr. Onda kásipkerler jobanyń merdigerlerimen jáne tapsyrys berýshilermen tikeleı baılanys ornata alady.

Sheteldik kompanııalarmen birlesken óndiris oshaqtaryn qurý da jiti nazarda. Bul rette, jergilikti óndirýshiler men salyq tóleýshilerge basymdyq beriledi.

– Birlesken óndiris oryndaryn ashýdy yntalandyrý is-sharalary josparǵa engizilgen. Jergilikti óndirýshiler men salyq tóleýshiler artyqshylyqtarǵa ıe bolady. Qazir bıznesten talap etiletin sharttardy naqtylaý jumystary jalǵasyp jatyr. Bul jumysty jyl saıyn jandandyryp otyramyz. Óıtkeni, bıznesten úlken suranys, zor qyzyǵýshylyq baıqalady, – dedi spıker.

Atqarylýy tıis mindetterdiń aýqymdylyǵyna qaramastan, agenttik mamandary olardyń júzege asatynyna senimdi. Qazirdiń ózinde munaı-gaz jáne basqa da sektorlardaǵy lokalızatsııany damytý boıynsha Qazaqstannyń tájirıbesi bar. Degenmen, AES-tiń jóni basqa, talaby bıik. Agenttik ókilderiniń pikirinshe, memleket pen bıznestiń birlesken jumysy jobany sátti iske asyryp qana qoımaı, atom energetıkasy tóńireginde turaqty óndiristik negizdi qalyptastyrady.

Aıta keteıik, buǵan deıin AES pen kólik jobalarynyń qaýipsizdigine qatysty jańa mindetter júktelgenin jazǵanbyz.